Σε κατάσταση αυξημένης επιφυλακής βρίσκονται οι ιταλικές υγειονομικές αρχές μετά τον εντοπισμό ύποπτου περιστατικού Έμπολα στο Κάλιαρι της Σαρδηνίας, σε έναν άνδρα που επέστρεψε πρόσφατα από τη Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό.
Ο ασθενής, υπήκοος Κονγκό και μόνιμος κάτοικος της Σαρδηνίας, παρουσίασε συμπτώματα συμβατά με τον ιό και μεταφέρθηκε υπό αυστηρά μέτρα ασφαλείας στο νοσοκομείο Santissima Trinità. Για τη διακομιδή του αποκλείστηκε προσωρινά ολόκληρος δρόμος στο κέντρο της πόλης, ενώ στην επιχείρηση συμμετείχαν υγειονομικές δυνάμεις, αστυνομία και πυροσβεστική.
Τα δείγματα έχουν ήδη αποσταλεί στο Εθνικό Ινστιτούτο Λοιμωδών Νοσημάτων «Σπαλαντσάνι» της Ρώμης, το οποίο αποτελεί το κεντρικό σημείο αναφοράς της Ιταλίας για επικίνδυνες λοιμώξεις. Μέχρι στιγμής ο ασθενής παραμένει σε απομόνωση και οι Αρχές αναμένουν τα αποτελέσματα των εργαστηριακών εξετάσεων.
Αν επιβεβαιωθεί η μόλυνση, θα πρόκειται για το πρώτο κρούσμα Έμπολα που καταγράφεται στην Ιταλία κατά τη διάρκεια της νέας επιδημικής έξαρσης στην κεντρική Αφρική.
Οι ειδικοί προειδοποιούν για την ταχεία εξάπλωση της επιδημίας στο Κονγκό
Το περιστατικό έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία η Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό αντιμετωπίζει μία από τις πιο ανησυχητικές επιδημίες Έμπολα των τελευταίων ετών. Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας έχει ήδη χαρακτηρίσει το ξέσπασμα της νόσου ως «Έκτακτη Ανάγκη Δημόσιας Υγείας Διεθνούς Ενδιαφέροντος» (PHEIC), το υψηλότερο επίπεδο διεθνούς συναγερμού.
Η επιδημία προκαλείται από το στέλεχος Bundibugyo του ιού Ebola, ένα σχετικά σπάνιο αλλά ιδιαίτερα επικίνδυνο στέλεχος, για το οποίο δεν υπάρχει σήμερα εγκεκριμένο εμβόλιο ή ειδική θεραπεία. Σύμφωνα με τον ΠΟΥ, τα ποσοστά θνητότητας στις προηγούμενες επιδημίες του συγκεκριμένου στελέχους κυμάνθηκαν μεταξύ 30% και 50%.
Τα επίσημα στοιχεία δείχνουν ότι μέχρι τα τέλη Μαΐου είχαν καταγραφεί περισσότερα από 900 ύποπτα περιστατικά και πάνω από 220 θάνατοι στο Κονγκό, ενώ οι επιβεβαιωμένες λοιμώξεις σε Κονγκό και Ουγκάντα ξεπερνούν τις 130. Οι αριθμοί αυτοί αυξάνονται καθημερινά.
«Η πραγματική έκταση της επιδημίας είναι άγνωστη»
Οι ανησυχίες των ειδικών δεν περιορίζονται στον αριθμό των κρουσμάτων αλλά επικεντρώνονται κυρίως στο γεγονός ότι ο ιός φαίνεται να κυκλοφορούσε επί εβδομάδες προτού εντοπιστεί.
Ο γενικός διευθυντής του ΠΟΥ, Tedros Adhanom Ghebreyesus, έχει προειδοποιήσει για την «κλίμακα και την ταχύτητα» εξάπλωσης της επιδημίας, επισημαίνοντας ότι τα διαθέσιμα στοιχεία πιθανότατα υποεκτιμούν την πραγματική εικόνα.
Ανάλογη είναι και η εκτίμηση της εκπροσώπου του ΠΟΥ στο Κονγκό, Anne Ancia, η οποία έκανε λόγο για «σημαντική αβεβαιότητα σχετικά με το πόσο μακριά έχει εξαπλωθεί ο ιός», τονίζοντας ότι οι υγειονομικές αρχές δεν έχουν ακόμη καταφέρει να εντοπίσουν με βεβαιότητα τον αρχικό φορέα της επιδημίας.
Οι Γιατροί Χωρίς Σύνορα προειδοποιούν επίσης ότι εκατοντάδες δείγματα παραμένουν ανεξέταστα, ενώ η άφιξη εξειδικευμένου προσωπικού, φαρμάκων και ανθρωπιστικής βοήθειας καθυστερεί. Σύμφωνα με τον αναπληρωτή διευθυντή επιχειρήσεων της οργάνωσης, Alan Gonzalez, «κανείς δεν γνωρίζει την πραγματική έκταση και σοβαρότητα αυτής της επιδημίας».
Γιατί δυσκολεύει ο έλεγχος της επιδημίας
Οι ειδικοί εξηγούν ότι η αντιμετώπιση του ξεσπάσματος δυσχεραίνεται από έναν συνδυασμό παραγόντων: την ένοπλη βία στις ανατολικές επαρχίες του Κονγκό, τις μαζικές μετακινήσεις πληθυσμών, τις ελλείψεις σε υγειονομικές υποδομές αλλά και τη δυσπιστία μέρους των κατοίκων απέναντι στις κρατικές αρχές και τα νοσοκομεία.
Σε αρκετές περιοχές, οικογένειες αποφεύγουν να μεταφέρουν ασθενείς σε νοσοκομεία, φοβούμενες ότι εκεί αυξάνεται ο κίνδυνος μόλυνσης. Η κατάσταση αυτή δυσκολεύει την ιχνηλάτηση επαφών και επιτρέπει στον ιό να εξαπλώνεται χωρίς να καταγράφεται εγκαίρως.
Υπάρχει κίνδυνος για την Ευρώπη;
Παρά τον συναγερμό που έχει σημάνει στην Ιταλία, οι ευρωπαϊκές υγειονομικές αρχές δεν θεωρούν ότι υπάρχει άμεσος κίνδυνος γενικευμένης διασποράς.
Ο ίδιος ο ΠΟΥ εξακολουθεί να αξιολογεί τον κίνδυνο σε παγκόσμιο επίπεδο ως χαμηλό, αν και χαρακτηρίζει υψηλό τον κίνδυνο περαιτέρω εξάπλωσης στην περιοχή της κεντρικής Αφρικής.
Η Ιταλία έχει ήδη ενεργοποιήσει ειδικά πρωτόκολλα για όσους ταξιδεύουν από το Κονγκό και την Ουγκάντα. Οι ταξιδιώτες που έχουν βρεθεί σε πληγείσες περιοχές κατά τις προηγούμενες 21 ημέρες υποχρεούνται να δηλώνουν την παρουσία τους στις υγειονομικές αρχές, ενώ οι πτήσεις υψηλού κινδύνου κατευθύνονται σε ειδικά διαμορφωμένες υγειονομικές εγκαταστάσεις στο αεροδρόμιο Φιουμιτσίνο της Ρώμης.
Το ύποπτο περιστατικό στο Κάλιαρι αποτελεί, προς το παρόν, δοκιμασία των μηχανισμών ετοιμότητας της Ιταλίας και της Ευρώπης απέναντι σε μια επιδημία που εξακολουθεί να εξελίσσεται με ταχείς ρυθμούς στην Αφρική και για την οποία οι επιστήμονες παραδέχονται ότι πολλά κρίσιμα στοιχεία παραμένουν ακόμη άγνωστα.
