Την εκτίμηση ότι η Τουρκία θα προσπαθήσει να παρακάμψει τους όρους που συνήθως θέτουν οι ΗΠΑ για την πώληση των F-35 εκφράζουν Ισραηλινοί αξιωματούχοι, σύμφωνα με δημοσίευμα της Jerusalem Post. Πρόκειται για όρους που, μεταξύ άλλων, έχουν οδηγήσει στην καθυστέρηση της πώλησης των αμερικανικών μαχητικών στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και τη Σαουδική Αραβία.
Σύμφωνα με το δημοσίευμα, αν και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και η Σαουδική Αραβία απέσυραν το ενδιαφέρον τους για τα F-35 μετά την επιβολή περιορισμών από την αμερικανική νομοθεσία, οι Ισραηλινοί αξιωματούχοι Άμυνας ανησυχούν ότι η Τουρκία δεν θα επηρεαστεί με τον ίδιο τρόπο.
Μετά την έκφραση βούλησης από τον Ντόναλντ Τραμπ για την πώληση των F-35 στην Τουρκία και τις πληροφορίες ότι η Άγκυρα δρομολογεί αλλαγές ως προς το καθεστώς των S-400, ώστε να διευκολύνει τους χειρισμούς της αμερικανικής κυβέρνησης, Ισραηλινοί αξιωματούχοι εκτιμούν ότι στο επόμενο στάδιο η Τουρκία θα μπορέσει να παρακάμψει τους όρους που έχουν τεθεί για την προμήθεια των συγκεκριμένων μαχητικών.
Τα ΗΑΕ και η Σαουδική Αραβία έχουν «παγώσει» το ενδιαφέρον τους για την αγορά των F-35, παρά την κατ’ αρχήν έγκριση από τις ΗΠΑ, ακριβώς επειδή η Ουάσιγκτον σχεδίαζε να επιβάλει περιορισμούς στα αεροσκάφη, ώστε να διασφαλιστεί ότι δεν θα υπάρξει καταχρηστική χρήση τους. Σε αντίθεση με τις δύο αυτές χώρες, όμως, η Τουρκία, η οποία διαθέτει πλέον σημαντική τεχνογνωσία και υψηλές στρατιωτικές και τεχνολογικές δυνατότητες, θα μπορούσε να ξεπεράσει αυτούς τους περιορισμούς.
Τα σαουδαραβικά F-35 δεν θα διέθεταν τα προηγμένα χαρακτηριστικά των ισραηλινών αεροσκαφών, σύμφωνα με την αμερικανική νομοθεσία, καθώς ο νόμος απαιτεί από το Ισραήλ να διατηρεί το ποιοτικό στρατιωτικό του πλεονέκτημα (Qualitative Military Edge - QME).
Ο πρωθυπουργός Μπενζαμίν Νετανιάχου έχει διατυπώσει δημοσίως την αντίθεσή του στην πώληση των F-35 στην Τουρκία, προειδοποιώντας για μια επικίνδυνη ανατροπή της ισορροπίας δυνάμεων στην περιοχή.
Παράλληλα, Ισραηλινοί αξιωματούχοι επισημαίνουν ότι μια τέτοια εξέλιξη θα μπορούσε να περιορίσει την ικανότητα του Ισραήλ να πραγματοποιεί προληπτικά πλήγματα εναντίον περιφερειακών απειλών.
Επιπλέον, όπως αναφέρουν αναλυτές στην Jerusalem Post, επειδή τα F-35 είναι εξαιρετικά δύσκολο να εντοπιστούν, εάν η Άγκυρα αποφάσιζε να επιτεθεί στο Ισραήλ, θα μπορούσε θεωρητικά να το πράξει χωρίς προειδοποίηση και χωρίς να υπάρχει σαφής δυνατότητα άμεσης ισραηλινής αμυντικής αντίδρασης, ακόμη και εναντίον στρατηγικών πολιτικών ή στρατιωτικών στόχων.
Ταυτόχρονα, ένα άλλο, επίσης «εφιαλτικό», σενάριο είναι η Τουρκία να παρέχει στη Συρία ή ακόμη και στο Ιράν τη δυνατότητα παρακολούθησης και συλλογής δεδομένων για τα F-35, υπονομεύοντας ή ακόμη και τερματίζοντας την ικανότητα του Ισραήλ να εξαπολύει προληπτικά πλήγματα εναντίον αυξανόμενων απειλών, όπως βαλλιστικοί πύραυλοι ή πυρηνικά προγράμματα.
Η αμερικανική νομοθεσία απαγορεύει στην κυβέρνηση των ΗΠΑ να πωλεί F-35 σε χώρες που χρησιμοποιούν ρωσικά συστήματα αεράμυνας, όπως το S-400 της Τουρκίας, προκειμένου να αποτραπεί η συλλογή δεδομένων που θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν για την αντιμετώπιση των χαρακτηριστικών stealth του αεροσκάφους.
Μέχρι σήμερα, η εκτίμηση ήταν ότι οι S-400 μπορούν να αντιμετωπίσουν αμερικανικά F-15 και F-16, όχι όμως τα F-35. Η εικόνα αυτή θα μπορούσε να αλλάξει εάν η Τουρκία διέθετε ταυτόχρονα και τα δύο συστήματα.
Ένα βασικό ερώτημα που θέτουν πλέον οι Ισραηλινοί αξιωματούχοι Άμυνας είναι κατά πόσο το Κογκρέσο μπορεί να αντιταχθεί αποτελεσματικά στον Τραμπ σε ένα ζήτημα εθνικής ασφάλειας που εμπίπτει κυρίως στις συνταγματικές αρμοδιότητες του προέδρου των ΗΠΑ στον τομέα της εξωτερικής πολιτικής.
Παρά τα σενάρια που εξετάζει η Τουρκία για να απαλλαγεί από τους S-400 ή να βρει μια φόρμουλα συμβιβασμού, οι Ισραηλινοί αξιωματούχοι ανησυχούν ότι στο άμεσο μέλλον οι εξελίξεις θα είναι απρόβλεπτες.
Η ανησυχία αυτή εντάσσεται στον ευρύτερο στρατηγικό προβληματισμό που επικρατεί στο Ισραήλ. Στη Μέση Ανατολή διαμορφώνεται μια νέα ισορροπία δυνάμεων μεταξύ αραβικών και μη αραβικών κρατών, όμως μετά την αποδυνάμωση του ιρανικού άξονα υπάρχει ο φόβος ότι το κενό ισχύος θα μπορούσε να καλυφθεί από την Τουρκία, την Αίγυπτο ή τη Σαουδική Αραβία.
Ειδικά όσον αφορά την Τουρκία, θεωρείται πιο δύσκολο να πειστούν οι Αμερικανοί ότι αποτελεί απειλή για το Ισραήλ, καθώς η Άγκυρα είναι μέλος του ΝΑΤΟ και οι ΗΠΑ δεν την αντιμετωπίζουν ως εχθρική δύναμη.
Στο παζάρι αυτό, όμως, το Ισραήλ θέτει και ένα ακόμη ζήτημα. Μέχρι σήμερα οι ΗΠΑ δεν έχουν επιτρέψει την ένταξή του ούτε στο πρόγραμμα των μαχητικών F-22 ούτε στο πρόγραμμα του μαχητικού έκτης γενιάς F-47, το οποίο αναμένεται να είναι πλήρως επιχειρησιακό γύρω στο 2030.
Εάν οι ΗΠΑ επέτρεπαν στο Ισραήλ να συμμετάσχει στο πρόγραμμα του F-47, αυτό θα μπορούσε να αμβλύνει τις ανησυχίες που προκαλεί το ενδεχόμενο πώλησης των F-35 στην Τουρκία, καθώς θα διασφάλιζε τη διατήρηση της ποιοτικής στρατιωτικής υπεροχής του Ισραήλ.
Ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ ανακοίνωσε τον περασμένο Νοέμβριο την πρόθεσή του να προχωρήσει στην πώληση F-35 στην Τουρκία. Ωστόσο, όπως δήλωναν αξιωματούχοι στο Reuters, ακόμη και στην περίπτωση της Σαουδικής Αραβίας τα αεροσκάφη δεν θα διαθέτουν ανώτερα χαρακτηριστικά από εκείνα του ισραηλινού στόλου, ο οποίος περιλαμβάνει προηγμένα οπλικά συστήματα και εξοπλισμό ηλεκτρονικού πολέμου.
Ακόμη και αν η Σαουδική Αραβία αποκτήσει τα αεροσκάφη, είναι απίθανο να λάβει και τον προηγμένο πύραυλο αέρος-αέρος AIM-260 Joint Advanced Tactical Missile (JATM), ο οποίος αναπτύσσεται για αεροσκάφη πέμπτης γενιάς, σύμφωνα με τον Douglas Birkey, εκτελεστικό διευθυντή του Mitchell Institute for Aerospace Studies.
Το Ισραήλ απολαμβάνει επίσης μοναδικά προνόμια ως προς τα F-35, καθώς έχει λάβει άδεια να τα τροποποιεί, ενσωματώνοντας εγχώρια οπλικά συστήματα, δυνατότητες ηλεκτρονικού πολέμου, παρεμβολών ραντάρ και άλλες αναβαθμίσεις χωρίς να απαιτείται κάθε φορά έγκριση από τις ΗΠΑ.
Ωστόσο, η ισραηλινή Πολεμική Αεροπορία έχει εκφράσει την αντίθεσή της στην προοπτική πώλησης F-35 στην Τουρκία, προειδοποιώντας, σύμφωνα με δημοσίευμα των Times of Israel, σε έγγραφο που υπέβαλε στην πολιτική ηγεσία, ότι μια τέτοια εξέλιξη θα υπονόμευε την αεροπορική υπεροχή του Ισραήλ στην περιοχή.
Οι αντίστοιχες συμφωνίες με τη Σαουδική Αραβία και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα παραμένουν μέχρι σήμερα σε εκκρεμότητα, λόγω διαφωνιών σχετικά με τα χρονοδιαγράμματα παράδοσης, τις δυνατότητες των αεροσκαφών, αλλά και των αμερικανικών ανησυχιών για πιθανή κινεζική πρόσβαση σε ευαίσθητη τεχνολογία.
