Aυξάνοντας τα επιτόκια την Πέμπτη για πρώτη φορά από το 2023, η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα έκανε μια επιλογή που η Fed στις ΗΠΑ μέχρι στιγμής αποφεύγει: αύξησε το κόστος χρήματος εν μέσω ενός σοκ προσφοράς στην οικονομία.
Η ΕΚΤ ανέβασε το βασικό της επιτόκιο καθώς η σύρραξη στη Μέση Ανατολή ενισχύει τις πληθωριστικές πιέσεις, παρά τις ανησυχίες ότι η κίνηση αυτή θα μπορούσε να επιβαρύνει περαιτέρω την ήδη αδύναμη οικονομία της Ευρωζώνης.
Βέβαια, η ΕΚΤ ξεκινά από διαφορετική αφετηρία. Τα επιτόκια στην Ευρωζώνη πριν από τον πόλεμο με το Ιράν βρίσκονταν στο 2%, σχεδόν στο μισό του εύρους 3,5%-3,75% που είχε καθορίσει η Fed.
H Ευρώπη είναι καθαρός εισαγωγέας ενέργειας σε αντίθεση με τις ΗΠΑ. Επιπλέον, σε αντίθεση με τη διπλή εντολή της Fed που περιλαμβάνει και τη στήριξη της απασχόλησης, η μοναδική εντολή της ΕΚΤ είναι η διατήρηση της σταθερότητας των τιμών και ο έλεγχος του πληθωρισμού.
Ωστόσο, η παραδοσιακή οικονομική άποψη υποστηρίζει ότι μια αύξηση των επιτοκίων σαν απάντηση σε έναν παράγοντα που βρίσκεται εκτός ελέγχου της κεντρικής τράπεζας, στην προκειμένη περίπτωση την απρόσκοπτη ροή και προσφορά πετρελαίου, αποτελεί λανθασμένη πολιτική.
Και αυτό γιατί τα υψηλότερα επιτόκια δεν μπορούν να αυξήσουν την προσφορά πετρελαίου ή να επιλύσουν ένα σοκ προσφοράς, αλλά μπορούν να επιβραδύνουν την οικονομική δραστηριότητα και την ανάπτυξη.
Σύμφωνα με τον επικεφαλής οικονομολόγο του βραχίονα διαχείρισης πλούτου της UBS, η αύξηση των επιτοκίων δεν πρόκειται να αλλάξει ούτε τον πληθωρισμό στην Ευρωζώνη ούτε τις προσδοκίες για τον πληθωρισμό.
Θεωρεί ότι η πολιτική αυτή της ΕΚΤ παραμένει εγκλωβισμένη σε μια νοοτροπία του 2022 που δεν βοηθά. Οι καταναλωτές θα συνεχίσουν να μειώνουν τις αποταμιεύσεις τους για να καλύψουν το αυξημένο κόστος του πετρελαίου.
Όμως, η άποψη αυτή δεν βρίσκει σύμφωνη την ΕΚΤ. Η πρόεδρος της Christine Lagarde δήλωσε ότι η απόφαση ελήφθη ομόφωνα από το Διοικητικό Συμβούλιο της κεντρικής τράπεζας.
Στη συνέντευξη τύπου η Lagarde τόνισε επανειλημμένα ότι η ΕΚΤ δεν προχώρησε σε μια «προληπτική» αύξηση επιτοκίων σαν κίνηση ασφάλειας. Αντίθετα, υποστήριξε ότι το ενεργειακό σοκ διαρκεί περισσότερο από ότι είχαν αρχικά προβλέψει οι ειδικοί και ότι υπάρχουν ενδείξεις πως οι επιπτώσεις του επεκτείνονται σε ευρύτερα τμήματα της οικονομίας.
Όταν δημοσιογράφος τη ρώτησε τότε τι ακριβώς έκανε η κεντρική τράπεζα εφόσον δεν επρόκειτο για μια προληπτική αύξηση επιτοκίων, η πρόεδρος της ΕΚΤ απάντησε:
«Nαι, είπα ότι δεν πρόκειται για προληπτική απόφαση αύξησης επιτοκίων. Απλά επειδή πρόκειται για μια σωστή απόφαση νομισματικής πολιτικής όσον αφορά τα επιτόκια».
Oι αναλυτές στον οίκο Evercore υποστηρίζουν ότι η ΕΚΤ δίνει πολύ μεγαλύτερη βαρύτητα στις έρευνες νοικοκυριών και επιχειρήσεων σχετικά με τις προσδοκίες για τον πληθωρισμό από ότι η Fed.
Aυτό σημαίνει ότι ακόμη και αν μια αύξηση επιτοκίων από την ΕΚΤ δεν είχε μεγάλη επίδραση στην οικονομική δραστηριότητα, το μήνυμα που εκπέμπει η κίνηση αυτή μπορεί να έχει σημαντική επιρροή.
Με άλλα λόγια, η ΕΚΤ θεωρεί ότι η σηματοδότηση της αποφασιστικότητας της να καταπολεμήσει τον πληθωρισμό μπορεί να επηρεάσει τις προσδοκίες των νοικοκυριών και επιχειρήσεων και κατ᾽ επέκταση την πορεία των τιμών.
Το επόμενο ερώτημα είναι πόσες ακόμη αυξήσεις θα ακολουθήσουν. Η Lagarde τόνισε ότι η ΕΚΤ δεν ακολουθεί μια προκαθορισμένη πορεία. Η γενική εκτίμηση πάντως είναι ότι η ΕΚΤ θα προχωρήσει σε μια ακόμη αύξηση επιτοκίων τον Σεπτέμβριο.
