Ο συνταγματολόγος, πρώην υπουργός και στέλεχος της Νέας Δημοκρατίας Ανδρέας Λοβέρδος σε συνέντευξή του στο Liberal αξιολογεί την εκκίνηση των διαδικασιών της αναθεώρησης του Συντάγματος, εκφράζει την έκπληξή του για τις αντιδράσεις της αντιπολίτευσης σε άρθρα που κατά γενική ομολογία χρειάζονται παρεμβάσεις και δεν κρύβει την ανησυχία του για τις προσεκτικές διατυπώσεις που απαιτούνται στο άρθρο που θα ρυθμίζει την αξιολόγηση και τη μονιμότητα στο Δημόσιο.
Συνέντευξη στον Γιώργο Κακούση
Κύριε Λοβέρδο, πόσο καλό είναι το timing για την κορυφαία αυτή διαδικασία της αναθεώρησης του Συντάγματος που εκκινεί η Κυβέρνηση;
Έχει πολύ μεγάλο ενδιαφέρον το χρονικό σημείο που γίνεται η πρόταση, γιατί γνωρίζοντας τις διαδικασίες, καταλαβαίνει κανείς ότι ο Πρωθυπουργός θέλει να βάλει τα θέματα της αναθεώρησης στον προεκλογικό διάλογο. Την αναθεώρηση θα κάνει η επόμενη βουλή. Άρα πήγε τα πράγματα όσο μπορούσε πιο κοντά στις εκλογικές διαδικασίες τους, ώστε αυτό που υπάρχει ούτως ή άλλως να είναι ζωντανό πολιτικά.
Δηλαδή, ο Πρωθυπουργός επεδίωξε χρόνο ανάμεσα στην κατάθεση της πρότασης και στη διενέργεια των εκλογών να είναι κοντινός, ώστε τα θέματα της αναθεώρησης για αυτούς που ψηφίζουν ή δεν ψηφίζουν κάποιες τροποποιήσεις του Συντάγματος, να είναι ζωντανός χρόνος μέσα στην εκλογική διαδικασία.
Ναι, αλλά η χρονική περίοδος είναι, ας μου επιτραπεί η έκφραση, κάπως πολιτικά άγρια, για μια διαδικασία που απαιτεί συναινέσεις
Έχει πολύ μεγάλη πολιτική ένταση γιατί η αντιπολίτευση καταλαβαίνει ότι στις εκλογές του 2027 πολλά από τα κόμματά της θα πάψουν να υπάρχουν. Υπάρχει και ο συναγωνισμός ποιος θα είναι δεύτερος που καθιστά και εκεί τη μάχη αρκετά σκληρή. Όλοι αυτοί χτυπάνε την κυβέρνηση. Για τους δικούς τους λόγους ο καθένας, και όπως απέδειξε η ιστορία του ΟΠΕΚΕΠΕ, με άσφαιρα πυρά! Νομίζω ότι η αναθεώρηση δεν σχετίζεται με αυτά.
Η αναθεώρηση έχει τα θέματα της. Θέματά της είναι ύψιστης πολιτικής σημασίας ούτως ή άλλως. Είτε είναι λειτουργικά θέματα, είτε είναι θεσμικά θέματα, είτε είναι πολιτικά θέματα, γιατί αυτές είναι οι τρεις κατηγορίες των διατάξεων που η Νέα Δημοκρατία προτείνει την αναθεώρησή τους.
Φοβάστε μια διαδικασία από την οποία θα απέχουν τα περισσότερα από τα κόμματα της αντιπολίτευσης; Δηλαδή μια τέτοια κορυφαία διαδικασία με άδεια τα έδρανα της Βουλής;
Αυτό έχει περάσει από το μυαλό μου πολλές φορές, αλλά δεν με απασχολεί. Ο καθένας παίρνει την ευθύνη του απέναντι στο κοινό.
Και οι ψηφοφόροι της Νέας Δημοκρατίας, που την έχουν αναδείξει κυβέρνηση, μετά τις δύο τελευταίες εκλογικές μάζες, ανήκουν σε εκείνους που θέλουν η χώρα να είναι σταθερή και νοικοκυραίικη. Τώρα, αν ο άλλος θέλει να παίρνει το δίκανο και να χτυπάει στον ουρανό, μήπως ρίξει κανένα πουλί κάτω, που δεν ρίχνουν κανένα, και ευτυχώς, νομίζω ότι είναι δικό του θέμα. Δεν είναι θέμα εκείνων που σκέφτονται λογικά.
Εμείς απευθυνόμαστε στην πλειοψηφία των ανθρώπων που θέλουν στην οικογένειά τους, στο βιός τους, στην καθημερινότητά τους, ευταξία. Σε αυτούς αναφερόμαστε, σε αυτούς απευθυνόμαστε. Και νομίζω οι προτάσεις που θα κάνουμε στόχο έχουν να τους ακουμπήσουν.
Να αισθανθούν, δηλαδή, ότι τα θέματα, τα υπό αναθεώρηση, σε κάποιο βαθμό, μικρό, μεσαίο, μεγάλο, τους αφορούν.
Μεγάλο αγκάθι, είναι οι 180 ψήφοι της επόμενης Βουλής. Η δική σας άποψη, η άποψη του συνταγματολόγου, ποια είναι;
Κοιτάξτε, μπορώ να καταλάβω για ορισμένα θέματα την επιφύλαξη της αντιπολίτευσης, που θέλει τους 180 να συγκεντρώνονται στην επόμενη Βουλή.Υπάρχουν όμως θέματα - όπως το άρθρο 86 - που δεν το καταλαβαίνω το είδος των επιφυλάξεών τους. Δηλαδή είναι ακραίο. Και πιστεύω θα το πληρώσουν αυτό.
Γιατί η Νέα Δημοκρατία θα το κάνει θέμα. Όταν λες «θέλω να αναθεωρήσω το άρθρο 86», τι σημαίνει «δεν εμπιστεύομαι τη Νέα Δημοκρατία και δεν της δίνω από τώρα 180 ψήφους»; Προδικάζεις δηλαδή ότι η Νέα Δημοκρατία θα είναι αυτοδύναμη στις επόμενες εκλογές και με 151 θα κάνει τις αλλαγές.
Αυτό καταρχάς είναι ομολογία ήττας. Αλλά για το άρθρο 86 τι πειράζει να κάνουμε αυτή την αλλαγή με 180 από τώρα; Υπάρχουν άλλες διατάξεις που θα έλεγα ότι τα κόμματα μπορεί να κρατάνε επιφυλάξεις.
Όπως η μονιμότητα του Δημοσίου. Να τους καταλάβω εκεί, στο άρθρο 103 του Συντάγματος. Αλλά δεν τους καταλαβαίνω όταν πρόκειται για το 86.
Εγώ καταλαβαίνω. Έχω διατελέσει βουλευτής αντιπολίτευσης πολλά χρόνια. Καταλαβαίνω την επιφύλαξη.
Την έχω και εγώ υποστηρίξει στο παρελθόν. Υπάρχουν διατάξεις που είναι τόσο πολύ καθαρό το περιεχόμενό τους και τόσο πολύ ενιαία η στάση του κόσμου, των πολιτών απέναντι στην ανάγκη αυτών των αλλαγών που θα εκτεθεί όποιος δεν τις ψηφίσει. Αυτό πιστεύω.
Ας σταθούμε λίγο στο άρθρο 86. Ήρθε η ώρα η Βουλή να σταματήσει να κάνει πια τον εισαγγελέα και τον ανακριτή;
Πραγματικά, τι να σας πω δηλαδή. Επικαλούμαι την εμπειρία μου και προσωπική και πολιτική. Είναι αυτή η ιστορία της Προανακριτικής Επιτροπής μια τεράστια αστοχία. Τεράστια αστοχία!
Δεν προσφέρει τίποτα. Τίποτα δεν μπορεί να προσεγγίσει ούτε κατά διάνοια λόγω του κομματικού ανταγωνισμού τα καθήκοντα ενός προανακριτή. Συνεπώς, πιστεύω ότι όχι είναι αναγκαία η κατάργηση της αλλά επιβάλλεται άνευ όρων. Από εκεί και πέρα, το τι θα προτείνουμε για να αντικαταστήσει αυτές τις διαδικασίες αυτό είναι θέμα πραγματικά της επόμενης Βουλής. Εκεί η αντιπολίτευση μπορεί να επιφυλαχθεί.
Στο ότι πρέπει να καταργηθεί η Προανακριτική Επιτροπή επιβάλλεται να έχουμε ομοφωνία στη Βουλή. Είναι τελείως λάθος η διάταξη αυτή και το απέδειξε η πράξη. Όποιος δεν το ψηφίσει αυτό σημαίνει ότι εθελοτυφλεί. Σημαίνει ότι στρουθοκαμηλίζει.
Η αντιπολίτευση υποστηρίζει ότι η Κυβέρνηση δεν νομιμοποιείται να ετοιμάζει συνταγματικές παρεμβάσεις στον τρόπο επιλογής της ηγεσίας της Δικαιοσύνης με τόσα ανοικτά μέτωπα στο κομμάτι του Κράτους Δικαίου.Η άποψή σας ποια είναι;
Ότι αυτό οδηγεί σε παραλογισμό. Τότε κάθε πρόταση που κάνει αντιπολίτευση για ειδικές πλειοψηφίες στη Βουλή με σκοπό τη συναίνεση, επειδή θα περιλαμβάνουν οπωσδήποτε τη Νέα Δημοκρατία που είναι το κόμμα σήμερα, είναι άνευ λόγου.
Πώς λες ότι δεν έχει δικαίωμα η Νέα Δημοκρατία να προτείνει θεσμικές αλλαγές και ταυτόχρονα τη θέλεις να συμμετέχει σε πλειοψηφίες θεσμικών αλλαγών. Το βλέπω τρελό. Δεν στέκουν πουθενά αυτά.
Όσο η αντιπολίτευση επιμένει να κινείται σε έναν χώρο ακροαριστεράς και ας είναι κεντροαριστερή, τύποις, όσο επιμένει να κινείται σε θεσμικό επίπεδο σε κάτι αντίστοιχο με τα ξυλόλια και τα τρία βαγόνια και τα λοιπά, όσο επιμένει να πηγαίνει στο πουθενά, νομίζω ότι κάθε λογική σκέψη θα αποκαλύπτει τους παραλογισμούς τους. Λες στη Νέα Δημοκρατία: «Δεν είσαι ικανή να κάνεις θεσμικές προτάσεις αναθεώρησης του Συντάγματος» και απ' την άλλη προτείνεις πλειοψηφίες που την περιλαμβάνουν για υψίστης σημασίας θεσμικά θέματα, όπως οι ανεξάρτητες Αρχές. Αυτά είναι τρελά πράγματα!
Ποιος είναι ο μεγαλύτερος φόβος σας σε αυτή τη διαδικασία, ως πολιτικός και Συνταγματολόγος;
Δεν φοβάμαι τίποτα. Ένα και μόνο θέλω να σας τονίσω: ότι το άρθρο του Συντάγματος για τη μονιμότητα των δημοσίων υπαλλήλων είναι το πιο δύσκολο. Δηλαδή πρέπει στην επόμενη την αναθεωρητική βουλή να πιάσουν «τεχνίτες».
Δηλαδή, ικανοί άνθρωποι πρέπει να πάρουν τη νέα ρύθμιση στα χέρια τους. Γιατί μπορεί τώρα η Βουλή αυτή να αναθεωρηθεί, να αναθεωρηθεί το άρθρο αλλά η επόμενη Βουλή που θα το αναθεωρήσει πραγματικά, πρέπει να προσέξει πάρα πολύ τι θα κάνει.
Γιατί από τη μια μεριά θέλεις την αμεροληψία της δημόσιας διοίκησης και θέλεις και την πάρα πολύ καλή της λειτουργία. Από την άλλη δεν μπορούμε να διανοηθώ να φτάσουμε σε λογικές κομματικών εκδικήσεων. Και η Ελλάδα είναι πρόθυμη να «γλιστράει» σε τέτοιου είδους καταστάσεις.
Άρα πρέπει η νέα διάταξη να έχει πολύ προσεκτικά διαρρυθμιστεί. Χωρίς αυτό να σημαίνει ότι είμαι κατά της άρσης της μονιμότητας, κατά της αξιολόγησης.
Είμαι υπέρ της αξιολόγησης και το έχω πει τόσες φορές.
Αλλά ανησυχώ για τον τρόπο με τον οποίο θα ρυθμίσουμε αυτή τη διάταξη. Χρειάζεται πολύ προσοχή.Και ελπίζω να ανήκω κι εγώ σε αυτούς που θα ασχοληθούν με τη διαμόρφωση της μετεκλογικά.
*Ο Ανδρέας Λοβέρδος είναι Συνταγματολόγος
