Η καθηγήτρια Διεθνών και Ευρωπαϊκών Σπουδών στο Πανεπιστήμιο Πειραιά και έμπειρη αναλύτρια θεμάτων τρομοκρατίας, κ. Μαίρη Μπόση, εξηγεί στο Liberal την πεποίθησή της, ότι η νέα γενιά τρομοκρατών έχει ζυμωθεί με το βαρύ κοινό έγκλημα, αδιαφορώντας για την ανθρώπινη ζωή, στερούμενη ιδεολογικής πυξίδας και δρώντας μόνο υπό το αίσθημα της τυφλής εκδίκησης. Η κ.Μπόση αναλύει τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά αυτού του χώρου στη Θεσσαλονίκη και προβλέπει ότι αργά ή γρήγορα θα ακολουθήσουν νέα χτυπήματα.
Συνέντευξη στον Γιώργο Κακούση
Κυρία Μπόση, τα πρόσφατα τραγικά περιστατικά στη Θεσσαλονίκη μετακινούν, νομίζω, την κουβέντα για το ζήτημα της τρομοκρατίας στην Ελλάδα. Είμαστε πλέον σε μια διαφορετική ημέρα στο θέμα της τρομοκρατίας στη χώρα;
Θα ήθελα αρχικά, να δω αν θα υπάρξει ανάληψη ευθύνης από όποιους έκαναν αυτή την πράξη για να φανεί αν υπάρχει σχέση, αντίληψη, λόγος, αιτία για τη συγκεκριμένη τους επιλογή.
Βέβαια, πρέπει εδώ να θυμηθώ ότι έχω και μία άλλη πράξη στο παρελθόν όπου δεν υπήρξε ανάληψη ευθύνης. Ήταν η περίπτωση της Μαρφίν. Εκεί θυμάμαι την αναταραχή στο γενικότερο χώρο πιθανής προέλευσης των ατόμων που δολοφόνησαν εν ψυχρώ τα άτομα της Τράπεζας. Στην υπόθεση της Θεσσαλονίκης όμως, μπορώ να δω όμως και το στόχο.
Οι επιλογές αυτών των στόχων κατευθύνουν τη σκέψη σε άτομα προερχόμενα από αντίθετες πολιτικές προτιμήσεις. Μια δεύτερη σκέψη είναι ότι πιθανόν οι στόχοι ήταν εύκολοι.
Όταν μιλάτε για άτομα με προέλευση από αντίπαλες πολιτικές προτιμήσεις, ποιους εννοείτε;
Θα έχετε παρατηρήσει ότι η πλειοψηφία, με βάση και τα χαρακτηριστικά αυτών των δράσεων στην πόλη της Θεσσαλονίκης, θεωρεί ότι αυτό το χτύπημα έχει γίνει από αναρχικούς ή ακροαριστερούς. Είναι επίσης πιθανό, οι δράστες να επέλεξαν τους στόχους τους μόνο με κριτήρια συμβολισμού. Εδώ όμως είναι και ένα ερώτημα, καθώς δεν είναι αυτά τα θύματα της επίθεσης, άτομα πανελλαδικά προβεβλημένα. Είναι όμως άτομα που θεωρώ προβεβλημένα στην τοπική κοινωνία. Θα ήθελα να δω στη συνέχεια τι θα μας δώσουν και οι Αρχές.
Ο τρόπος δράσης τους σας δείχνει κάτι πιο συγκεκριμένο;
Η τροπή που έχουν λάβει αυτό και άλλο παρόμοια γεγονότα δείχνει αδιαφορία για το αποτέλεσμα, για τις επιπτώσεις που θα έχει η επίθεση. Μπορεί να μην τοποθετήθηκαν σε ώρα αιχμής, χωρίς μεγάλη κίνηση πολιτών, αλλά αυτό έχει μικρή σημασία.
Και εδώ μπαίνει το ερώτημα: Δηλαδή έχουν άγνοια; Έχουν έλλειψη γνώσης για την αποφυγή άστοχων προβλημάτων στη συγκεκριμένη περίπτωση εξαιρετικά σημαντικών μιας και μιλάμε για ανθρώπινες ζωές;
Η διαφορά εδώ είναι σημαντική και είναι αιτία ο θάνατος ενός πολίτη και ο τραυματισμός άλλων. Και αυτό αλλάζει πολλά από όσα ξέραμε. Έχω παρατηρήσει στα χρόνια που ερευνώ το φαινόμενο της τρομοκρατίας ότι αυτού του τύπου οι οργανώσεις γνωρίζουν ότι θα προκαλέσουν υλικές ζημιές αλλά μέχρι προχθές δεν υπήρχε επιθυμία για θύματα.
Η συγκεκριμένη αδιαφορία για τον τρόπο δράσης αυτή τη φορά δείχνει, μέσω του αποτελέσματος, εκδικητικότητα δίχως ιδεολογική κάλυψη. Δηλαδή, μια ιδεολογική ένδοια που είναι κοντύτερα στο έγκλημα κι όχι στην ιδεολογικού τύπου δράση όπως την ξέραμε.
Αλλά, εδώ έχουμε να κάνουμε με τη νέα τρομοκρατία. Που έως τώρα δεν μας έχει δώσει δείγματα συγκεκριμένης ιδεολογικής σκέψης. Δεν θεωρούν απαραίτητο τον ιδεολογικό μανδύα.
Αντίθετα αυτό που βλέπω είναι η χρήση βίας για τη βία.
Εδώ πρέπει να πω ότι από απλά γκαζάκια με σκοπό την πρόκληση υλικών ζημιών, έως την αναβάθμιση της βίας με τραυματισμούς και θάνατο, οριοθετεί αυτό που συζητήσαμε: την αλλαγή της βίας! Αυτό όμως που εγώ έχω δει σε αυτή τη μη καθαρή τρομοκρατία, είναι η εμπλοκή ατόμων από διάφορους χώρους που συντονίζονται με τις απόψεις περί μη ιδεολογίας. Δηλαδή κάποιος είναι δράστης βίαιων γεγονότων αλλά δεν είναι και ο εμπνευστής.
Είναι και κάποια άτομα που επιδέχονται χειρισμό και λαμβάνουν εντολές δράσης, λειτουργούν με το θυμικό και όχι με τη σκέψη.
Εδώ εκ των πραγμάτων ανοίγουν πάρα πολλές συζητήσεις, γιατί αυτή η νέα τρομοκρατία, που δεν είναι ακροαριστερή, έχει αρχίσει πλέον να χρησιμοποιείται πάρα πολύ.
Εσείς πιστεύετε ότι είχαν πρόθεση να προκαλέσουν θύματα ή έστω αδιαφορούσαν για το αν θα προκαλέσουν.
Αυτό που κάνει τη διαφορά είναι η αδιαφορία για το αποτέλεσμα της πράξης, γεγονός που δείχνει και την πλήρη αλλαγή από τις πράξεις του παρελθόντος. Εδώ έχω να κάνω λοιπόν με μία σειρά από ζητήματα νέα, που προς τον παρόν δεν γνωρίζω αν οι ελληνικές αρχές έχουν ήδη εντρυφήσει στο σκεπτικό αυτό, μια και είναι σχετικά καινούργιο. Τα τελευταία χρόνια το έχουμε δει.
Το έχω δει κατ' επανάληψη σε χώρες της Βορείου Ευρώπης, το έχω δει στις Ηνωμένες Πολιτείες. Είναι η πρώτη φορά που το βλέπω στην Ελλάδα. Να φτάνει δηλαδή στο ακραίο σημείο η αδιαφορία και η κακή χρήση των όποιων εκρηκτικών, να οδηγεί στο θάνατο και βέβαια. Από εκεί και πέρα σημαίνει μία σειρά από μέτρα, που δίνουν το δικαίωμα στο κράτος να γίνει συντηρητικότερο, και μάλιστα με τη συναποδοχή όλων μας.
Αν καταλαβαίνω σωστά διαφωνείτε με αυτούς που λένε ότι πρόκειται για ακροαριστερή τρομοκρατία;
Όχι δεν είναι. Γιατί η ακροαριστερή τρομοκρατία, ως ορολογία του παρελθόντος, έχει κλείσει αυτό το κεφάλαιο. Και μάλιστα παγκόσμια είχαμε συζητήσει και συζητάμε γενικότερα με αυτό το χώρο αν και κατά πόσο πρόκειται για νέα μορφή τρομοκρατίας. Νέα τρομοκρατία. Μη καθαρή τρομοκρατία. Είναι ορολογίες που έχουν δοθεί. Το ακροαριστερή όπως είπα ήταν ανενεργός όρος.
Όμως επανήλθε και επανήλθε με δριμύτητα.
Επανήλθε όταν ο Αμερικανός Πρόεδρος άρχισε να χρησιμοποιεί αυτόν τον όρο συλλήβδην στις ΗΠΑ για μία σειρά από οργανώσεις ή άτομα και γίνεται συχνή χρήση. Άρχισε λοιπόν αυτό το κύμα που ξεκίνησε από εκεί να έρχεται και εδώ.
Εδώ όμως, στη Θεσσαλονίκη, έχουμε ενδείξεις για δράση πυρήνων οι οποίοι λειτουργούν βίαια και συντεταγμένα και πριν την εποχή Τραμπ.
Ακριβώς! Είναι άτομα που δηλώνουν ότι ανήκουν σε διάφορους χώρους, με κάποια υποκειμενική αντίληψη αυτού του χώρου, μια ομπρέλα θα έλεγα, αλλά με μεγάλη ευχέρεια να συνυπάρξουν με εγκληματίες, με οργανωμένο έγκλημα, με διακινητές ναρκωτικών, όπλων, ποινικούς και ό,τι άλλο θέλετε. Δηλαδή είναι άτομα που εντάσσονται σε χώρους όπου δεν υπάρχει ο ενδοιασμός συνύπαρξης με το έγκλημα.
Πώς ακούτε τις απόψεις όσων συνδέουν τα πρόσφατα τραγικά γεγονότα, με όσα κατά καιρούς συμβαίνουν σε πανεπιστημιακούς χώρους της Θεσσαλονίκης;
Εγώ θα περιμένω, τις αρχές να μου δώσουν τα αποτελέσματα των ερευνών τους, οι οποίες θεωρώ ότι κινούνται με μεγάλη ταχύτητα.
Δεν είναι μόνο η Θεσσαλονίκη, ας θυμηθούμε ότι σε όλες τις πόλεις που υπάρχουν πανεπιστημιακά ιδρύματα, σε μεγάλες πόλεις της Ελλάδας, υπάρχει μία αντίστοιχη κινητικότητα.
Ίσως η Θεσσαλονίκη μας δίνει περισσότερα δείγματα γραφής, μια και έχει αρκετά άτομα, του χώρου ενός χώρου ακραίου, έχει αρκετά άτομα, μάλλον θα έλεγα των ακραίων χώρων, γιατί έχει και η ακροδεξία πολύ έντονη η Θεσσαλονίκη, αλλά έχει και την ακροαριστερά, με την απλή χρήση του όρου αυτή τη στιγμή, και από τις δύο πλευρές. Και αυτοί οι δύο εκ των πραγμάτων, άπειρες φορές έχουν συγκρουστεί. Αλλά όχι μόνο.
Έχει μία πολυπολιτισμικότητα ιδιαίτερη, αλλά και μικρότερη πόλη, όσον αφορά την Αθήνα, γιατί στην Αθήνα έχουν πάρα πολλά τέτοια γεγονότα και πάρα πολλές πράξεις αντίστοιχες, οι οποίες καταγράφονται μεν, αλλά τις βλέπω ως μονόστιλα και όχι ό,τι να παίρνει τη διάσταση. Βέβαια, η διάσταση της Θεσσαλονίκης δεν είναι τυχαία. Εδώ έχω και δογματισμό, έχω και θάνατο.
Από εκεί και πέρα όμως, το να απομονώνω μία πόλη και να λέω ότι έχει ιδιαίτερα χαρακτηριστικά και φτάνει στη χρήση βίας με αυτόν τον τρόπο, νομίζω είναι λάθος. Οπότε πολλές πόλεις της Ελλάδος, δυστυχώς, έχουνε τέτοιες φύσεις προβλήματα.
Τρόπος όλα αυτά να προληφθούν ή να παταχθούν, υπάρχει;
Να προληφθούν; Δύσκολο. Πολύ δύσκολο. Όμως εδώ να θυμηθούμε ότι η χρήση της τρομοκρατίας και των τρομοκρατικών πράξεων είναι και θέμα εκμετάλλευσης από τα πολιτικά κόμματα.
Γιατί συσπειρώνει, συντηρεί το εκλογικό σώμα, φέρνει και νέους ψηφοφόρους, όχι μόνο στην Ελλάδα, είναι παγκόσμια συνηθισμένο.
Θεωρώ ότι κανένα πολιτικό κόμμα δεν θα αναλάμβανε ποτέ την όποια κάλυψη σε φονιάδες. Και μάλιστα όχι τυχαίους φονιάδες. Φονιάδες οι οποίοι έχουν δώσει πάρα πολλά δείγματα γραφής ότι συνυπάρχουν και συνεργάζονται με εγκληματίες όλων των ειδών και όλων των κατηγοριών.
Είναι ένα ζήτημα το οποίο το βλέπω στην Ελλάδα να παίρνει και διαστάσεις στη Βουλή, όπου έφτανε σε ακραία σημεία η συζήτηση των βουλευτών και των αρχηγών κομμάτων μεταξύ τους. Τώρα το βλέπω να επαναλαμβάνεται.
Δηλαδή επαναλήψεις μεν, μηδενική πρόληψη δε. Αυτό είναι το ζητούμενο.
Την άποψη ότι «ένα γκαζάκι δεν είναι τρομοκρατία» την οποία στο παρελθόν την είχαμε ακούσει, εσείς πώς την σχολιάζετε;
Παλαιότερα όταν συζήτησα αυτό με τις αντίστοιχες αρχές και έκανα το ερώτημα, αυτού του είδους βία πού την κατατάσσουν, μου είχαν απαντήσει ότι την ονομάζουν ήπια μορφή βίας.
Βέβαια, θα ήταν καλύτερο, αν την προλαμβάναμε και δεν φτάναμε στο σημείο αυτό που φτάσαμε.
Και η πρόληψη δεν είναι μόνο με συγκεκριμένες πράξεις. Είναι μία πρόληψη που ένα κράτος οφείλει να κάνει στο γενικότερο σκεπτικό του, αλλάζοντας τη δομή και το πώς αντιλαμβάνεται τους νέους ανθρώπους.
Πιστεύετε ότι θα έχουμε και άλλα παρόμοια γεγονότα;
Τώρα, δυστυχώς, αφού φτάσαμε σε αυτό το σημείο θεωρώ ότι, ναι, περιμένω να γίνουν κι άλλα γεγονότα, όχι άμεσα όμως. Το άμεσο δείχνει ότι έχουν περάσει πλέον σε καθαρά εγκληματική δράση.
Δεν θα κλείσει αυτός ο κύκλος τόσο εύκολα.
