Σε ένα από τα πιο κρίσιμα μέτωπα της δημόσιας υγείας εξελίσσεται η αντιπαράθεση μεταξύ κυβέρνησης και φαρμακοβιομηχανίας για τη χρηματοδότηση των νέων καινοτόμων θεραπειών, με τον Σύνδεσμο Φαρμακευτικών Επιχειρήσεων Ελλάδος (ΣΦΕΕ) να προειδοποιεί ότι εάν δεν υπάρξουν αλλαγές στο σημερινό πλαίσιο, τρία στα πέντε νέα καινοτόμα φάρμακα δεν θα κυκλοφορήσουν στην ελληνική αγορά τα επόμενα χρόνια.
Το ζήτημα βρέθηκε στο επίκεντρο του 3ου ΣΦΕΕ Summit, όπου ο υπουργός Υγείας Άδωνις Γεωργιάδης και ο πρόεδρος του ΣΦΕΕ Ολύμπιος Παπαδημητρίου παρουσίασαν τις διαφορετικές οπτικές τους για τη βιωσιμότητα της φαρμακευτικής δαπάνης, το μέλλον του clawback και την πρόσβαση των ασθενών στις νέες θεραπείες.
Η «βόμβα» των ακριβών αντικαρκινικών
Ο υπουργός Υγείας ανέδειξε ως χαρακτηριστικό παράδειγμα των πιέσεων που δέχεται το σύστημα τα νέα αντικαρκινικά φάρμακα, επισημαίνοντας ότι η νοσοκομειακή δαπάνη για τις συγκεκριμένες θεραπείες αυξήθηκε κατά 21% από το 2024 στο 2025 και κατά ακόμη 20% στο πρώτο τρίμηνο του 2026. Συνολικά, η αύξηση προσεγγίζει το 40% μέσα σε μόλις δύο χρόνια.
Κατά τον κ. Γεωργιάδη, η εξέλιξη αυτή δεν αποτελεί ελληνική ιδιαιτερότητα, αλλά μέρος μιας διεθνούς τάσης που συνδέεται με την είσοδο όλο και πιο εξειδικευμένων και αποτελεσματικών θεραπειών στην αγορά, οι οποίες όμως συνοδεύονται από σημαντικά υψηλότερο κόστος.
«Η αέναη αύξηση της δαπάνης δεν είναι λογική σε ένα κράτος», υποστήριξε, τονίζοντας ότι η Πολιτεία οφείλει να ισορροπήσει ανάμεσα στην πρόσβαση στην καινοτομία και στη διατήρηση της βιωσιμότητας του Εθνικού Συστήματος Υγείας.
Στο πλαίσιο αυτό, η κυβέρνηση προωθεί νέα εργαλεία ελέγχου της δαπάνης, μεταξύ των οποίων η πλήρης εφαρμογή της ηλεκτρονικής συνταγογράφησης στα νοσοκομεία από την 1η Ιουλίου και η αξιοποίηση εφαρμογών τεχνητής νοημοσύνης για την παρακολούθηση των συνταγογραφικών προτύπων.
Το αγκάθι του clawback
Από την άλλη πλευρά, η φαρμακοβιομηχανία θεωρεί ότι το σημερινό μοντέλο χρηματοδότησης έχει φτάσει στα όριά του.
Ο πρόεδρος του ΣΦΕΕ έκανε λόγο για ένα σύστημα στο οποίο το κράτος καθορίζει μεν το ύψος του προϋπολογισμού, χωρίς όμως να αναλαμβάνει αντίστοιχη ευθύνη για τον έλεγχο της ζήτησης, μεταφέροντας τελικά το κόστος στις εταιρείες μέσω των υποχρεωτικών επιστροφών.
Όπως αποκάλυψε, τα πρόσφατα σημειώματα για το νοσοκομειακό clawback του πρώτου εξαμήνου του 2025 δείχνουν μέσο ποσοστό επιστροφών 80,6%, ποσοστό που, σύμφωνα με τον ίδιο, δημιουργεί συνθήκες οικονομικής ασφυξίας για πολλές επιχειρήσεις του κλάδου.
Ο κ. Παπαδημητρίου ζήτησε τη θεσμοθέτηση ενός «πλαισίου συνυπευθυνότητας» μεταξύ κράτους και βιομηχανίας, προειδοποιώντας ότι χωρίς αλλαγές οποιαδήποτε προσπάθεια εξορθολογισμού της αγοράς θα παραμένει ανεπαρκής.
Προειδοποίηση για τα νέα φάρμακα
Η πιο ηχηρή παρέμβαση του προέδρου του ΣΦΕΕ αφορούσε την πρόσβαση των Ελλήνων ασθενών στην καινοτομία.
Επικαλούμενος στοιχεία από έρευνες μεταξύ των μελών του Συνδέσμου, υποστήριξε ότι «τρία στα πέντε καινοτόμα φάρμακα» που αναμένεται να κυκλοφορήσουν διεθνώς μέσα στην επόμενη διετία ή τριετία δεν περιλαμβάνονται στους σχεδιασμούς των εταιρειών για την ελληνική αγορά.
Η προειδοποίηση αυτή συνδέεται άμεσα με το υψηλό επίπεδο των υποχρεωτικών επιστροφών, το οποίο, σύμφωνα με τη βιομηχανία, λειτουργεί αποτρεπτικά για την έγκαιρη διάθεση νέων θεραπειών στη χώρα.
Παράλληλα, εκφράστηκαν φόβοι ότι η Ελλάδα κινδυνεύει να χάσει έδαφος στους διεθνείς επενδυτικούς σχεδιασμούς πολυεθνικών φαρμακευτικών ομίλων, τόσο σε επίπεδο εμπορικής παρουσίας όσο και σε επίπεδο κλινικών μελετών.
Η αναζήτηση ισορροπίας
Ο υπουργός Υγείας απέρριψε τις αιτιάσεις περί «ασφυξίας», υποστηρίζοντας ότι η δημόσια φαρμακευτική χρηματοδότηση της Ελλάδας, ως ποσοστό του ΑΕΠ, βρίσκεται πάνω από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο και ότι η χώρα εξακολουθεί να προσελκύει επενδύσεις και ερευνητικά προγράμματα.
Όπως σημείωσε, η πρόκληση δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί αποκλειστικά με αυξήσεις κονδυλίων, καθώς η συνεχής άνοδος του κόστους των νέων θεραπειών δημιουργεί πιέσεις που αντιμετωπίζουν όλα τα συστήματα υγείας διεθνώς.
Η συζήτηση ανέδειξε ένα δίλημμα που αναμένεται να κυριαρχήσει τα επόμενα χρόνια στην ευρωπαϊκή υγειονομική πολιτική: πώς θα διασφαλιστεί η πρόσβαση των ασθενών στις πρωτοποριακές θεραπείες, χωρίς να τεθεί σε κίνδυνο η δημοσιονομική αντοχή των συστημάτων υγείας. Και στην Ελλάδα, η απάντηση σε αυτό το ερώτημα θα κρίνει όχι μόνο το μέλλον του clawback, αλλά και το πόσο γρήγορα οι ασθενείς θα έχουν πρόσβαση στα φάρμακα της επόμενης γενιάς.
