Τα αντανακλαστικά σημαντικού τμήματος της κοινωνίας εκδηλώνονται συχνά μακριά από κάθε ορθολογισμό, με προσθήκη ολίγον συνωμοσιολογίας και απουσία κοινής λογικής που ξαφνιάζει. Κακώς όμως προκαλεί πια εντύπωση. Στη χώρα αυτή την περίοδο των Μνημονίων το 32%-33% απαντούσε στο σχετικό ερώτημα των δημοσκοπήσεων ότι μας ψεκάζουν για να πιστέψουμε ότι χρεοκοπήσαμε. Λίγα χρόνια αργότερα, αντίστοιχα ποσοστά εμφανίζονταν να μην πιστεύουν ότι υπάρχει covid και όλα είναι ένα σχέδιο των φαρμακευτικών για να πουλήσουν εμβόλια ή για να μας βάλουν τσιπάκια.
Το 2015 σε μια στιγμή μαζικής παράκρουσης πάνω από το 60% ψήφιζε ΟΧΙ στο γνωστό πια δημοψήφισμα, δίνοντας ένα αποτέλεσμα που φοβήθηκαν ακόμα και οι οργανωτές του και έτρεχαν στη συνέχεια να τα μαζέψουν, πληρώνοντας όλοι την αποκοτιά ακριβά με το 3ο Μνημόνιο, ενώ μετά επικρατούσε σιωπή απ' όσους χόρευαν τσάμικο εκείνη την βραδιά που η Ελλάδα βρισκόταν με το ένα πόδι έξω από τη ΕΕ και την ΟΝΕ.
Πέρυσι και για μήνες αναπτυσσόταν ένα κίνημα που αναδείκνυε όχι μόνο την ανάγκη απονομής δικαιοσύνης για τα θύματα της τραγωδίας των Τεμπών, αλλά αναδείκνυε ως μείζον θέμα την ύπαρξη ξυλολίου, την πυρόσφαιρα που προήλθε από αυτό και το μπάζωμα με σκοπό να κρυφτούν τα ίχνη του. Δήθεν τεχνοκράτες και εμπειρογνώμονες γίνονταν γνωστοί όταν σε εκπομπές στην τηλεόραση ζωγράφιζαν που ακριβώς ήταν τα μπιτόνια με το ξυλόλιο και σήμερα κρύβονται, ενώ δεν καλούνται καν μάρτυρες στην δίκη που έχει ξεκινήσει.
Θα μπορούσε να γράφει κάποιος δεκάδες παρόμοια παραδείγματα από την τελευταία δεκαπενταετία και πιο παλιά, αλλά ας σταθούμε λίγο στο σήμερα. Ας πάρουμε όσους δείχνουν μόνιμη απουσία εθνικής αυτοπεποίθησης που φτάνει τα όρια θαυμασμού του Ερντογάν. Πέρυσι στην Ν. Υόρκη όταν συναντιόταν ο Τραμπ με τον Ερντογάν, ο Έλληνας Πρωθυπουργός εμφανιζόταν περίπου ως τουρίστας και η χώρα ως απομονωμένη, σε αντίθεση με τον μεγάλο ηγέτη της γείτονος χώρας που « τα είχε πάρει όλα».
Τι είχε πάρει όπως φάνηκε; Απολύτως τίποτα. Απλά στη χώρα περισσότερο ακόμα και πολιτικές δυνάμεις έδειχναν να πιστεύουν στα πρωτοσέλιδα των Τούρκικων εφημερίδων που έκαναν καλά την δουλειά τους. Απ' ότι φάνηκε και ενώ η Τουρκία έμενε έξω από Πρόγραμμα των F- 35 και το SAFE, η Ελλάδα εμφανιζόταν πιο ισχυρή παρά ποτέ, με F-35 και τα πιο ισχυρά εξοπλιστικά προγράμματα που διέθετε ποτέ και συμμαχίες με ΗΠΑ, Γαλλία, Ισραήλ και Κύπρο. Από όλο τον θόρυβο έμειναν μόνο κάποιοι να ανησυχούν εσχάτως πολύ για την χώρα και την ασφάλειά της, όταν εμφανίζεται πιο ισχυρή και ασφαλής παρά ποτέ.
Ένα χρόνο μετά και αμέσως μετά την τελευταία Σύνοδο του ΝΑΤΟ, ο θόρυβος και τα επιχειρήματα επανήλθαν, μαζί με τον θαυμασμό στην δήθεν πολυδιάστατη πολιτική του αυταρχικού ηγέτη. Ποια είναι άραγε αυτή; Οι ισορροπίες με τη Ρωσία παρά την εισβολή της στην Ουκρανία; Είναι και λίγο ντροπή όταν αυτά λέγονται στην Ελλάδα που έχει ζήσει μια εισβολή στην Κύπρο και μιλάμε για το Διεθνές Δίκαιο. Μήπως για τις προνομιακές σχέσεις με τους ηγέτες της Χαμάς ή της Χεζμπολάχ; ‘Η γιατί ψάχνει για το που θα πουλήσει τους S-300, μήπως και καταφέρει να πείσει να πάρει F- 35; Μήπως έχει πάρει F- 35; Όχι. Μήπως έχει συμμετάσχει στο SAFE; Όχι.
Γιατί τότε κάποιοι ηγέτες δηλώνουν ήδη ότι έχει υπάρξει εθνική ήττα, όταν η Τουρκία ήταν στο Πρόγραμμα των F-35 πριν δέκα χρόνια όταν οι ίδιοι κυβερνούσαν, ενώ η Ελλάδα ήταν πολύ μακριά από μια τέτοια προοπτική και τώρα περιμένει τα πρώτα F-35, ενώ η Τουρκία κάνει πιρουέτες για να πείσει; Δεν βγάζει νόημα όλο αυτό. Αλλά δεν είναι και η πρώτη φορά που κάτι δεν βγάζει νόημα στην χώρα από συμπεριφορές πολιτικών στελεχών και κομμάτων, αλλά και τμήματος της κοινωνίας που είναι έτοιμο να αποδεχτεί θεωρίες ταπείνωσης. Είναι τόσο εξόφθαλμο αυτό που πάνω από το 45% δηλώνει στις δημοσκοπήσεις ότι είναι ικανοποιημένο από την εξωτερική και αμυντική πολιτική της Κυβέρνησης.
Δεν είναι όμως μόνο αυτό. Πρόσφατα ανακοινώθηκαν δύο μεγάλες επιτυχίες των Ελληνικών Αρχών. Σε χρόνο μηδενικό συλλαμβάνονταν οι δολοφόνοι της Θεσσαλονίκης, « τα παιδιά με τα γκαζάκια », οι θαυμαστές της τρομοκρατίας και του χτυπήματος της Δημοκρατίας. Ήταν μια πολύ σημαντική επί της ουσίας και συμβολικά στιγμή, με σαφές μήνυμα: The game is over. Δεν υπάρχει πια χώρος για θαυμαστές του Κουφοντίνα και του Γιωτόπουλου ή για εκπαιδευόμενους αυριανούς πιο επικίνδυνους τρομοκράτες.
Ταυτόχρονα πραγματοποιήθηκαν συλλήψεις για το έγκλημα στην Marfin. Πολύ σημαντική εξέλιξη. Παρ' όλα αυτά κάποιοι ενοχλήθηκαν. « Μα πώς και τους έπιασαν τώρα;» γράφουν πολλοί «πονηροί» στα social media. Έκδηλη η μικροψυχία και η δυσπιστία. Πολλοί από αυτούς ανέχονταν για χρόνια τις εφόδους των ταγμάτων αντισυστημικών φασιστοειδών άλλοτε με προκηρύξεις και άλλοτε γράφοντας εκφοβιστικά συνθήματα ή πετώντας μολότωφ.
Άλλοι σιωπούσαν όταν αμφισβητίες και αναρχικοί ασελγούσαν την μνήμη των δολοφονημένων στην MARFIN που πολύ θα ήθελαν να ξεχαστεί, καταστρέφοντας ακόμα και το Μνημείο. Άλλοι πάλι δεν μπορούν να δεχτούν ότι μπορεί η σημερινή Κυβέρνηση να κάνει κάτι το σωστό και καταφεύγουν στην αγαπημένη συνωμοσιολογία τους.
Όπως επίσης υπάρχουν αρκετοί που δεν ενθουσιάζονται και πολύ από την επιβολή του Νόμου από τις διωκτικές. Δεν είναι πολύ χαρακτηριστικές οι επιθέσεις κατά του ηθοποιού Αθερίδη επειδή δήλωσε το αυτονόητο, δίνοντας συγχαρητήρια στον Μ. Χρυσοχοΐδη για τις συλλήψεις;
Όλα δείχνουν ότι έχουμε πολύ δρόμο, ώστε κατ΄αρχήν να μπορούμε να σκεφτόμαστε με στοιχειώδη λογική, αφήνοντας πίσω την παράνοια, τον στείρο αντιπολιτευτικό λόγο, την ανάποδη σκέψη κόντρα στην πραγματικότητα. Δυστυχώς ακόμα δίνει την εικόνα πως ακόμα προχωράει επειδή υπάρχει ένα 40% που σκέφτεται ορθολογικά κόντρα σε ένα 60% που είναι έτοιμο – αν υπάρχουν οι κατάλληλες συνθήκες - να τα γκρεμίσει όλα. Ακριβώς εδώ βρίσκεται και η πρόκληση το επόμενο διάστημα. Αυτό το 40% να μην επηρεαστεί από τον αρνητισμό, τον λαϊκισμό, την ρητορική χωρίς ουσία και να πάρει την χώρα στην πλάτη του. Δεν θα λείπουν οι παραδοξότητες. Το θέμα είναι να μην υπάρχει συνολικό πισωγύρισμα.
*Ο Zαχαρίας Ζούπης, στέλεχος εταιριών έρευνας αγοράς, δημοσκοπήσεων και επικοινωνίας από την δεκαετία του ‘90, είναι σήμερα Διευθυντής Ερευνών και Στρατηγικής Επικοινωνίας της OPINION POLL. Είχε την ευθύνη του σχεδιασμού, της υλοποίησης και της επιστημονικής επιμέλειας ερευνητικών προγραμμάτων και στρατηγικής επικοινωνίας. Έχει διεξάγει πολυάριθμες πολιτικές, αυτοδιοικητικές, κοινωνικές, εμπορικές έρευνες και focus groups. Έχει γράψει εκατοντάδες άρθρα και δύο βιβλία («Εκεί γύρω στα τριάντα», «40+1 άρθρα για την Κεντροαριστερά»).
