Στην αναβάθμιση του λειτουργικού περιβάλλοντος των ελληνικών τραπεζών προχώρησε την Πέμπτη η Fitch, υπογραμμίζοντας παράλληλα τα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα της χώρας μας θα συνεχίζουν να παρουσιάζουν ισχυρή πιστωτική επέκταση και σημαντική λειτουργική κερδοφορία για το σύνολο του 2026 και του 2027.
Όπως σημειώνουν οι αναλυτές της Fitch, η αναθεώρηση της αξιολόγησης του λειτουργικού περιβάλλοντος (Operating Environment - OE) της Ελλάδας σε «bbb» με σταθερές προοπτικές (stable) από «bbb-» με θετικές προοπτικές αντανακλά τη βελτίωση των επιχειρηματικών ευκαιριών για τις τράπεζες, την ανθεκτική οικονομική ανάπτυξη και τις ευνοϊκές συνθήκες χρηματοδότησης.
«Η αναβάθμιση του λειτουργικού περιβάλλοντος στήριξε τις πρόσφατες αναβαθμίσεις των αξιολογήσεων της Εθνικής Τράπεζας και της Eurobank, καθώς και τις θετικές προοπτικές για την Τράπεζα Πειραιώς.
Ωστόσο, εξακολουθούν να υπάρχουν ορισμένες διαρθρωτικές αδυναμίες του κλάδου, κυρίως το μεγάλο απόθεμα παλαιών προβληματικών δανείων εκτός του τραπεζικού συστήματος και ορισμένες εστίες κινδύνου στη λιανική τραπεζική» σημειώνει η Fitch.
Οι προβλέψεις για την ελληνική οικονομία
Η ελληνική οικονομία παρουσίασε ανθεκτικότητα και αναπτύχθηκε ταχύτερα από τον μέσο όρο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, με ρυθμό ανάπτυξης λίγο πάνω από 2% την περίοδο 2023-2025, παρά τις γεωπολιτικές εντάσεις και τις διαταραχές στο εμπόριο. Η Fitch προβλέπει ελαφρώς χαμηλότερη ανάπτυξη το 2026, κυρίως λόγω των επιπτώσεων από τη σύγκρουση στη Μέση Ανατολή.
Παρ' όλα αυτά, η ελληνική οικονομία θα συνεχίσει να ωφελείται από το τελευταίο έτος των επενδύσεων του Ταμείου Ανάκαμψης.
Ο οίκος εκτιμά ότι, μεσοπρόθεσμα, το επίπεδο εισοδήματος θα συγκλίνει περισσότερο με εκείνο των χωρών της Ευρωζώνης, με δυνητικό ρυθμό ανάπτυξης περίπου 2%, χάρη στη βελτίωση των οικονομικών των νοικοκυριών, τη συνεχή αύξηση της απασχόλησης και την ενίσχυση των επενδύσεων.
Ισχυρή πιστωτική επέκταση
Οι ελληνικές τράπεζες επωφελούνται από την ισχυρή αύξηση των χορηγήσεων και τη διεύρυνση των δραστηριοτήτων που παράγουν προμήθειες, όπως η ασφάλιση και η διαχείριση κεφαλαίων.
Η Fitch εκτιμά ότι η πιστωτική επέκταση θα διαμορφωθεί σε υψηλό μονοψήφιο ποσοστό την περίοδο 2026-2027, μετά από αύξηση 10% το 2025, με βασικό μοχλό τις επιχειρηματικές χορηγήσεις.
Η ποιότητα των εταιρικών δανείων παραμένει γενικά ικανοποιητική, καθώς οι επιχειρήσεις εμφανίζουν σχετικά χαμηλή μόχλευση.
Σημειώνεται ακόμα πως η έκθεση των τραπεζών παραμένει συγκεντρωμένη σε βασικούς κλάδους της οικονομίας, όπως η ενέργεια, η ναυτιλία, η μεταποίηση, οι υπηρεσίες και ο τουρισμός.
Η πρώτη αύξηση των στεγαστικών δανείων από το 2028
Σύμφωνα με την Fitch, η λιανική τραπεζική ανακάμπτει σταδιακά από τα ιστορικά χαμηλά επίπεδα των προηγούμενων ετών, με το χαρτοφυλάκιο στεγαστικών δανείων να καταγράφει αύξηση για πρώτη φορά από το 2008.
Τα κριτήρια χορήγησης στεγαστικών δανείων θεωρούνται γενικά επαρκή και ενισχύονται από τα δεσμευτικά μέτρα της Τράπεζας της Ελλάδος που αφορούν τους δανειολήπτες.
Για τα κρατικά προγράμματα στήριξης τα κριτήρια είναι ελαφρώς πιο ευέλικτα, χωρίς όμως να δημιουργούνται σημαντικοί κίνδυνοι.
Το universal banking και η διατήρηση των κερδών
Στη συνέχεια, οι αναλυτές στέκονται στις τελευταίες κινήσεις «ανοιγμάτων» που έχουν πραγματοποιήσει οι συστημικές τράπεζες σε κλάδους όπως οι ασφαλίσεις, προς το μοντέλο του universal banking.
Όπως σημειώνεται στην έκθεση, οι δραστηριότητες που αποφέρουν προμήθειες επεκτείνονται σημαντικά. Οι τράπεζες έχουν ενισχύσει τη θέση τους στη διαχείριση κεφαλαίων και στις ασφαλιστικές εργασίες μέσω εξαγορών και στρατηγικών συνεργασιών.
Η αύξηση των υπό διαχείριση κεφαλαίων προέρχεται κυρίως από τη μεταφορά καταθέσεων σε προϊόντα σταθερού εισοδήματος, ενώ παράλληλα προσφέρονται ολοένα και πιο σύνθετα επενδυτικά προϊόντα.
Η Fitch θεωρεί ότι οι μεγάλες ελληνικές τράπεζες βρίσκονται σε πλεονεκτική θέση για να αξιοποιήσουν αυτές τις τάσεις, χάρη στην ισχυρή παρουσία τους στην εγχώρια αγορά, και εκτιμά ότι θα διατηρήσουν δείκτη λειτουργικών κερδών προς σταθμισμένα στοιχεία ενεργητικού τουλάχιστον στο 3,5% την περίοδο 2026-2027.
Οι αδυναμίας και οι servicers
Παρά τη θετική εικόνα, η Fitch υπογραμμίζει πως εξακολουθούν να υπάρχουν διαρθρωτικές αδυναμίες, κυρίως όσον αφορά τη δυνατότητα εξυπηρέτησης των υποχρεώσεων από ορισμένους δανειολήπτες λιανικής.
Τα επίπεδα εισοδήματος παραμένουν χαμηλότερα από πολλές άλλες ευρωπαϊκές χώρες, γεγονός που αντανακλά την ατελή ακόμη οικονομική σύγκλιση και το γεγονός ότι η ανεργία, αν και μειώνεται, εξακολουθεί να βρίσκεται σε σχετικά υψηλά επίπεδα.
Αδυναμίες στο θεσμικό πλαίσιο έχουν επίσης συμβάλει στην αργή επίλυση των τιτλοποιημένων προβληματικών δανείων που διαχειρίζονται οι εταιρείες διαχείρισης απαιτήσεων (servicers), τα οποία εξακολουθούν να αντιστοιχούν περίπου στο 30% του ΑΕΠ.
Αυτό σημαίνει ότι πολλοί δανειολήπτες παραμένουν εκτός του τραπεζικού συστήματος, χωρίς όμως να έχει ανακοπεί η ανάκαμψη της ζήτησης για νέα δάνεια.
Η επιτάχυνση της επαναφοράς προβληματικών δανείων σε καθεστώς κανονικής εξυπηρέτησης, καθώς και πιθανές επαναγορές τέτοιων δανείων από τις τράπεζες, θα μπορούσαν να ενισχύσουν τη μεσοπρόθεσμη πιστωτική επέκταση.
Νόμος Κατσέλη και δάνεια σε ελβετικό φράγκο
Στη συνέχεια, οι αναλυτές αναφέρονται στη ρύθμιση της κυβέρνησης για τα δάνεια του νόμου Κατσέλη, μετά και από τη σχετική απόφαση του Αρείου Πάγου.
«Ο αντίκτυπος της πρόσφατης δικαστικής απόφασης σχετικά με τον υπολογισμό των τόκων για τα δάνεια βάσει του Νόμου Κατσέλη θα μπορούσε να οδηγήσει σε κάποια νομική αβεβαιότητα και σε προβλήματα πληρωμών.
Η αναδιάρθρωση και η μετατροπή παλαιών ενυπόθηκων δανείων με ρήτρες κλιμακωτής αύξησης ή εκφρασμένων σε ελβετικά φράγκα παραμένει επίσης ένας τομέας ενδεχόμενου κινδύνου.
Αυτό θα μπορούσε να αυξήσει προσωρινά τα προβληματικά δάνεια των τραπεζών, αν και αναμένουμε ότι ο συνολικός αντίκτυπος θα είναι περιορισμένος, καθώς οι τράπεζες έχουν ήδη σχηματίσει επαρκείς» σημειώνεται στην έκθεση.
Συνολικά, η Fitch εκτιμά ότι τα ενισχυμένα πιστωτικά χαρακτηριστικά των ελληνικών τραπεζών θα τους επιτρέψουν να αντιμετωπίσουν αποτελεσματικά αυτές τις προκλήσεις, να αξιοποιήσουν τις νέες επιχειρηματικές ευκαιρίες που δημιουργεί το βελτιωμένο λειτουργικό περιβάλλον και να διατηρήσουν διαρθρωτικά υψηλότερη κερδοφορία.
