Παρασκευή 13 Δεκεμβρίου 2019, 09:16
Τελευταία ενημέρωση: 10:16

-A +A

Έξι πράγματα που μάθαμε από την ποτοαπαγόρευση

Παρασκευή 13 Δεκεμβρίου 2019, 09:16
Τελευταία ενημέρωση: 10:16
Έξι πράγματα που μάθαμε από την ποτοαπαγόρευση
-A +A

Του John Phelan

Πριν από εκατό χρόνια (στις 28 Οκτωβρίου 1919) ψηφίστηκε ο νόμος για την ποτοαπαγόρευση στις ΗΠΑ (National Prohibition Act). Ο νόμος αυτός που έμεινε γνωστός ως Νόμος Βόλστεντ (Volstead Act), απαγόρευε την παρασκευή, μεταφορά και πώληση οινοπνευματωδών ποτών στις ΗΠΑ.

Η ποτοαπαγόρευση απέτυχε να τερματίσει την κατανάλωση οικοπνεύματος και ανακλήθηκε στις 5 Δεκεμβρίου 1933. Ο John Meadowcroft του King's College στο Λονδίνο, σε ένα βιβλίο του με θέμα τις απαγορεύσεις προσφέρει διάφορα “γενικά διδάγματα και συμπεράσματα”. Η εμπειρία των ΗΠΑ με την ποτοαπαγόρευση είναι ένα καλό παράδειγμα γι' αυτά.

1. Οι ομάδες συμφέροντος έχουν κομβικό ρόλο στις απαγορεύσεις

Δεν υπήρχε κάποιο γενικό αίτημα υπέρ της ποτοαπαγόρευσης. Αντιθέτως, το αίτημα αυτό προωθήθηκε από μια αφοσιωμένη συμμαχία που περιλάμβανε ομάδες όπως η Λίγκα Κατά των Σαλούν (Anti-Saloon League) και η Χριστιανική Ένωση Γυναικών για την Εγκράτεια (Women's Christian Temperance Union).

Καταδεικνύοντας μια πτυχή του φαινομένου που ο Mancur Olson ονόμασε Λογική της Συλλογικής Δράσης, τα πιθανά οφέλη της ποτοαπαγόρευσης αφορούσαν πολύ περισσότερο τον σχετικά μικρό αριθμό των υποστηρικτών απ' ό,τι τα πιθανά κόστη όλους τους υπολοίπους. Έτσι, οι υποστηρικτές της ποτοαπαγόρευσης μπόρεσαν να αποκτήσουν δυσανάλογη πολιτική ισχύ.

Οι υποστηρικτές της ποτοαπαγόρευσης έπρεπε να υπερβούν την “αρχή της βλάβης” του Τζων Στούαρτ Μιλλ - την αρχή ότι η δράση του ατόμου θα πρέπει να περιορίζεται μόνο για να εμποδιστεί η πρόκληση βλάβης σε άλλα άτομα. Υποστήριξαν ότι οι “αρνητικές εξωτερικότητες”, ή η βλάβη που προκαλεί σε άλλα άτομα η κατανάλωση οινοπνεύματος από κάποιον, δικαιολογεί την ποτοαπαγόρευση. Ο δημοκρατικός βουλευτής Richmond Hobson από την Αλαμπάμα είπε ότι το οινόπνευμα “μειώνει σε τρομακτικό βαθμό το επίπεδο αποδοτικότητας του έθνους, μειώνοντας τρομερά τον εθνικό πλούτο, πράγμα που συνεπάγεται πολύ μεγάλα φορολογικά βάρη καθώς οι πολίτες επωμίζονται την αντιμετώπιση του εγκλήματος, της φτώχειας και της φρενοπάθειας”.

Ελάχιστα ήταν τα κοινωνικά δεινά που δεν αποδίδονταν στο οινόπνευμα.

2. Η ποτοαπαγόρευση καθιστά εγκληματίες ανθρώπους που διαφορετικά δεν θα ήταν

Η απαγόρευση της προσφοράς δεν κατήργησε τη ζήτηση. Αντίθετα, νομοταγείς άνθρωποι που δεν καταλάβαιναν γιατί το να πιουν μια μπύρα ή ένα ουίσκι θα πρέπει να είναι παράνομο, έγιναν εγκληματίες εν μία νυκτί.

Ο Έλιοτ Νες, ο αστυνομικός της εποχής της ποτοαπαγόρευσης που συνέλαβε τον Αλ Καπόνε, θυμάται: “Αμφιβολίες έτρεχαν στον νου μου καθώς αναλογιζόμουν το κατά πόσο είναι εφικτό να εφαρμόσουμε έναν νόμο τον οποίο η πλειονότητα των έντιμων πολιτών δεν φαίνεται να επιθυμεί”.

Το 1931, η Εθνική Επιτροπή για την Τήρηση και την Εφαρμογή του Νόμου (γνωστή ως Επιτροπή Wickersham) που συστάθηκε από τον Πρόεδρο Χούβερ για να εξετάσει την εφαρμογή των νόμων της ποτοαπαγόρευσης, συμπέρανε τα εξής: “Είναι προφανές ότι οι πλούσιοι, οι επιχειρηματίες και οι επαγγελματίες με τις οικογένειές τους, και ίσως οι υψηλότερα αμειβόμενοι άνθρωποι και οι οικογένειές τους πίνουν σε μεγάλο βαθμό αδιαφορόντας για την διακηρυγμένη πολιτική του νόμου για την ποτοαπαγόρευση”.

3. Η απαγόρευση βάζει αγορές στα χέρια εγκληματιών

Καθώς η ζήτηση παρέμεινε, η απαγόρευση της προσφοράς των οινοπνευματωδών έβαλε απλώς την αγορά στα χέρια εγκληματιών.

Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις των ομοσπονδιακών αρχών, το 1927 η παράνομη διακίνηση ποτών από τον Αλ Καπόνε του απέδιδαν περίπου 60 εκατομμύρια δολάρια συνολικό εισόδημα ετησίως - περίπου 873 εκατομμύρια σημερινά δολάρια. Η Επιτροπή Wickersham συμπέρανε ότι το λαθρεμπόριο οινοπνεύματος ήταν τόσο επικερδές που αρκούσε ένα μόνο πλοίο στα πέντε να φτάσει στον προορισμό του για να διασφαλιστεί κέρδος.

Η προοπτική αυτών των κερδών οδήγησε σε διαμάχες. Τα ποσοστά ανθρωποκτονιών αυξήθηκαν δραματικά. Το δεύτερο έτος της ποτοαπαγόρευσης, το 1921, εκτοξεύθηκαν κατά 19% στις 8,8 ανθρωποκτονίες ανά 100.000 ανθρώπους, το υψηλότερο ποσοστό που είχε καταγραφεί μέχρι εκείνη την στιγμή. Όπως επισημαίνει ο οικονομολόγος Burton A. Abrams: “Για τα δέκα χρόνια που προηγήθηκαν της ποτοαπαγόρευσης, το ποσοστό ανθρωποκτονιών ήταν κατά μέσο όρο 6,1 ανά 100.000 ανθρώπους. Για τα δέκα χρόνια μετά τον τερματισμό της ποτοαπαγόρευσης, ήταν κατά μέσο όρο 7. Κατά τα 14 χρόνια της ποτοαπαγόρευσης, ο μέσος όρος ήταν 8,4. Το ποσοστό ανθρωποκτονιών το τελευταίο έτος της ποτοαπαγόρευσης, το 1933, ήταν 9,7, ένα ποσοστό που οι ΗΠΑ δεν θα ξαναέβλεπαν για τέσσερις δεκαετίες”.

Ο Άμπραμς υπολογίζει ότι η ποτοαπαγόρευση είχε ως αποτέλεσμα ακόμα 29.000 ανθρωποκτονίες, περίπου όσες και οι θάνατοι Αμερικανών στον Πόλεμο της Κορέας.

4. Οι απαγορεύσεις αυξάνουν τον κίνδυνο ήδη επικίνδυνων δραστηριοτήτων

Με το να καθίσταται παράνομη η κατανάλωση οινοπνεύματος, αυτή έγινε πιο επικίνδυνη.

Οι άνθρωποι έπιναν με πιο επικίνδυνο τρόπο. Η εκτατική χρήση - μικρές δόσεις σε μια μεγάλη χρονική περίοδο - είναι πιθανότερο να εντοπιστεί απ' ό,τι η εντατική χρήση - μια μεγάλη δόση που καταναλώνεται διά μιας - έτσι το καθημερινό ποτό αντικαταστάθηκε από την περιστασιακή υπερβολική κατανάλωση.

Οι παραγωγοί και οι καταναλωτές μετακινήθηκαν σε πιο ισχυρά ποτά. Χίλια λίτρα ουίσκι πωλούνταν για περισσότερα χρήματα απ' ό,τι χίλια λίτρα μπύρα, αλλά ήταν εξίσου εύκολο να κρυφτούν. Οι παράνομοι παραγωγοί είχαν κίνητρο να παράγουν σκληρά ποτά και όχι μπύρα ή κρασί.

Η ισχύς των περισσότερων αλκοολούχων ποτών αυξήθηκε κατά 50-100% σε σύγκριση με πριν και μετά την ποτοαπαγόρευση. Και η δαπάνη για αποσταγμένα ποτά ως ποσοστό των συνολικών πωλήσεων οινοπνευματωδών εκτοξεύθηκε από το περίπου 40% πριν την ποτοαπαγόρευση στο περίπου 90% το 1922, παραμένοντας σε ποσοστά άνω του 70% μέχρι την ανάκληση.

Τα προϊόντα έγιναν επίσης πιο επικίνδυνα. Κάποιοι παραγωγοί χρησιμοποιούσαν μεθυλική αλκοόλη. Σε μικρές ποσότητες, αυτό έδινε στα νερωμένα ποτά τη γεύση των ισχυρότερων, αλλά σε μόλις ελάχιστα μεγαλύτερες δόσεις, μπορούσε να τυφλώσει ή και να σκοτώσει τον πότη. Κάποιοι παράνομοι παραγωγοί χρησιμοποιούσαν ψυγεία αυτοκινήτου, που περιείχαν μόλυβδο για να συμπυκνώσουν τους ατμούς του οινοπνεύματος, πράγμα που προκαλούσε δηλητηρίαση από μόλυβδο. Και καθώς δεν υπήρχαν αξιόπιστες φίρμες, οι καταναλωτές δεν μπορούσαν να διακρίνουν ένα σωστό προϊόν από ένα επικίνδυνο.

Στις αρχές της δεκαετίας του 1930, το περιοδικό Outlook and Independent έγραφε τα εξής: Η εταιρία ασφαλειών ζωής Metropolitan δημοσίευσε ότι το ποσοστό θανάτων λόγω κατανάλωσης οινοπνευματωδών μεταξύ των 19 εκατομμυρίων πελατών της έχει αυξηθεί κατά σχεδόν 600% στα τελευταία δέκα χρόνια - είναι διπλάσιο απ' ό,τι το 1918, και περίπου το ίδιο με τα προηγούμενα χρόνια. Αυτό αφαιρεί και την τελευταία αμφιβολία από τη σκέψη κάθε λογικού ανθρώπου ότι ήρθε η ώρα να κινηθούμε προς την ανάκληση της 18ης Τροπολογίας”.

Κατά τη διάρκεια της ποτοαπαγόρευσης, το ποσοστό θανάτων από οξεία δηλητηρίαση από οινόπνευμα (λόγω υπερβολικής δόσης) ήταν πάνω από 30 φορές υψηλότερο απ' ό,τι σήμερα.

5. Οι απαγορεύσεις εκτρέπουν πόρους της εφαρμογής του νόμου

Ένας νόμος με τον οποίο λίγοι συμφωνούν απαιτεί τεράστια επιβολή για να πετύχει.

Ο αριθμός των αστυνομικών της ποτοαπαγόρευσης σχεδόν διπλασιάστηκε κατά το διάστημα 1920-1930. Το 1930, οι διώξεις στα ομοσπονδιακά δικαστήρια για τον νόμο περί ποτοαπαγόρευσης ήταν οκτώ φορές περισσότερες από τον συνολικό αριθμό όλων των ομοσπονδιακών διώξεων το 1914. Κατά την περίοδο 1914-1930, ο αριθμός των καταδικασμένων σε ομοσπονδιακές δίκες αυξήθηκε από τους 4.000 στους περίπου 12.500 με πάνω από το μισό αυτής της αύξησης να αφορά παραβάσεις του νόμου περί ποτοαπαγόρευσης. Οι ομοσπονδιακές δαπάνες για φυλακές αυξήθηκαν κατά 1.000% κατά το διάστημα 1915-1932. Τα δικαστήρια φορτώθηκαν τόσο πολύ ώστε το 1930 σχεδόν το 90% των καταδικών λόγω ποτοαπαγόρευσης είχαν τη μορφή συμφωνιών με τους εναγόμενους οι οποίοι δήλωναν ένοχοι για ήσσονες παραβάσεις με ελαφρές ποινές. Στις πόλεις, μόνο το περίπου 5% των καταδικαστικών αποφάσεων είχαν ως αποτέλεσμα κάποιου είδους φυλάκιση.

Αυτοί ήταν πόροι που αφιερώνονταν στο να εμποδίσουν παραγωγούς και καταναλωτές να συναλλάσσονται εθελουσίως. Δεν ήταν διαθέσιμοι για έρευνες εγκλημάτων που έβλαψαν τρίτα πρόσωπα.

Και αυτό δεν ήταν αρκετό. Το 1925, ανατέθηκε σε 280 ομοσπονδιακούς πράκτορες να εμποδίσουν το λαθρεμπόριο κατά μήκους 3700 μιλίων επίγειων συνόρων των ΗΠΑ. Η Επιτροπή Wickersham επεσήμανε ότι για να εμποδιστεί αποτελεσματικά το λαθρεμπόριο δι' αυτών των συνόρων θα χρειάζονταν πέντε ή έξι φορές περισσότεροι πράκτορες. Ένας κορυφαίος ομοσπονδιακός αξιωματούχος εκτίμησε ότι το 1925 κατασχέθηκε μόνο περίπου το 5% του λαθραίου οινοπνεύματος.

6. Οι απαγορεύσεις σχεδόν ποτέ δεν αποδίδουν

Παρά την προσπάθεια, η ποτοαπαγόρευση απέτυχε να σταματήσει την κατανάλωση οινοπνεύματος.

Ο οικονομολόγος Clark Warburton εκτίμησε ότι το 1925, η κατανάλωση οινοπνευματωδών ήταν στο 65% της αντίστοιχης της προ ποτοαπαγόρευσης περιόδου, και έφτασε λίγο πάνω από το 70% το 1929. Οι θάνατοι ανά 1.000 άτομα από αλκοολισμό, ενώ παρέμειναν κάτω από τα επίπεδα του 1911 όταν ήταν 0.040, αυξήθηκαν από 0.006 το 1920 σε 0,034 το 1929.

Όχι μόνο απέτυχε η ποτοαπαγόρευση, αλλά και προκάλεσε καθώς και επέτεινε ένα φάσμα κοινωνικών προβλημάτων, προκαλώντας ακριβώς τις “αρνητικές εξωτερικότητες” που ήταν το επιχείρημα της επιβολής της εξαρχής. Σε εθνικό επίπεδο, το 73% των ψηφοφόρων επιθυμούσαν την ανάκλησή της. Με την 21η Τροπολογία, η προηγούμενη 18η έγινε η μόνη που ανακλήθηκε ποτέ. Αυτό το “ευγενές πείραμα” τερματίστηκε.


*Ο John Phelan είναι οικονομολόγος στο the Center of the American Experiment και στέλεχος στο The Cobden Centre.

Το άρθρο δημοσιεύθηκε στα αγγλικά στις 5 Δεκεμβρίου 2019 και παρουσιάζεται στα ελληνικά με την άδεια του Foundation for Economic Education και τη συνεργασία του ΚΕΦίΜ - Μάρκος Δραγούμης.

 

-A +A

Ροή Ειδήσεων

Πέμπτη, 20 Φεβρουαρίου 2020
Σελίδα με όλες τις ειδήσεις

Δημοφιλέστερα Άρθρα