Η Φρίντα Κάλο δεν αναδείχθηκε χωρίς λόγο σε μια από τις πλέον εμβληματικές και αναγνωρίσιμες μορφές του 20ου αιώνα. Η δημοφιλής εικόνα της καλλιτέχνιδας που επιβιώνει σε κούκλες, κούπες καφέ, τσάντες, κασετίνες, τετράδια, κούκλες και ό,τι άλλο βάζει ο νους, ήταν ένα προσεκτικά κατασκευασμένο άβαταρ. Με τα πολύχρωμα, παραδοσιακά κοστούμια της, τις κοτσίδες, το στεφάνι των λουλουδιών, τα σμιχτά φρύδια, τα οποία τόνιζε και με μολύβι, το φωτεινό ροζ κραγιόν ήταν η ίδια ένα έξοχα σκηνοθετημένο έργο τέχνης. Η Frida-mania αναβιώνει στη Νέα Υόρκη με μια παράσταση στη Metropolitan Opera και μια έκθεση στο ΜΟΜΑ.
Στη δίνη αυτού του ενθουσιασμού, εγκαινιάστηκε μια νέα έκθεση στο Museum of Modern Art (ΜΟΜΑ), η οποία παρουσιάζει έργα της Φρίντα Κάλο και του συζύγου της, Ντιέγκο Ριβέρα και παράλληλα γνωρίζει μεγάλη επιτυχία η όπερα με τίτλο «El Último Sueño de Frida y Diego». «Το τελευταίο όνειρο της Φρίντα και του Ντιέγκο», και με έναν σχεδόν ονειρικό τόνο υποδηλώνει κάτι τελευταίο, συμβολικό ή μεταθανάτιο γύρω από τη σχέση τους. Αυτός είναι και ο τίτλος της έκθεσης στο ΜΟΜΑ, διότι έκθεση και όπερα συνδέονται και αλληλεπιδρούν.
Η Αμερικανίδα συνθέτρια Γκαμπριέλα Λίνα Φρανκ κάνει το ντεμπούτο της στη Met Opera με το μαγικο-ρεαλιστικό πορτρέτο των δυο ζωγράφων-συμβόλων του Μεξικού, της Κάλο και του Ριβέρα σε λιμπρέτο του βραβευμένου με Πούλιτζερ θεατρικού συγγραφέα Νίλο Κρουζ.
Δομημένη ως μια αντιστροφή του μύθου του Ορφέα και της Ευρυδίκης, η ιστορία παρουσιάζει τη Φρίντα, την οποία ερμηνεύει η διακεκριμένη μέτζο-σοπράνο Ίζαμπελ Λέοναρντ, να εγκαταλείπει τον κάτω κόσμο την Ημέρα των Νεκρών και να επανασυνδέεται με τον Ντιέγκο, τον οποίο υποδύεται ο βαρύτονος Κάρλος Αλβάρεθ. Το διάσημο ζευγάρι ξαναζεί για λίγο τον ταραχώδη έρωτά του, αγκαλιάζοντας τόσο το πάθος όσο και τον πόνο, πριν αποχαιρετήσει οριστικά τον κόσμο των ζωντανών...Ο Γιανίκ Νεζέτ Σεγκέν διηύθυνε την πρεμιέρα της όπερας της Φρανκ μιας «σίγουρης, πλούσια εμπνευσμένης παρτιτούρας» (The New Yorker) που «ξεχειλίζει από χρώμα και φρέσκια προσωπικότητα». Η τελευταία παράσταση της όπερας «El Último Sueño de Frida y Diego» θα δοθεί στις 5 Ιουνίου 2026.
Στο ΜΟΜΑ η ομότιτλη έκθεση που φιλοξενείται (θα διαρκέσει έως 12 Σεπτεμβρίου 2026) πραγματοποιείται σε συντονισμό με την όπερα και περιλαμβάνει έργα της Κάλο και του Ριβέρα σε ένα περίτεχνο σκηνικό περιβάλλον σχεδιασμένο από τον Τζον Μπάουζορ, σκηνογράφο και συν-ενδυματολόγο της όπερας. Τόσο στην όπερα όσο και στην εγκατάσταση, ο Μπάουζορ αντλεί έμπνευση από τη ζωή και το έργο των καλλιτεχνών, μεταφέροντάς τα σε μια θεατρική, εικαστική γλώσσα.
Καθοριστικές μορφές ενός κινήματος που επαναπροσδιόρισε τον μεξικανικό πολιτισμό και την εθνική ταυτότητα μετά την επανάσταση του 1910–20, ο Ριβέρα μέσα από τα μνημειακά του τοιχογραφικά έργα και η Κάλο μέσα από τα εσωστρεφή, προσωπικά της αυτοπορτρέτα -οι δύο καλλιτέχνες συνδέθηκαν ερωτικά από το 1928 έως τον θάνατο της Κάλο το 1954.
Η Κάλο, κόρη ενός ερασιτέχνη φωτογράφου, σε μια εποχή που κάτι τέτοιο θεωρούνταν ακόμη εκκεντρικό, είχε από νωρίς επίγνωση της δύναμης της εικόνας. Επέλεγε ρούχα που έκρυβαν την αναπηρία της, αλλά αναδείκνυαν την μεξικανική της καταγωγή της. Και είτε πόζαρε για μια φωτογραφία είτε ζωγράφιζε ένα από τα πολλά αυτοπορτρέτα της σε τρία τέταρτα, γνώριζε πολύ καλά τις γωνίες της. Η προσωπική της εικόνα λειτουργούσε σχεδόν ως προέκταση της καλλιτεχνικής της πρακτικής. Για να κατανοήσει κανείς τη Φρίντα Κάλο ως ζωγράφο, βοηθά να τη δει και ως μια καλλιτέχνιδα της περφόρμανς- μια γυναίκα που διαρκώς σκηνοθετούσε τον εαυτό της, προσφέροντας ένα αδιάκοπο θέαμα στον κόσμο. Επέλεγε προφανώς ως διαρκή παρουσία της μεξικανικής, πολιτιστικής της ταυτότητας, τα φορέματα Τεουάνα.
Η ενδυμασία Τεουάνα προέρχεται από τις ιθαγενείς Ζαποτέκ, μιας μητριαρχικής φυλής, στον Ισθμό του Τεουαντεπέκ, μια λωρίδα γης ανάμεσα στις πολιτείες Οαχάκα και Βερακρούς, που βρέχεται από τον Κόλπο του Μεξικού στον Ατλαντικό και τον Ειρηνικό Ωκεανό. Η παραδοσιακή ζαποτέκικη φορεσιά διατηρείται μέχρι σήμερα, με ελάχιστες μόνο εξελίξεις στο πέρασμα του χρόνου, αποτελώντας ένα ζωντανό κομμάτι πολιτιστικής κληρονομιάς. Κατά τη διάρκεια της Μεξικανικής Επανάστασης απέκτησε και μια νέα, ευρύτερη σημασία. Καθώς οι λαϊκές εξεγέρσεις στόχευαν στο φυλετικό σύστημα καστών και ανέδειξαν τις ιθαγενείς ρίζες του Μεξικού, η χώρα αναζητούσε ένα σύμβολο που να εκφράζει τόσο τη διαφορετικότητα όσο και την ενότητά της. Το βρήκε στην ενδυμασία Τεουάνα, η οποία αναδείχθηκε σε έμβλημα εθνικής και πολιτισμικής ταυτότητας.
Ένα από τα βασικά αναγνωριστικά στοιχεία του φορέματος Τεουάνα είναι η έντονη παρουσία των λουλουδιών. Μια τυπική εμφάνιση περιλαμβάνει στεφάνι ή διάδημα από λουλούδια στα μαλλιά, ένα κεντημένο «ουιπίλ» (μπλούζα) με ανθικά μοτίβα και μια μακριά φούστα επίσης διακοσμημένη με λουλούδια. Η ένδυση με μια φορεσιά Τεουάνα μοιάζει με τη δημιουργία μιας ανθοδέσμης πάνω στο σώμα, η ποικιλία χρωμάτων και σχεδίων που συναντά κανείς στα λουλούδια μεταφράζεται με εντυπωσιακό τρόπο στο ένδυμα… Το φόρεμα Τεουάνα για τη Φρίντα Κάλο δεν ήταν απλώς ρούχο ήταν και μια «πράξη» αντίστασης απέναντι στα δυτικά πρότυπα ομορφιάς και μια δήλωση υπέρ της πολιτισμικής αυθεντικότητας.
