Οι διαδηλώσεις διαμαρτυρίας σαρώνουν το Ιράν, ωστόσο η Τεχεράνη απαντά με βίαιη καταστολή, στοχοποιώντας παιδιά και γυναίκες, ενώ οι δυτικές κυρώσεις, τουλάχιστον προς το παρόν, δεν «πείθουν» το ιρανικό καθεστώς να αλλάξει στάση.
Οι δυτικές δυνάμεις σφίγγουν τον κλοιό γύρω από ιρανικούς θεσμούς, όπως η αστυνομία ηθών, η οποία έχει βρεθεί στο επίκεντρο μετά τον θάνατο της 22χρονης, κουρδικής καταγωγής Ιρανής, Μάχσα Αμινί, ενώ ήταν υπό κράτηση, γεγονός που προκάλεσε έκρηξη οργής στη χώρα.
Ο ενδυματολογικός κώδικας
Η αστυνομία ηθών, επίσημα γνωστή ως Gasht-e Ershad (Περιπολίες Καθοδήγησης), αποτελεί μέρος της εθνικής αστυνομικής δύναμης. Είναι επιφορτισμένη με τη διασφάλιση της συμμόρφωσης με τις ισλαμικές αξίες του Ιράν, περιλαμβανομένου του ενδυματολογικού κώδικα.
Δεν είναι σαφές πόσοι άνδρες και γυναίκες εργάζονται για τη δύναμη, αλλά έχουν πρόσβαση σε όπλα και κέντρα κράτησης, καθώς και σε «κέντρα επανεκπαίδευσης».
Η αστυνομία ηθών μπορεί να σταματήσει στον δρόμο μια γυναίκα, αν θεωρήσει ότι δεν φορά σωστά χιτζάμπ ή μαντίλα και να τη θέσει υπό κράτηση.
Υπογράφουν «συμμόρφωση»
Στα «κέντρα επανεκπαίδευσης», παραδίδονται μαθήματα για τη σημασία του χιτζάμπ και στη συνέχεια οι κρατούμενες αναγκάζονται να υπογράψουν «συμμόρφωση» με τους κανονισμούς ένδυσης του κράτους προκειμένου να απελευθερωθούν. Πολλές γυναίκες αντιστέκονται και συλλαμβάνονται με τη βία.
Η σύλληψη της Μάχσα Αμινί στην Τεχεράνη στις 13 Σεπτεμβρίου (πέθανε τρεις μέρες αργότερα, ενώ ήταν σε κώμα) για φερόμενη παραβίαση των κανόνων του χιτζάμπ είναι η πιο πρόσφατη περίπτωση.
Υπήρχαν αναφορές ότι αστυνομικοί της χτύπησαν το κεφάλι με ρόπαλο και στη συνέχεια, χτύπησαν το κεφάλι της σε ένα από τα οχήματά τους, ενώ την κρατούσαν. Ωστόσο, οι αρχές απέδωσαν τον θάνατό της σε προβλήματα υγείας, κάτι που η οικογένειά της διέψευσε.
Αμετακίνητο το καθεστώς
Οι κυρώσεις είναι πιθανό να επηρεάσουν όσους σκέφτονται να ενταχθούν στην αστυνομία ηθών. Κάποιοι εντάσσονται για ιδεολογικούς λόγους, άλλοι για να εξασφαλίσουν εισόδημα και άλλοι δεν εντάσσονται οικειοθελώς, αλλά στο πλαίσιο της υποχρεωτικής στρατιωτικής θητείας.
Η επιβολή ταξιδιωτικής απαγόρευσης στους συγκεκριμένους στρατιώτες πεζικού πιθανόν θα επηρεάσει αρνητικά τις εκστρατείες στρατολόγησης της αστυνομίας ηθών.
Ωστόσο, οι κοινές προσπάθειες των δυτικών χωρών να επιβάλουν κυρώσεις σε θεσμούς του Ιράν είναι απίθανο να επιφέρουν ουσιαστικές αλλαγές στον τρόπο που λειτουργεί το καθεστώς.
Ακτιβιστές και χρήστες των μέσων κοινωνικής δικτύωσης ζητούν οι κυρώσεις να στοχεύσουν στους συγγενείς και τα παιδιά αξιωματούχων που ζουν εκτός Ιράν. Άλλοι επιδιώκουν την επιβολή πιο στοχευμένων πολιτικών μέτρων, ώστε να ασκηθεί πίεση στο Ιράν και να σταματήσει τις δολοφονίες ή την κράτηση περισσότερων ανθρώπων.
Ο Χαμέντ Εσμαϊλίον, εκπρόσωπος των οικογενειών των θυμάτων του ουκρανικού επιβατικού αεροσκάφους που καταρρίφθηκε από τις ιρανικές δυνάμεις πάνω από την Τεχεράνη πριν από δύο χρόνια (το Ιράν έκανε λόγο για ατύχημα), κάλεσε τους ηγέτες της G7 να απελάσουν τους διπλωμάτες του Ιράν. Συγκέντρωσε μάλιστα περίπου 700.000 υπογραφές για να υποστηρίξει το αίτημα.
Βάναυση καταστολή
Κατά τη διάρκεια των τελευταίων πέντε εβδομάδων, χιλιάδες Ιρανοί διαδήλωσαν ενάντια στο κληρικό κατεστημένο σε περισσότερες από 100 πόλεις. Βίντεο στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης δείχνουν καταστολή από τις δυνάμεις ασφαλείας που περιλάμβανε τη χρήση αληθινών πυρών, ξυλοδαρμούς και σεξουαλικές επιθέσεις.
Οργάνωση Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων του Ιράν με έδρα το Όσλο ανέφερε ότι τουλάχιστον 234 άνθρωποι, μεταξύ των οποίων 29 παιδιά, έχουν σκοτωθεί. Ο πραγματικός αριθμός θεωρείται ότι είναι πολύ μεγαλύτερος. Το Ιρανικό Πρακτορείο Ειδήσεων Ακτιβιστών Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων (HRANA) εκτιμά ότι έχουν τεθεί υπό κράτηση 13.309 άνθρωποι, πολλοί από αυτούς νέοι και παιδιά.
Η έλλειψη σαφήνειας σχετικά με το ποιες ακριβώς δυνάμεις συμμετέχουν στη βάναυση καταστολή έχει καταστήσει δύσκολο για τις δυτικές κυρώσεις να στοχεύσουν όλους όσοι εμπλέκονται στις παραβιάσεις των ανθρωπίνων δικαιωμάτων.
Ωστόσο, διαφορετικοί κλάδοι της αστυνομίας του Ιράν, καθώς και πράκτορες με πολιτικά ρούχα αποτελούν μέρος του μηχανισμού ασφαλείας, όπως φαίνεται σε βίντεο που αναρτήθηκαν στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.
Διστακτική η Δύση
Ακτιβιστές - ειδικά εκτός Ιράν - ζητούν οι δυτικές χώρες να μην περιοριστούν στα δημόσια μηνύματα υποστήριξης και στην επιβολή νέων κυρώσεων.
Ωστόσο, φαίνεται ότι αυτό δεν θα συμβεί έως ότου το ιρανικό καθεστώς καταστεί αρκετά δυσλειτουργικό ή οι δυνάμεις ασφαλείας του γίνουν πιο ανίσχυρες. Οι ξένες κυβερνήσεις θα αναζητούσαν επίσης σημάδια για την ανάδειξη ηγετικής φιγούρας της αντιπολίτευσης.
Προς το παρόν, δεν φαίνεται οι δυτικές χώρες να είναι διατεθειμένες να κόψουν τις διπλωματικές σχέσεις με το Ιράν. Οι Δημοκρατικοί των ΗΠΑ την περασμένη εβδομάδα δεν υποστήριξαν νομοσχέδιο που εισήγαγαν οι Ρεπουμπλικάνοι για την επιβολή κυρώσεων στον Ανώτατο Ηγέτη του Ιράν, Αλί Χαμενεΐ και στον πρόεδρό του, Εμπραχίμ Ραΐσι, εκφράζοντας ανησυχίες πως μια τέτοια κίνηση θα μπορούσε να επηρεάσει τις πυρηνικές συνομιλίες με το Ιράν.
Οι κυρώσεις
Η ΕΕ ανακοίνωσε ότι επέβαλε κυρώσεις σε 11 άτομα και σε τρεις οργανισμούς εκτός από την αστυνομία ηθών.
Επιπλέον, η ΕΕ επέβαλε κυρώσεις στις ιρανικές δυνάμεις επιβολής του νόμου (LEF), καθώς και σε τοπικούς διοικητές για τον ρόλο τους στην καταστολή.
Ακόμη, κυρώσεις επιβλήθηκαν κατά του Ίσα Ζαρεπούρ, του Ιρανού υπουργού Τεχνολογίας Πληροφοριών και Επικοινωνιών, για τη διακοπή του διαδικτύου και παρεμπόδιση της ικανότητας των διαδηλωτών να δημοσιεύουν αναρτήσεις στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.
Κυρώσεις έχουν επιβάλει επίσης οι ΗΠΑ, η Βρετανία και ο Καναδάς.
Η Τεχεράνη απάντησε με δικές της κυρώσεις, οι οποίες περιλαμβάνουν απαγόρευση χορήγησης βίζας και εισόδου στο Ιράν, καθώς και κατάσχεση περιουσιακών στοιχείων.
Διαβάστε ακόμη:
