Οι τεράστιες διακυμάνσεις στις τιμές του πετρελαίου – άγγιξε ξανά τα 100 δολάρια – και η ακραία αβεβαιότητα για τον πόλεμο στη Μέση Ανατολή, συνθέτουν ένα πολύ ρευστό σκηνικό που ανατρέπει τα σχέδια των κεντρικών τραπεζών για το κόστος του χρήματος. Θα αντέξει η Ευρώπη ένα δεύτερο ενεργειακό σοκ ενώ τα νοικοκυριά και οι επιχειρήσεις δεν έχουν ακόμη συνέλθει από το πρώτο κύμα που προκάλεσε η πολεμική σύγκρουση ΗΠΑ-Ιράν;
Οι συνθήκες που διαμορφώνονται, μετά από 5 μήνες πολέμου και διατάραξης της παγκόσμιας αγοράς ενέργειας, απειλούν να δημιουργηθεί ένας νέος φαύλος κύκλος. Η ακριβότερη ενέργεια κάνει ακριβότερες τις μεταφορές και οδηγεί σε υψηλότερο πληθωρισμό. Ο υψηλότερος πληθωρισμός υψηλότερα επιτόκια που σημαίνουν ακριβότερα στεγαστικά και επιχειρηματικά δάνεια και ταυτόχρονα πιέσεις στην κατανάλωση και την ανάπτυξη.
Αν οι απειλές για αποκλεισμό του Μπαμπ ελ Μαντέμπ, του πορθμού που συνδέει την Ερυθρά Θάλασσα με την Αραβική Θάλασσα, υλοποιηθούν με αποτέλεσμα να διακοπούν οι θαλάσσιες μεταφορές, η Ευρώπη κινδυνεύει να αντιμετωπίσει ένα δεύτερο μεγαλύτερο κύμα πληθωρισμού, μέσω του πετρελαίου, του LNG και των ασφαλίστρων πολέμου.
Είναι το σενάριο στο οποίο η ΕΚΤ θα προχωρήσει πολύ πιο εύκολα σε δύο ακόμη αυξήσεις επιτοκίων μέσα στο 2026 και ενδεχομένως ο κύκλος σύσφιξης της νομισματικής πολιτικής να συνεχιστεί και το 2027, οδηγώντας το επιτόκιο καταθέσεων ακόμη και στο 3,50%, με απώτερο σκοπό να αποτραπεί η έκρηξη του πληθωρισμού.
Χθες, η Κριστίν Λαγκάρντ διατήρησε αμετάβλητα τα επιτόκια με φόντο τη νέα κλιμάκωση της έντασης μεταξύ ΗΠΑ-Ιράν, ωστόσο οι αγορές ποντάρουν στη δεδομένη χρονική στιγμή ότι θα γίνουν ακόμη 2 αυξήσεις μέσα στο 2026.
Σύμφωνα με πληροφορίες, το διοικητικό συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας συζήτησε το ενδεχόμενο αύξησης των επιτοκίων στη συνεδρίαση της 23ης Ιουλίου, αλλά αποφάσισε ομόφωνα να τηρήσει στάση αναμονής μέχρι τον Σεπτέμβριο. Οι κεντρικοί τραπεζίτες της Ευρωζώνης είναι έτοιμοι να προχωρήσουν σε νέα αύξηση στις 10 Σεπτεμβρίου, όταν η συνεδρίαση για τα επιτόκια θα διεξαχθεί στη γερμανική Bundesbank.
Μάλιστα, τα πονταρίσματα στις αγορές παραγώγων δίνουν πιθανότητες 93% να αυξηθεί το βασικό επιτόκιο αποδοχής καταθέσεων στο 2,50% αμέσως μετά το καλοκαίρι.
Η μεγάλη άνοδος των τιμών του πετρελαίου, μετά από περίπου πέντε μήνες παγκόσμιας ενεργειακής αναταραχής, τα σοβαρά προβλήματα που αντιμετωπίζει η αγορά, η επιδείνωση των προσδοκιών και οι εντάσεις στο διεθνές εμπόριο, είναι οι παράγοντες που θα… αποφασίσουν για το κόστος του χρήματος προσεχώς.
Σήμερα, το βασικό σενάριο θέλει την ΕΚΤ να αυξάνει το βασικό επιτόκιο από το υφιστάμενο 2,25% στο 2,50% τον Σεπτέμβριο και στο 2,75% τον Δεκέμβριο, ενώ υπάρχουν και πιθανότητες 23% να φτάσει έως το 3% φέτος.
«Όποιος καεί με τον χυλό, φυσάει και το γιαούρτι», λέει ο θυμόσοφος λαός και με αυτή τη φράση ο διεθνούς φήμης αναλυτής, Λορέντσο Κοντόνιο, σχολιάζει τις αποφάσεις των κεντρικών τραπεζών με φόντο την ακραία αβεβαιότητα για τις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή. Όπως εκτιμά ο κ. Κοντόνιο, οι επιπτώσεις του πολέμου αναμένεται να ωθήσουν την ΕΚΤ σε περισσότερες κινήσεις, προκειμένου να προλάβει ένα νέο κύμα ακρίβειας.
Με άλλα λόγια, η Λαγκάρντ δεν άφησε αμετάβλητα τα επιτόκια επειδή νίκησε τον πληθωρισμό, αλλά γιατί φοβάται ότι το επόμενο κύμα ακρίβειας βρίσκεται προ των πυλών και θα εξελιχθεί μέσα στους επόμενους μήνες. Σύμφωνα, μάλιστα, με το σενάριο που προκρίνει ο Ιταλός καθηγητής, δεν αποκλείεται η ΕΚΤ να αυξήσει το βασικό επιτόκιο στο 3,50% έως τον Μάρτιο του 2027. Ο κ. Κοντόνιο στην αρχή του πολέμου στον Κόλπο προέβλεπε ότι το βασικό επιτόκιο της ΕΚΤ θα έφτανε στο 3,50% στο τέλος του 2026 αλλά η προσωρινή εκεχειρία ανέτρεψε τα δεδομένα.
Με την αβεβαιότητα να παραμένει στα ύψη και τον συνολικό πληθωριστικό αντίκτυπο του ενεργειακού σοκ να μην έχει ακόμα εξελιχθεί πλήρως, τόσο η ΕΚΤ όσο και η Fed θα αυξήσουν τα επιτόκια. Το ερώτημα, λοιπόν, δεν είναι αν θα το κάνουν αλλά πόσο ψηλά είναι διατεθειμένες να φτάσουν για να εμποδίσουν την ακρίβεια, χωρίς να πυροδοτήσουν ύφεση.
