Σε κατάσταση οικονομικής ασφυξίας περιέρχεται το Ιράν, καθώς η συνεχιζόμενη σύγκρουση στη Μέση Ανατολή και ο αποκλεισμός στα Στενά του Χορμούζ έχουν οδηγήσει την εγχώρια οικονομία σε ιστορικό χαμηλό.
Με τον πληθωρισμό να καλπάζει και τις υποδομές της χώρας να υφίστανται ανυπολόγιστες ζημιές, οι αναλυτές προειδοποιούν πλέον για μια επερχόμενη ανθρωπιστική καταστροφή.
Πληθωριστικό σοκ και νομισματική κατάρρευση
Σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία, ο πληθωρισμός στο Ιράν ξεπέρασε το 50% το 2025, ενώ ειδικά στον τομέα των τροφίμων οι τιμές έχουν εκτοξευθεί σε δυσθεώρητα επίπεδα. Ενδεικτικά, οι τιμές σε έλαια και λίπη κατέγραψαν άνοδο 219% μέχρι τον Μάρτιο του 2026. Το εθνικό νόμισμα, το ριάλ, έχει χάσει το 60% της αξίας του, με την ισοτιμία να διολισθαίνει στα 1,32 εκατομμύρια ριάλ ανά δολάριο.
Για να ανταπεξέλθουν στην έλλειψη ρευστότητας, οι τράπεζες ξεκίνησαν πρόσφατα τη διανομή χαρτονομίσματος των 10 εκατομμυρίων ριάλ, της μεγαλύτερης ονομαστικής αξίας στην ιστορία της χώρας.
Το πλήγμα στις εξαγωγές και οι κυρώσεις
Ο αποκλεισμός των Στενών του Χορμούζ, από όπου διέρχεται το 90% του εμπορίου της χώρας, έχει στερήσει από την Τεχεράνη το 70% των εσόδων από εξαγωγές. Παράλληλα, οι αμερικανικές πιέσεις προς τις κινεζικές τράπεζες για διακοπή των συναλλαγών με το Ιράν έχουν κλείσει μια από τις τελευταίες «σανίδες σωτηρίας» της οικονομίας του.
Το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο (ΔΝΤ) εκτιμά ότι η ιρανική οικονομία θα συρρικνωθεί κατά 6,1% εντός του 2026, ενώ οι ζημιές στις υποδομές από τα πλήγματα ΗΠΑ και Ισραήλ υπολογίζονται μεταξύ 200 και 270 δισεκατομμυρίων δολαρίων.
Δυσοίωνες προβλέψεις
Ανώτατοι αξιωματούχοι της Τεχεράνης φέρονται να ενημέρωσαν τον Πρόεδρο Μασούντ Πεζεσκιάν πως η ανοικοδόμηση της οικονομίας μπορεί να απαιτήσει πάνω από μία δεκαετία. Παρά την εμπειρία δεκαετιών υπό καθεστώς κυρώσεων, οι ειδικοί επισημαίνουν πως ο συνδυασμός κατεστραμμένων διυλιστηρίων, δημοσιονομικών ελλειμμάτων και διεθνούς απομόνωσης δημιουργεί ένα εκρηκτικό μείγμα.
Ακόμη και στην περίπτωση μιας ειρηνευτικής συμφωνίας, η ανάκαμψη προβλέπεται εξαιρετικά βραδεία, με τον ιρανικό λαό να βρίσκεται αντιμέτωπος με παρατεταμένη εξαθλίωση.
