Η κλιμάκωση της κρίσης στη Μέση Ανατολή, οι αναταράξεις στις τιμές της ενέργειας, η επιμονή του πληθωρισμού και η πιθανή επιδείνωση των διεθνών χρηματοπιστωτικών συνθηκών συνθέτουν το βασικό «πακέτο» κινδύνων για την ελληνική οικονομία, σύμφωνα με την Έκθεση Νομισματικής Πολιτικής της Τράπεζας της Ελλάδος, που δόθηκε στη δημοσιότητα την Τρίτη.
Στη δήλωσή του, ο διοικητής της ΤτΕ, Γιάννης Στουρνάρας, αναφέρεται στις συνθήκες αυξημένης διεθνούς αβεβαιότητας και των εντεινόμενων γεωοικονομικών κινδύνων, σημειώνοντας ότι, παρά το δυσμενές περιβάλλον, η ελληνική οικονομία συνεχίζει να εμφανίζει αξιοσημείωτη ανθεκτικότητα.
Όπως επισημαίνει, η οικονομία αναπτύχθηκε στις αρχές του 2026 με ρυθμό υψηλότερο από τον μέσο όρο της Ευρωζώνης. Ωστόσο, η νέα άνοδος των διεθνών τιμών της ενέργειας οδήγησε σε σημαντική επιτάχυνση του πληθωρισμού, ο οποίος παραμένει υψηλότερος από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο, κυρίως λόγω των επίμονων ανατιμήσεων στις υπηρεσίες.
Ανάπτυξη 1,9% και πληθωρισμός 3,8%
Σύμφωνα με τις προβλέψεις της ΤτΕ, ο ρυθμός ανάπτυξης της ελληνικής οικονομίας αναμένεται να διαμορφωθεί στο 1,9% το 2026, παραμένοντας υψηλότερος από τον μέσο όρο της Ευρωζώνης, παρά την ήπια επιβράδυνση σε σχέση με το 2025.
Την ίδια στιγμή, ο πληθωρισμός εκτιμάται ότι θα ανέλθει στο 3,8%, υψηλότερα από τις προηγούμενες προβλέψεις, εξαιτίας της παρατεταμένης αύξησης των διεθνών τιμών της ενέργειας και της επιμονής των πληθωριστικών πιέσεων στις υπηρεσίες.
Παράλληλα, η Τράπεζα της Ελλάδος εκτιμά ότι το έλλειμμα του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών θα επιδεινωθεί βραχυπρόθεσμα, λόγω της αύξησης του ενεργειακού κόστους και των εισαγωγών επενδυτικών αγαθών. Αντίθετα, η δημοσιονομική εικόνα της χώρας αναμένεται να παραμείνει ισχυρή, με υψηλό πρωτογενές πλεόνασμα και περαιτέρω αποκλιμάκωση του δημόσιου χρέους.
Οι τέσσερις βασικοί κίνδυνοι
Η ΤτΕ επισημαίνει ότι οι προοπτικές της ελληνικής οικονομίας εξακολουθούν να περιβάλλονται από σημαντικές αβεβαιότητες. Οι κυριότεροι βραχυπρόθεσμοι κίνδυνοι είναι:
- η ενδεχόμενη κλιμάκωση των γεωπολιτικών εντάσεων,
- η παράταση των αναταράξεων στην αγορά ενέργειας,
- η διατήρηση υψηλών πληθωριστικών πιέσεων,
- η πιθανή επιδείνωση των διεθνών χρηματοπιστωτικών συνθηκών.
Σε εγχώριο επίπεδο, η κεντρική τράπεζα προειδοποιεί ότι η στενότητα στην αγορά εργασίας, οι μισθολογικές αυξήσεις που δεν συνοδεύονται από αντίστοιχη άνοδο της παραγωγικότητας, η χαμηλότερη του αναμενομένου αξιοποίηση των πόρων του Ταμείου Ανάκαμψης και οι καθυστερήσεις στην υλοποίηση κρίσιμων μεταρρυθμίσεων θα μπορούσαν να περιορίσουν την αναπτυξιακή δυναμική της οικονομίας.
Παράλληλα, η έκθεση υπενθυμίζει ότι η Ελλάδα εξακολουθεί να αντιμετωπίζει σημαντικές διαρθρωτικές προκλήσεις, όπως η χαμηλή παραγωγικότητα, οι δυσμενείς δημογραφικές εξελίξεις, το υψηλό έλλειμμα του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών, η περιορισμένη πρόσβαση σε προσιτή στέγη και η ανάγκη προσαρμογής στην κλιματική αλλαγή.
Η ΤτΕ τονίζει ότι η επιτυχής αντιμετώπιση αυτών των προβλημάτων θα καθορίσει κατά πόσο η σημερινή ανθεκτικότητα της οικονομίας μπορεί να μετατραπεί σε διατηρήσιμη ανάπτυξη και ουσιαστική σύγκλιση με την Ευρωπαϊκή Ένωση.
Οι συστάσεις προς την κυβέρνηση
Η Τράπεζα της Ελλάδος αφιερώνει ειδική ενότητα στις δημοσιονομικές παρεμβάσεις που θα μπορούσαν να απαιτηθούν εφόσον συνεχιστούν οι πληθωριστικές πιέσεις και η ενεργειακή κρίση.
Όπως επισημαίνει, οποιαδήποτε πρόσθετα μέτρα στήριξης θα πρέπει να είναι αυστηρά στοχευμένα προς τα πιο ευάλωτα νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις που πλήττονται περισσότερο από το αυξημένο ενεργειακό κόστος.
Παράλληλα, υπογραμμίζει ότι ενδεχόμενες μειώσεις φορολογικών συντελεστών θα πρέπει να συνοδεύονται από διαρθρωτικές παρεμβάσεις για τη διεύρυνση της φορολογικής βάσης και την ενίσχυση της εισπραξιμότητας των φόρων, ώστε να μη διακυβεύεται η δημοσιονομική ισορροπία.
Η κεντρική τράπεζα αποθαρρύνει τις οριζόντιες παρεμβάσεις, επισημαίνοντας ότι έχουν υψηλό δημοσιονομικό κόστος και μικρότερη αποτελεσματικότητα σε σχέση με τα στοχευμένα μέτρα.
Όπως αναφέρει χαρακτηριστικά, η λήψη έκτακτων μέτρων θα πρέπει να γίνεται μόνο εφόσον υπάρχει ο αναγκαίος δημοσιονομικός χώρος, ενώ η στόχευση, η αναλογικότητα και η ευελιξία αποτελούν βασικές προϋποθέσεις ώστε να αμβλύνονται οι επιπτώσεις μιας κρίσης χωρίς να τίθεται σε κίνδυνο η μεσοπρόθεσμη βιωσιμότητα των δημόσιων οικονομικών.
Μάλιστα, η ΤτΕ εκτιμά ότι τα μέτρα που έχει λάβει μέχρι σήμερα η κυβέρνηση κινούνται, σε γενικές γραμμές, προς αυτή την κατεύθυνση και πληρούν τις βασικές αυτές προϋποθέσεις.
