Οι δηλώσεις αυτές είναι συμβατές με όσα έχει πει επανειλημμένα ο Bill Gates τα τελευταία χρόνια, αλλά χρειάζονται ερμηνεία. Δεν αποτελούν πρόβλεψη ότι «ο καπιταλισμός θα τελειώσει», αλλά ότι η Τεχνητή Νοημοσύνη μπορεί να αλλάξει ριζικά τον τρόπο με τον οποίο λειτουργεί η οικονομία.
Ας δούμε τα βασικά σημεία:
«Θα έχουμε δωρεάν νοημοσύνη»: Δεν εννοεί ότι όλα θα είναι δωρεάν. Εννοεί ότι η γνωστική εργασία (συμβουλές, ανάλυση, προγραμματισμός, διδασκαλία, διάγνωση κ.λπ.) θα γίνει εξαιρετικά φθηνή και διαθέσιμη, όπως σήμερα η ηλεκτρική ενέργεια ή το διαδίκτυο είναι πολύ πιο προσιτά από ό,τι στο παρελθόν.
Ελλείψεις προσωπικού: Σε πολλές χώρες υπάρχει έλλειψη γιατρών, νοσηλευτών, εκπαιδευτικών και εξειδικευμένων τεχνικών. Η AI θα μπορούσε να επιτρέψει σε έναν γιατρό να εξυπηρετεί πολλαπλάσιους ασθενείς ή σε έναν εκπαιδευτικό να υποστηρίζει πολύ περισσότερους μαθητές με εξατομικευμένο υλικό.
Ανθρωποειδή ρομπότ: Εδώ η πρόβλεψη είναι πιο αβέβαιη. Η πρόοδος είναι εντυπωσιακή, αλλά το να αντικατασταθούν πλήρως άνθρωποι σε κατασκευές, καθαριότητα ή τεχνικά επαγγέλματα μέσα σε 20 χρόνια δεν είναι βέβαιο. Η εξέλιξη εξαρτάται από το κόστος, την αξιοπιστία, τη νομοθεσία και την κοινωνική αποδοχή. Θα αλλάξει ο καπιταλισμός;
Είναι πιθανό να αλλάξει, αλλά όχι απαραίτητα να καταργηθεί.
Υπάρχουν διάφορα πιθανά σενάρια:
Ο καπιταλισμός προσαρμόζεται. Όπως έγινε με τη βιομηχανική επανάσταση ή το διαδίκτυο, δημιουργούνται νέα επαγγέλματα και νέες αγορές, ενώ άλλα εξαφανίζονται.
Μεγαλύτερη ανισότητα. Αν η AI ανήκει σε λίγες μεγάλες εταιρείες, ο πλούτος μπορεί να συγκεντρωθεί ακόμη περισσότερο, αυξάνοντας την πίεση για φορολογικές και κοινωνικές μεταρρυθμίσεις.
Μικρότερη ανάγκη για ανθρώπινη εργασία. Αν η παραγωγή αγαθών και υπηρεσιών απαιτεί πολύ λιγότερους εργαζόμενους, μπορεί να χρειαστούν νέοι θεσμοί, όπως μικρότερη εργάσιμη εβδομάδα, διαφορετικά συστήματα κοινωνικής ασφάλισης ή ακόμα και μορφές βασικού εισοδήματος. Αυτές οι ιδέες συζητούνται εδώ και χρόνια, αλλά δεν υπάρχει συναίνεση ότι θα εφαρμοστούν.
Είναι ρεαλιστικό το χρονοδιάγραμμα των 20 ετών;
Είναι μια εύλογη εκτίμηση, όχι βεβαιότητα.
Η ιστορία δείχνει ότι οι τεχνολογικές επαναστάσεις συνήθως:
εξελίσσονται γρηγορότερα τεχνικά από όσο περιμένουμε, αλλά η υιοθέτησή τους στην οικονομία είναι πιο αργή λόγω επενδύσεων, νομοθεσίας, εκπαίδευσης και κοινωνικών αλλαγών.
Για παράδειγμα, το διαδίκτυο υπήρχε από τη δεκαετία του 1990, αλλά χρειάστηκαν περίπου 20–30 χρόνια για να μεταμορφώσει σχεδόν κάθε κλάδο.
Συνολικά, η βασική ιδέα του Gates - ότι η AI μπορεί να κάνει τη γνώση και μεγάλο μέρος της εξειδικευμένης εργασίας πολύ φθηνότερα και πιο άμεσα διαθέσιμα- είναι μια σοβαρή υπόθεση που συζητείται από πολλούς οικονομολόγους και τεχνολόγους. Εκεί όπου αρχίζουν οι διαφωνίες είναι στο πόσο γρήγορα θα συμβεί, πόσες θέσεις εργασίας θα αντικατασταθούν και αν το οικονομικό σύστημα θα προσαρμοστεί ομαλά ή θα χρειαστούν βαθιές θεσμικές αλλαγές.
