Το νέο Αμυντικό Επενδυτικό Σχέδιο της Βρετανίας σηματοδοτεί μια σημαντική μετατόπιση στις στρατιωτικές προτεραιότητες. Σε ορίζοντα τετραετίας, επιπλέον 15 δισ. στερλίνες θα αυξήσουν τις συνολικές δαπάνες στα 298 δισ. στερλίνες.
Σε αυτά περιλαμβάνονται 63 δισ. στερλίνες για τη χρηματοδότηση της πυρηνικής αποτροπής και 8 δισ. στερλίνες για μελλοντικά μαχητικά αεροσκάφη. Ωστόσο, ο πιο εντυπωσιακός τίτλος αφορά τον ναυτικό τομέα.
Τα σχέδια για το αντιτορπιλικό Type 83, που θα αντικαθιστούσε τα γερασμένα Type 45, εγκαταλείφθηκαν. Αντ’ αυτού, θα αποκτηθούν τουλάχιστον έξι Common Combat Vessels, τα οποία θα λειτουργούν ως κόμβοι για μη επανδρωμένα συστήματα, δηλαδή drones. Παράλληλα, περισσότερα από 5 δισ. στερλίνες θα κατευθυνθούν σε εναέρια, χερσαία και θαλάσσια drones, καθώς και σε αυτόνομα συστήματα για όλες τις βρετανικές ένοπλες δυνάμεις.
Το Type 83 προοριζόταν να αποτελέσει το επόμενο μεγάλο αντιτορπιλικό της Βρετανίας, με προηγμένες δυνατότητες. Θα αντικαθιστούσε την κλάση Type 45 περίπου από το 2035 και θα λειτουργούσε στο πλαίσιο του Future Air Dominance System (FADS).
Δεν επρόκειτο ποτέ να είναι ένα συμβατικό πλοίο. Αντιθέτως, σχεδιαζόταν ως πλατφόρμα ναυτικής αεράμυνας, κρούσης, αισθητήρων, διοίκησης και δικτύωσης.
Οι πρώτες αναφορές το περιέγραφαν ως πολεμικό πλοίο με ελάχιστο πλήρωμα, μήκους 145 έως 165 μέτρων. Θα είχε εκτόπισμα 6.000 έως 10.000 τόνων. Ο ρόλος του στην επιφάνεια περιλάμβανε θαλάσσια απαγόρευση και αυτοάμυνα απέναντι σε μικρά επιθετικά σκάφη.
Τα αμυντικά του συστήματα θα περιλάμβαναν πυροβόλο των 57 χιλιοστών και όπλα κατευθυνόμενης ενέργειας, όπως λέιζερ, για τις συγκεκριμένες αποστολές. Θα διέθετε επίσης συστήματα παραπλάνησης και όπλα κατευθυνόμενης ενέργειας για την αντιμετώπιση άμεσων απειλών.
Ο ρόλος κρούσης του ήταν ακόμη πιο φιλόδοξος. Οι σχεδιαζόμενες δυνατότητες περιλάμβαναν 72 έως 128 κάθετους εκτοξευτές πυραύλων Mk 41. Αυτοί θα μπορούσαν να φέρουν αντιαεροπορικούς πυραύλους και όπλα κρούσης μεγάλης εμβέλειας. Υπήρχε επίσης η προοπτική ενσωμάτωσης μελλοντικών υπερηχητικών όπλων, μιας από τις πιο θανατηφόρες κατηγορίες όπλων στον πόλεμο Ρωσίας - Ουκρανίας.
Η άμυνα του εναέριου χώρου
Η αεράμυνα ήταν ο κεντρικός σκοπός του Type 83. Το πλοίο θα προστάτευε τις ομάδες κρούσης αεροπλανοφόρων του Ηνωμένου Βασιλείου, καθώς και άλλες συμμαχικές και βρετανικές ναυτικές δυνάμεις σε περιοχές όπως ο Βόρειος Ατλαντικός, η Νορβηγική Θάλασσα, η Μεσόγειος, ο Κόλπος, η Ερυθρά Θάλασσα και η περιοχή του Ινδο-Ειρηνικού. Η αποστολή του θα ήταν η άμυνα απέναντι σε αεροσκάφη, drones, πυραύλους cruise, βαλλιστικούς πυραύλους και υπερηχητικές απειλές. Η τεχνητή νοημοσύνη θα συνέβαλλε στην επιλογή αισθητήρων και όπλων απέναντι σε σύνθετες επιθέσεις από πολλές κατευθύνσεις ταυτόχρονα.
Ωστόσο, όλα τα πλοία, συμπεριλαμβανομένων των αντιτορπιλικών, έχουν τις δικές τους ευπάθειες. Η Ουκρανία έχει χρησιμοποιήσει μικρά ναυτικά drones για να βυθίσει το καταδρομικό Moskva. Το περιπολικό Sergey Kotov καταστράφηκε από μη επανδρωμένα σκάφη επιφανείας Magura V5.
Στις αρχές του 2026, η Ουκρανία υποστήριξε ότι περίπου το 30% των πολεμικών μέσων του ρωσικού Στόλου της Μαύρης Θάλασσας είχε καταστραφεί ή υποστεί ζημιές. Ένα αντιτορπιλικό Type 83 θα ήταν πολύ πιο ικανό από οποιοδήποτε από αυτά τα πλοία. Ωστόσο, θα μπορούσε επίσης κάποια στιγμή να βρεθεί αντιμέτωπο με υπερηχητικούς αντιπλοϊκούς πυραύλους.
Τα χρήματα που εξοικονομούνται από την ακύρωση του Type 83 διοχετεύονται σε ένα ευρύ φάσμα drones. Αυτά θα καλύπτουν αέρα, ξηρά και θάλασσα, από μικρά τετρακόπτερα μέχρι drones ναρκοθηρίας και drones επίθεσης μίας χρήσης, γνωστά και ως «καμικάζι». Το Βασιλικό Ναυτικό θα αναπτύξει αυτόνομα σκάφη που θα λειτουργούν ως μη επανδρωμένες πυραυλικές πλατφόρμες, αλλά και ως μέσα εντοπισμού και καταδίωξης υποβρυχίων. Το Project Pantheon θα δοκιμάσει αεριωθούμενα drones που θα επιχειρούν μαζί με αεροσκάφη F-35B.
Ο Στρατός Ξηράς θα αποκτήσει μικρά επιθετικά drones Rapstone First Person View και drones αναχαίτισης. Το Project Nyx στοχεύει να διαθέτει έως 24 οπλισμένα drones που θα πετούν ως συνοδευτικά των ελικοπτέρων Apache έως το 2030. Το Project Corvus θα προσθέσει έως 24 drones επιτήρησης. Η RAF, από την πλευρά της, θα αναπτύξει αυτόνομα μαχητικά αεροσκάφη, με τουλάχιστον έναν επιδεικτικό τύπο έως το 2030.
Πλωτές πλατφόρμες
Το εύρος των drones αρχικά δείχνει εντυπωσιακό, όμως δεν υπάρχει συνολικός αριθμός προμηθειών. Το Αμυντικό Επενδυτικό Σχέδιο έχει προσδιορίσει μικρούς αριθμούς για ορισμένα συστήματα υψηλότερης τεχνολογίας. Η Ουκρανία προσφέρει μια άβολη σύγκριση. Η Βρετανία στοχεύει να παράγει έως 150.000 drones για την Ουκρανία μέχρι το τέλος του 2026. Αντιθέτως, το υπουργείο Άμυνας της Ουκρανίας αναμένει να παραγάγει περισσότερα από επτά εκατομμύρια drones το 2026.
Αυτή η διαφορά δείχνει την πρόκληση που αντιμετωπίζουν το υπουργείο Άμυνας και η βρετανική κυβέρνηση. Ο πόλεμος των drones απαιτεί τεράστιους αριθμούς φθηνών, χαμηλών δυνατοτήτων και μικρής εμβέλειας drones, αλλά και σημαντικούς αριθμούς μεγαλύτερων drones μεσαίας και μεγάλης εμβέλειας.
Μπορούν, λοιπόν, τα drones να αντικαταστήσουν τα αντιτορπιλικά Type 83; Όχι. Τα drones επιφανείας μπορούν να διασπείρονται και να επιχειρούν σε μεγάλες θαλάσσιες περιοχές. Όμως, στο ναυτικό περιβάλλον χρειάζονται μια πλωτή πλατφόρμα από την οποία θα επιχειρούν. Το ίδιο ισχύει και για τα εναέρια drones. Κανένα από αυτά δεν μπορεί να αντικαταστήσει τα μεγάλα, μεταφερόμενα πυραυλικά αποθέματα, τις εγκαταστάσεις διοίκησης ή την ικανότητα άμυνας ενός στόλου αεροπλανοφόρου που θα διέθετε ένα Type 83. Το Common Combat Vessel θα προσφέρει ορισμένες υβριδικές δυνατότητες.
Ωστόσο, δεν διαθέτει ούτε την ισχύ κρούσης ούτε τις αμυντικές δυνατότητες ενός αντιτορπιλικού. Σημασία έχει επίσης το χρονοδιάγραμμα επίτευξης αυτών των δυνατοτήτων. Το μη επανδρωμένο όχημα ηλεκτρονικού πολέμου Storm Shroud αναμένεται φέτος. Το Rapstone θα λάβει πρόσθετη χρηματοδότηση μέσα στους επόμενους 12 μήνες. Τα Nyx και Corvus έχουν ορίζοντα το 2030, ενώ οι αμυντικές προμήθειες πλήττονται συχνά από καθυστερήσεις.
Ο επιδεικτικός τύπος μαχητικού drone της RAF αναμένεται το αργότερο έως το 2030. Τα Common Combat Vessels αναμένονται από τις αρχές της δεκαετίας του 2030. Μέχρι τότε, τα αναβαθμισμένα αλλά γερασμένα αντιτορπιλικά Type 45 θα πρέπει να ανταποκριθούν στις νέες προκλήσεις. Στο μεταξύ, η Ουκρανία καινοτομεί, σχεδιάζοντας, κατασκευάζοντας, δοκιμάζοντας και αναπτύσσοντας συστήματα drones με ταχύτητα που το Ηνωμένο Βασίλειο προς το παρόν δύσκολα μπορεί να φανταστεί.
* Ο Peter Lee είναι Καθηγητής Εφαρμοσμένης Ηθικής και Διευθυντής του Κέντρου Έρευνας για την Ασφάλεια και τον Κίνδυνο στο Πανεπιστήμιο του Πόρτσμουθ. Το άρθρο του αναδημοσιεύεται αυτούσιο στο Liberal, μέσω άδειας Creative Commons, από τον ιστότοπο TheConversation.com.
