Η αρχή έγινε όταν έπεσε στο τραπέζι η «ιδέα»! Ειπώθηκε πως κάτι τέτοιο είναι ανέφικτο, λόγω των συνθηκών. «Μπορεί, σήμερα, να αναβιώσει η Ρωμιοσύνη στην Πόλη;»! «Κι όμως, μπορεί. Αρκεί να υπάρχει σχέδιο» αντέτεινε ο εμπνευστής της ιδέας Βύρων Νικολαΐδης, κάνοντας τους συνδαιτημόνες του να προβληματιστούν, καθώς ξεδίπλωνε το σχέδιο, το οποίο πλέον «μεταμορφώθηκε» σε εμπεριστατωμένη μελέτη. Όσο περισσότερο συζητούμε και αναλύουμε το θέμα, όλο και πλησιάζουμε πιο κοντά στην έναρξη της υλοποίησης του…
Καθόλου όνειρο! Αντιθέτως, πραγματικότητα. Και δεν απαιτείται (!) να κατάγονται όλοι από την Πόλη. Χάριν αστειότητας η πρόταση, προφανώς, καθώς αρκεί να συναντηθούν τρεις Πολίτες και το πρώτο πράγμα που θα τους απασχολήσει είναι το μέλλον της Ρωμιοσύνης. Αυτή την «εσωτερική» ανάγκη εξωτερίκευσε με την ρηξικέλευθη πρόταση του, ο διεθνής επιχειρηματίας, της εταιρείας πιστοποιήσεων PeopleCert, Κωνσταντινουπολίτης Βύρων Νικολαΐδης και αποτελεί πλέον σκοπό της ζωής του.
«Το οφείλουμε, όπως λέει, στη μνήμη των προγόνων μας»! Με τον διπλωμάτη αδελφό του Μίλτον, παιδιά γονέων που υπηρέτησαν ως εκπαιδευτικοί στα ελληνικά σχολεία της Πόλης, σε δύσκολα αλλά και ταυτοχρόνως δημιουργικά χρόνια για τη Ρωμιοσύνη, έχουν προσανατολίσει και τα μέλη των δικών τους οικογενειών στην αντίληψη της επιστροφής στις ρίζες. Και η έννοια της «οφειλής» προς τους προγόνους λειτουργεί, κεντρίζει και κερδίσει το ενδιαφέρον όλο και περισσότερων.
Η πρόταση για το μέλλον της Ρωμιοσύνης στην Πόλη δεν είναι καθόλου μια «μυστική» ιδέα. Τουναντίον. Είναι μια καθόλα διαφανής, ξεκάθαρη και ξάστερη προσπάθεια για την οποία ο αυτοδημιούργητος κ. Νικολαΐδης ενημερώνει σε κάθε δυνατή ευκαιρία τους ηγέτες Ελλάδος και Τουρκίας. Γνωρίζουν ο Πρόεδρος Ρ. Eρντογάν και ο Πρωθυπουργός Κ. Μητσοτάκης από τον ίδιο τον επιχειρηματία των «δύο ακτών του Αιγαίου», τη μελέτη που συνέταξε η εταιρεία Ernst and Young και ότι είναι ευκαιρία τώρα να ανοίξει, στο πλαίσιο των θεμάτων της «θετικής ατζέντας».
Από τις καλύτερες στιγμές του πρόσφατου Οικονομικού Φόρουμ στους Δελφούς, ήταν η θέρμη σχετικά με το μέλλον και την αναβίωση της ελληνικής μειονότητας στην Κωνσταντινούπολη που βρέθηκαν στο επίκεντρο συζήτησης τεσσάρων Κωνσταντινουπολιτών: του Βύρωνα Νικολαΐδη, του δημοσιογράφου Άρη Πορτοσάλτε, του Νικολάου Κόλμαν, προέδρου του Συλλόγου των εν Ελλάδι Ζωγραφιωτών, με συντονιστή τον δημοσιογράφο Μανώλη Κωστίδη, ανταποκριτή του Ομίλου ΣΚΑΙ στην Πόλη.
Κοινή διαπίστωση των ομιλητών ήταν ότι η Ρωμιοσύνη της Πόλης βρίσκεται σε κρίσιμο σημείο καμπής, καθώς ο πληθυσμός της έχει περιοριστεί σήμερα σε περίπου 1.500–2.000 άτομα, με το 70% εξ αυτών να είναι άνω των 70 ετών, γεγονός που καθιστά την επιβίωσή της άμεσα εξαρτώμενη από τη λήψη συντονισμένων και ουσιαστικών πρωτοβουλιών.
Ο Β. Νικολαΐδης παρουσίασε την ολοκληρωμένη στρατηγική για την αναγέννηση της κοινότητας, θέτοντας ως ελάχιστο στόχο την επαναφορά του πληθυσμού στις 10.000 άτομα. Όπως τόνισε, η βιωσιμότητα της ομογένειας προϋποθέτει την ύπαρξη κρίσιμης μάζας και την αντιστροφή της δημογραφικής συρρίκνωσης μέσω της προσέλκυσης νέων ανθρώπων στην Κωνσταντινούπολη.
Σύμφωνα με τον ίδιο, το σχέδιο αυτό στηρίζεται σε τρεις βασικές προϋποθέσεις: την ενεργή στήριξη της τουρκικής πολιτείας, την αντίστοιχη στήριξη της ελληνικής πολιτείας και τη δυναμική συμμετοχή του ιδιωτικού τομέα. Στο πλαίσιο αυτό εκπονήθηκε αναλυτική μελέτη σε συνεργασία με διεθνείς συμβουλευτικούς φορείς, η οποία έχει ήδη κατατεθεί στις πολιτικές ηγεσίες Ελλάδας και Τουρκίας και εντάσσεται στη θετική ατζέντα συνεργασίας των δύο χωρών.
Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στη δημιουργία κινήτρων για τη μετακίνηση εργαζομένων και φοιτητών προς την Κωνσταντινούπολη. Όπως επισημάνθηκε, η ενίσχυση της ομογένειας δεν μπορεί να βασιστεί αποκλειστικά στην επιχειρηματική δραστηριότητα, αλλά απαιτεί τη μετακίνηση εργαζομένων, οι οποίοι, με τη στήριξη κατάλληλων οικονομικών κινήτρων και διοικητικών ρυθμίσεων, μπορούν να εγκατασταθούν στην Πόλη και να συμβάλουν στη δημιουργία ενός βιώσιμου και αυτοτροφοδοτούμενου οικοσυστήματος.
Από την πλευρά του, ο Άρης Πορτοσάλτε ανέδειξε τη βαθύτερη πολιτισμική και ιστορική διάσταση της αναβίωσης της Ρωμιοσύνης, υπογραμμίζοντας ότι το εγχείρημα δεν αφορά μόνο οικονομικούς και δημογραφικούς δείκτες, αλλά συνδέεται άρρηκτα με τη διατήρηση της γλώσσας, της παράδοσης, της πίστης και της συλλογικής ταυτότητας. Τόνισε την ανάγκη υπέρβασης των τραυμάτων του παρελθόντος και την προώθηση της συνύπαρξης, επισημαίνοντας ότι η νέα γενιά καλείται να αναλάβει ενεργό ρόλο στη διατήρηση της ιστορικής παρουσίας του Ελληνισμού στην Πόλη.
Στο ίδιο πλαίσιο, αναφέρθηκε και η σημασία της εξωστρέφειας και του πολιτισμού, με προτάσεις όπως η δημιουργία διαδικτυακού ραδιοφωνικού σταθμού που θα αναδεικνύει τον ελληνικό πολιτισμό της Κωνσταντινούπολης και θα λειτουργεί ως γέφυρα επικοινωνίας και συνεργασίας.
Ο συντονιστής της συζήτησης, Μανώλης Κωστίδης, επεσήμανε ότι η παρούσα συγκυρία, με την ενίσχυση του διαλόγου μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας, δημιουργεί ένα παράθυρο ευκαιρίας για την προώθηση ουσιαστικών πρωτοβουλιών. Παράλληλα, ανέδειξε το χρέος απέναντι στις προηγούμενες γενιές που δημιούργησαν και διατήρησαν τα σχολεία, τις εκκλησίες και τους θεσμούς της ομογένειας, υπογραμμίζοντας ότι η διατήρηση της παρουσίας στην Κωνσταντινούπολη αποτελεί και ζήτημα ιστορικής συνέχειας και ευθύνης.
Ο Νικόλαος Κόλμαν υπογράμμισε ότι η αναβίωση της Ρωμιοσύνης προϋποθέτει την ενίσχυση του ανθρώπινου δυναμικού και την επιστροφή νέων στην Κωνσταντινούπολη, επισημαίνοντας ότι χωρίς αυτό δεν μπορεί να υπάρξει βιώσιμη προοπτική. Ανέδειξε τις προκλήσεις στην παιδεία της ομογένειας και ότι η Πόλη μπορεί να προσφέρει ένα μοναδικό εκπαιδευτικό και πολιτισμικό περιβάλλον που θα λειτουργήσει ως κίνητρο για τις νέες γενιές.
Συνολικά, η συζήτηση κατέδειξε ότι η αναβίωση της ελληνικής παρουσίας στην Κωνσταντινούπολη αποτελεί ένα σύνθετο αλλά εφικτό εγχείρημα, το οποίο προϋποθέτει συντονισμένη δράση σε πολιτικό, οικονομικό και κοινωνικό επίπεδο, καθώς και τη στενή συνεργασία δημόσιου και ιδιωτικού τομέα. Η επιτυχία του εγχειρήματος εξαρτάται από τη δημιουργία ενός σταθερού και διαρκούς μοντέλου ενίσχυσης, το οποίο θα συνδυάζει αποτελεσματικά τα οικονομικά κίνητρα, την ποιοτική εκπαίδευση και τη διατήρηση της πολιτισμικής ταυτότητας, διασφαλίζοντας τη συνέχεια και την αναγέννηση της Ρωμιοσύνης στην Πόλη.
Στη συζήτηση των Δελφών αναδείχθηκε ως κομβικός πυλώνας του συνολικού σχεδίου η Ενίσχυση της Παιδείας στην Κωνσταντινούπολη με συγκεκριμένες και ήδη υλοποιούμενες δράσεις. Ο Βύρων Νικολαΐδης αναφέρθηκε στις πρωτοβουλίες της PeopleCert η οποία έχει αναλάβει ενεργό ρόλο στην υποστήριξη της εκπαιδευτικής διαδικασίας των ομογενειακών σχολείων. Στο πλαίσιο αυτό, εφαρμόζεται ήδη πρόγραμμα δωρεάν ενισχυτικής διδασκαλίας για τους μαθητές των ελληνικών σχολείων της Πόλης, με αρχική εστίαση στη διδασκαλία της αγγλικής γλώσσας.
Περίπου 125 μαθητές συμμετέχουν στο πρόγραμμα, το οποίο περιλαμβάνει αξιολόγηση επιπέδου, συστηματική, βιωματική διδασκαλία μετά το σχολείο και στόχο την απόκτηση διεθνώς αναγνωρισμένων πιστοποιήσεων. Το πρόγραμμα αυτό σχεδιάζεται να επεκταθεί με τη διδασκαλία της ελληνικής γλώσσας, προκειμένου να αντιμετωπιστούν τα φαινόμενα περιορισμένης ελληνομάθειας που παρατηρούνται σε μέρος του μαθητικού πληθυσμού, καθώς και με την εισαγωγή μαθημάτων STEM και τεχνητής νοημοσύνης από το 2028. Στόχος είναι οι απόφοιτοι των ελληνικών σχολείων της Κωνσταντινούπολης να διαθέτουν δεξιότητες και επίπεδο εκπαίδευσης αντίστοιχο με εκείνο κορυφαίων ιδιωτικών εκπαιδευτικών ιδρυμάτων.
Τονίστηκε ότι οι παρεμβάσεις αυτές δεν υποκαθιστούν το έργο των σχολείων, αλλά λειτουργούν συμπληρωματικά, κατά το πρότυπο της ενισχυτικής εκπαίδευσης που εφαρμόζεται ευρέως στην Ελλάδα, ενισχύοντας ουσιαστικά την ποιότητα της παρεχόμενης παιδείας και καθιστώντας την κοινότητα πιο ελκυστική για νέες οικογένειες.
Γίνεται σαφές πως η προσπάθεια απαιτεί χρόνο και κόπο. Έχει ανάγκη να υποστηριχθεί από την ατομική πρωτοβουλία, αλλά και τη συνδυαστική δράση εταιρικών σχημάτων και συλλογικών φορέων, ώστε η Κωνσταντινούπολη να αποτελέσει πεδίο ανώτατης εκπαίδευσης και επαγγελματικής εγκατάστασης για νέες και νέους είτε καταγόμενους, είτε όχι από την Πόλη.
«Οι Έλληνες είμαστε άνθρωποι του κόσμου», συνηθίζει να λέει ο Β. Νικολαΐδης για να εισάγει τον συνομιλητή του στο θέμα. «Κοιτάξτε πόσες χιλιάδες εγκαταστάθηκαν στα χρόνια της οικονομικής κρίσης στα Εμιράτα. Γιατί όχι να μην δοκιμάσουμε τη γειτονική μας Πόλη. Μία ώρα απόσταση με το αεροπλάνο από την Αθήνα, με τόσες πτήσεις καθημερινά, να δώσουμε την ευκαιρία στη Ρωμιοσύνη της Πόλης να μην σβήσει»!
Η υλοποίηση του οράματος μόλις μπήκε σε τροχιά δράσης…
