Για δεκαετίες η Αργεντινή αποτελούσε παράδειγμα μιας οικονομίας με τεράστιες δυνατότητες αλλά περιορισμένη αξιοπιστία. Οι συχνές κρίσεις χρέους, ο έντονος κρατισμός, ο υψηλός πληθωρισμός, η γραφειοκρατική διαφθορά, οι συναλλαγματικοί περιορισμοί και οι συνεχείς αλλαγές στη φορολογική πολιτική αποθάρρυναν τόσο τους εγχώριους όσο και τους ξένους επενδυτές. Mε δυο λόγια η οικονομία αλλά και η ίδια χώρα είχε πέσει θύμα του άκρατου λαϊκισμού των Περονιστών.
Σήμερα, η κυβέρνηση του προέδρου Χαβιέρ Μιλέι επιχειρεί να ανατρέψει αυτήν την εικόνα μέσα από ένα ευρύ πρόγραμμα φιλελευθεροποίησης της οικονομίας, με βασικό στόχο την προσέλκυση επενδύσεων. Ήδη από την ανάληψη των καθηκόντων του τον Δεκέμβριο του 2023, ο Χαβιέρ Μιλέι έχει επιχειρήσει να εφαρμόσει ένα πρόγραμμα ριζοσπαστικής «θεραπείας σοκ» γνωστότερο ως «shock therapy», με στόχο την αναδιάρθρωση της οικονομίας της Αργεντινής, η οποία βρισκόταν σε κατάσταση βαθιάς κρίσης με αχαλίνωτο υπερπληθωρισμό.
Ο Μιλέι χρησιμοποιεί το σύμβολο του «αλυσοπρίονου» για να περιγράψει την πρόθεσή του να μειώσει δραστικά τις κρατικές δαπάνες. Προχώρησε σε περικοπές στον δημόσιο τομέα, καταργώντας τα μισά υπουργεία και διακόπτοντας τη χρηματοδότηση φαραωνικών δημοσίων έργων. Περιόρισε τις επιδοτήσεις στην ενέργεια και στις μεταφορές για να μειώσει το δημοσιονομικό έλλειμμα. Με αποτέλεσμα για πρώτη φορά μετά από πολλά χρόνια, να κατορθώσει η κυβέρνηση να επιτύχει δημοσιονομικά πλεονάσματα, μια κίνηση που χαιρέτισαν οι διεθνείς αγορές, αν και η επιτυχία αυτή συνοδεύτηκε από σημαντικό κοινωνικό κόστος.
Ο Μιλέι προωθεί μια φιλελεύθερη ατζέντα για τον περιορισμό του κράτους στην οικονομία. Εφάρμοσε ένα εκτενές νομοθετικό πακέτο που περιλαμβάνει την κήρυξη κατάστασης έκτακτης ανάγκης σε διοικητικούς, οικονομικούς και ενεργειακούς τομείς, επιτρέποντας στον πρόεδρο να προχωρήσει σε ιδιωτικοποιήσεις κρατικών επιχειρήσεων. Κατάργησε εκατοντάδες κανονισμούς που περιόριζαν την ελεύθερη αγορά, από τα ενοίκια μέχρι τις εξαγωγές αγροτικών προϊόντων μεταξύ των οποίων και των περίφημων κρασιών της Αργεντινής γης, όπως είχαμε αναλύσει στο άρθρο «Ο Μιλέι, το αλυσοπρίονο και το κόκκινο διαμάντι της Αργεντινής», εδώ.
Προχώρησε σε σημαντική υποτίμηση του εθνικού νομίσματος για να κλείσει το χάσμα μεταξύ της επίσημης και της «μαύρης» αγοράς συναλλάγματος. Παρόλο που ο Μιλέι είχε εξαγγείλει την πλήρη δολαριοποίηση της οικονομίας ως κεντρική προεκλογική δέσμευση, αυτή η διαδικασία δεν έχει υλοποιηθεί ακόμα, καθώς η κυβέρνηση δίνει προτεραιότητα στη σταθεροποίηση των συναλλαγματικών αποθεμάτων της Κεντρικής Τράπεζας.
Η στρατηγική του Μιλέι στοχεύει στη μετατροπή της Αργεντινής σε μια οικονομία ανοιχτής αγοράς. Κεντρικό ρόλο σε αυτή την προσπάθεια διαδραματίζει το νέο θεσμικό πλαίσιο κινήτρων για επενδύσεις, το οποίο φιλοδοξεί να αξιοποιήσει τα συγκριτικά πλεονεκτήματα της χώρας στους τομείς της ενέργειας, των ορυκτών πόρων και της βιομηχανικής παραγωγής.
Το 2024 η κυβέρνηση εισήγαγε το Regimen de Incentivo para Grandes Inversiones (RIGI), ένα ειδικό καθεστώς κινήτρων για μεγάλες επενδύσεις. Το πρόγραμμα απευθύνεται σε επενδυτικά σχέδια ύψους τουλάχιστον 200 εκατ. δολαρίων και προσφέρει σταθερό φορολογικό, τελωνειακό και συναλλαγματικό καθεστώς για διάστημα που φτάνει τα 30 έτη.
Η σημασία αυτής της πρωτοβουλίας είναι ιδιαίτερα μεγάλη για μια χώρα που έχει αλλάξει επανειλημμένα τους οικονομικούς της κανόνες κατά τις τελευταίες δεκαετίες. Η σταθερότητα αποτελεί ίσως το σημαντικότερο ζητούμενο για τις πολυεθνικές επιχειρήσεις που σχεδιάζουν επενδύσεις δισεκατομμυρίων δολαρίων.
Σύμφωνα με τα στοιχεία της κυβέρνησης, έως τα μέσα του 2026 είχαν εγκριθεί 14 επενδυτικά σχέδια συνολικής αξίας περίπου $27 δισ., ενώ επενδύσεις άνω των $100 δισ. βρίσκονται σε διάφορα στάδια αξιολόγησης.
Οι μεγαλύτεροι ωφελημένοι μέχρι στιγμής είναι οι τομείς της ενέργειας και των ορυχείων. Η Αργεντινή διαθέτει ένα από τα μεγαλύτερα παγκόσμια αποθέματα σχιστολιθικού φυσικού αερίου στο κοίτασμα Vaca Muerta, καθώς και σημαντικά αποθέματα λιθίου, ενός μετάλλου στρατηγικής σημασίας για την παραγωγή μπαταριών για ηλεκτρικά οχήματα.
Από την αρχή του έτους ο πρόεδρος της Αργεντινής αποφάσισε την επέκταση του επενδυτικού μοντέλου, δημιουργώντας το RIMI (Régimen de Incentivo para Medianas Inversiones). Ένα νέο καθεστώς κινήτρων που απευθύνεται στις μικρομεσαίες επιχειρήσεις. Σε αντίθεση με το RIGI, που αφορά επενδύσεις εκατοντάδων εκατομμυρίων δολαρίων, το RIMI επιτρέπει την ένταξη επιχειρήσεων με αρχικό κεφάλαιο μόλις $150.000.
Το RIMI είναι μέρος της συνολικής φιλοσοφίας της κυβέρνησης Milei. Λιγότεροι φόροι, λιγότερη γραφειοκρατία, περισσότερες επενδύσεις για να βγει η οικονομία από την ύφεση και να δημιουργηθεί ανάπτυξη μέσω του ιδιωτικού τομέα, ιδιαίτερα μέσω των μικρομεσαίων που αποτελούν την πλειοψηφία των επιχειρήσεων στην Αργεντινή.
Η λογική πίσω από αυτή την πρωτοβουλία είναι σαφής. Οι μεγάλες ενεργειακές και μεταλλευτικές επενδύσεις δημιουργούν σημαντικό εισόδημα, αλλά δεν παράγουν πάντα μεγάλο αριθμό θέσεων εργασίας. Δεν αφήνουν δηλαδή ισχυρό οικονομικό αποτύπωμα στην ευρύτερη κοινωνία. Αντίθετα, οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις στους τομείς της μεταποίησης, των υπηρεσιών και της αγροβιομηχανίας έχουν μεγαλύτερη δυνατότητα δημιουργίας απασχόλησης και άμεσης βελτίωσης της οικονομικής κατάστασης των πολιτών.
Αναλυτές της Economist Intelligence Unit εκτιμούν ότι ο συνδυασμός του RIMI με τις μεταρρυθμίσεις στην αγορά εργασίας θα μπορούσε να οδηγήσει σε αύξηση της επίσημης απασχόλησης τα επόμενα χρόνια, ιδιαίτερα εκτός του στενού οικοσυστήματος της ενέργειας και των ορυχείων, που απαιτεί ένταση κεφαλαίου.
Οι προοπτικές για τις επενδύσεις εμφανίζονται θετικές. Σύμφωνα με εκτιμήσεις διεθνών αναλυτών, η αύξηση των επενδύσεων στην Αργεντινή κατά την περίοδο 2026-2030 αναμένεται να ξεπεράσει τον μέσο όρο της Λατινικής Αμερικής κατά περίπου δύο ποσοστιαίες μονάδες ετησίως.
Η επενδυτική ιστορία της Αργεντινής δεν βασίζεται αποκλειστικά στις μεταρρυθμίσεις. Βασίζεται και στους φυσικούς πόρους της χώρας. Η παγκόσμια ενεργειακή μετάβαση έχει αυξήσει σημαντικά τη ζήτηση για κρίσιμα ορυκτά, ενώ η ανάγκη διαφοροποίησης των ενεργειακών προμηθειών έχει ενισχύσει το ενδιαφέρον για τα κοιτάσματα φυσικού αερίου.
Η Goldman Sachs έχει επισημάνει ότι το RIGI προσφέρει το νομοθετικό πλαίσιο που απαιτείται για να επιταχυνθεί η ανάπτυξη μεγάλων έργων και ότι σημαντικές επαρχίες πλούσιες σε φυσικούς πόρους έχουν ευθυγραμμιστεί με το πρόγραμμα, ενισχύοντας τη θεσμική σταθερότητα. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει και η πρόσφατη επέκταση του RIGI στα χερσαία έργα εξόρυξης πετρελαίου και φυσικού αερίου, γεγονός που αναμένεται να προσελκύσει νέες επενδύσεις δισεκατομμυρίων δολαρίων.
Η Αργεντινή φαίνεται να βρίσκεται στην αρχή μιας σημαντικής οικονομικής μετάβασης. Τα προγράμματα RIGI που πριμοδοτεί τις μεγάλες ξένες και εγχώριες επενδύσεις και RIMI που ενισχύει τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις για να αυξήσει την απασχόληση, η φιλελευθεροποίηση της αγοράς εργασίας, η μείωση των εμποδίων στο εμπόριο και η σταδιακή εξομάλυνση της συναλλαγματικής αγοράς δημιουργούν ένα πιο φιλικό περιβάλλον για επενδύσεις.
Ωστόσο, η ιστορία της Αργεντινής υπενθυμίζει ότι η εμπιστοσύνη δεν κερδίζεται εύκολα. Τα πρώτα δείγματα γραφής του Χαβιέρ Μιλέι είναι θετικά όπως είχαν παρουσιαστεί στο άρθρο «Η έκρηξη του οικονομικού φιλελευθερισμού στην Αργεντινή», εδώ. Οι επόμενες προεδρικές εκλογές του 2027, η συνέχιση των μεταρρυθμίσεων και η διατήρηση της μακροοικονομικής σταθερότητας θα καθορίσουν το κατά πόσο η χώρα θα κατορθώσει να μετατραπεί τελικά σε έναν από τους πιο ελκυστικούς επενδυτικούς προορισμούς της Λατινικής Αμερικής ή αν θα επιστρέψει στον κύκλο αβεβαιότητας που χαρακτήρισε το μεγαλύτερο μέρος της σύγχρονης οικονομικής της ιστορίας.
