Στην Άγκυρα δείχνει να αναζητά το κλειδί για να προχωρήσει τους σχεδιασμούς της στο Κυπριακό η προσωπική απεσταλμένη του ΓΓ του ΟΗΕ, Α. Ολγκίν, η οποία θα έχει στην τουρκική πρωτεύουσα συνάντηση με τον Χ. Φιντάν, μία ημέρα πριν φθάσει στο νησί για την πρώτη επίσκεψη Γενικού Γραμματέα του ΟΗΕ εδώ και 16 χρόνια, ο Α. Γκουτέρες, σε μια προσπάθεια επανεκκίνησης των συνομιλιών για το Κυπριακό.
Ο ΓΓ του ΟΗΕ, Α. Γκουτέρες, λίγο πριν ολοκληρωθεί η θητεία του, στο τέλος του 2026, θεωρεί ότι το Κυπριακό είναι ίσως το μοναδικό διεθνές ζήτημα στο οποίο θα μπορέσει να εμφανίσει κάποια πρόοδο, εξυπηρετώντας και την υστεροφημία του, καθώς η θητεία του σημαδεύτηκε, εκτός των άλλων διεθνών κρίσεων, από τρεις μεγάλους πολέμους: στην Ουκρανία, στη Γάζα και στο Ιράν. Τρεις πόλεμοι που παραμένουν ενεργοί, έχουν προκαλέσει τεράστιες απώλειες και ανθρωπιστική κρίση και απειλούν την παγκόσμια οικονομία και την ισορροπία σε όλα τα μήκη και πλάτη του πλανήτη. Τρεις πόλεμοι που, στη διάρκεια της θητείας του, οδήγησαν σε μια πρωτοφανή υποχώρηση του ίδιου του ΟΗΕ ως εγγυητή της παγκόσμιας ασφάλειας και εκφραστή του διεθνούς δικαίου.
Στο περιβάλλον αυτό, ο Α. Γκουτέρες θα επισκεφθεί την Κύπρο (27-29 Ιουλίου), όπου, σε κατ’ ιδίαν συναντήσεις και σε μία κοινή συνάντηση με τον Πρόεδρο Ν. Χριστοδουλίδη και τον ηγέτη των Τουρκοκυπρίων, Ερσίν Τατάρ, θα επιχειρήσει να δώσει εικόνα προόδου στο Κυπριακό και να δεσμεύσει τις δύο πλευρές σε ένα πλαίσιο που θα μπορούσε να αποτελέσει τη βάση για σύγκληση Πενταμερούς αργότερα το φθινόπωρο.
Ο ΟΗΕ είχε προαναγγείλει τη σύγκληση Πενταμερούς μέχρι το τέλος Ιουλίου, αλλά αυτό δεν κατέστη δυνατό, καθώς ακόμη και η «αισιόδοξη» κ. Ολγκίν δεν μπόρεσε να βρει το κοινό έδαφος για μια τέτοια Διάσκεψη.
Η απεσταλμένη του ΟΗΕ, μετά από κύκλο επαφών στην Κύπρο, στην Άγκυρα, στην Αθήνα, στο Λονδίνο και στις Βρυξέλλες, θεωρεί ότι ήταν αναγκαία μία τελευταία επίσκεψη στην Άγκυρα, όπου αναμένεται να ζητήσει το πράσινο φως της Τουρκίας, προκειμένου να εξασφαλίσει ένα μίνιμουμ συναίνεσης, ώστε να μπορέσει να έχει κάτι προς ανακοίνωση στη Λευκωσία ο Α. Γκουτέρες.
Η Τουρκία, παρά την έκκληση του ΓΓ του ΟΗΕ για επίδειξη ευελιξίας, επιμένει στη σκληρή γραμμή, επιχειρώντας να αποσπάσει όχι μόνο ένα πλαίσιο συζήτησης το οποίο δεν θα έχει αναφορά στις αποφάσεις του ΣΑ του ΟΗΕ και θα αφήνει ανοικτό το περιεχόμενο της λύσης, αλλά συγχρόνως να κερδίσει ανταλλάγματα που επιδιώκει από την ΕΕ.
Η κ. Ολγκίν έχει προκαλέσει με τη στάση της πολλά ερωτηματικά, καθώς θεωρεί ότι, επιχειρώντας μια διαφορετική προσέγγιση, η οποία σε έναν μεγάλο βαθμό ικανοποιεί τις προκαταρκτικές απαιτήσεις που θέτει η Τουρκία, θα έχει διαφορετικό αποτέλεσμα, παραγνωρίζοντας ότι μία από τις βασικές αιτίες του συνεχιζόμενου αδιεξόδου είναι η προσπάθεια της Τουρκίας να εξυπηρετήσει τα δικά της στρατηγικά συμφέροντα και να επιτύχει μια λύση η οποία θα εξασφαλίζει την τουρκική επιρροή σε ολόκληρο το νησί μέσω μιας χαλαρής συνομοσπονδίας, και συγχρόνως ότι για αυτή τη στάση της θα ανταμειφθεί από τη διεθνή κοινότητα και από την ΕΕ.
Οι πληροφορίες που δημοσιεύθηκαν την περασμένη εβδομάδα από τον Independent και περιέγραφαν ένα σχέδιο λύσης που διαμορφώνει η κ. Ολγκίν είναι σαφώς στην κατεύθυνση της χαλαρής συνομοσπονδίας, με τις εγγυήσεις να περνούν σε πολυεθνική δύναμη υπό την αιγίδα, πιθανόν, του ΝΑΤΟ. Ένα σχέδιο που κινείται εντελώς εκτός του πλαισίου των αποφάσεων του ΣΑ του ΟΗΕ, δεν είναι συμβατό με το ευρωπαϊκό κεκτημένο και προβλέπει απλώς την ανταλλαγή κυριαρχίας με έδαφος, που και αυτό τίθεται υπό αμφισβήτηση ως προς το εάν θα καλύπτει έστω και μέρος των πάγιων επιδιώξεων της ελληνοκυπριακής πλευράς μετά το 1974.
Είναι προφανές ότι κάθε προσπάθεια να παρακαμφθεί το πλαίσιο του ΣΑ του ΟΗΕ σε ένα κείμενο στρατηγικής συμφωνίας δεν θα πρέπει να γίνει αποδεκτή από τον Ν. Χριστοδουλίδη, καθώς έτσι δεν θα τηρηθεί ούτε κατ’ ελάχιστον η προϋπόθεση για επανεκκίνηση των συνομιλιών από εκεί που διακόπηκαν στο Κραν Μοντανά και θα αποτελεί πισωγύρισμα ακόμη και από το Σχέδιο Ανάν.
Με αφορμή τη συμπλήρωση των 52 χρόνων από την τουρκική εισβολή, οι ανακοινώσεις που εκδόθηκαν από την τουρκική ηγεσία ανέδειξαν ακριβώς ότι δεν υπάρχει διάθεση «ευελιξίας», την οποία θέλει να προβάλει η κ. Ολγκίν.
Με δεδομένο ότι η Λευκωσία έχει δηλώσει και δημοσίως ότι, εάν η Τουρκία επιδείξει εποικοδομητική διάθεση για την επίλυση του Κυπριακού, είναι έτοιμη για αντίστοιχες κινήσεις σε ό,τι αφορά στα ευρωτουρκικά, δίνει ένα περιθώριο ελιγμών στους μεσολαβητές, ώστε να προσφέρουν το «καρότο» που ελπίζουν ότι θα επηρεάσει την τουρκική στάση.
Βεβαίως, μείζονες κινήσεις από τη Λευκωσία, που αφορούν την Τελωνειακή Ένωση, το SAFE κ.ά., δεν πρέπει να αναμένονται απλώς και μόνο επειδή η Τουρκία θα δεχθεί να συμμετάσχει σε μια Πενταμερή Διάσκεψη. Η όλη συζήτηση, όμως, αναμένεται να δημιουργήσει προσδοκίες στις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες, οι οποίες, για δικούς τους λόγους, θέλουν να απαλλαγούν από τα βέτο της Λευκωσίας στην ειδική σχέση που επιδιώκουν να οικοδομήσουν με την Τουρκία, με ενδεχόμενο να μεταφέρουν την πίεση τους στην ελληνοκυπριακή πλευρά...
Το ενδιαφέρον τώρα στρέφεται στο τι περιθώρια θα δώσει στην κ.Ολγκιν η τουρκική πλευρά ,προκειμένου να έχει περιθώριο κινήσεων ο Α.Γκουτιέρες στην επίσκεψη του στην Κύπρο και να μην οδηγηθεί η προσπάθεια σε πρόωρο αδιέξοδο.
