Στις 15 Απριλίου, το ΚΕΦΙΜ δημοσίευσε μια μελέτη που αναδεικνύει τη σημαντική αύξηση των ενοικίων στην Ελλάδα, κατατάσσοντας τη χώρα στη δεύτερη θέση στην Ευρωπαϊκή Ένωση για το 2025. Το εύρημα αυτό αντικατοπτρίζει μια βαθιά και πολυπαραγοντική κρίση στέγασης, η οποία επηρεάζει ολοένα και μεγαλύτερο μέρος του πληθυσμού.
Η άνοδος των ενοικίων δεν αποτελεί ένα μεμονωμένο φαινόμενο, αλλά συνδέεται με μια σειρά από οικονομικές και κοινωνικές εξελίξεις. Η αυξημένη ζήτηση για κατοικίες, ιδιαίτερα στα μεγάλα αστικά κέντρα, σε συνδυασμό με τη μειωμένη προσφορά διαθέσιμων ακινήτων, δημιουργεί έντονες πιέσεις στις τιμές. Παράλληλα, η εξάπλωση των βραχυχρόνιων μισθώσεων έχει περιορίσει περαιτέρω τη διαθεσιμότητα κατοικιών για μακροχρόνια ενοικίαση.
Επιπλέον, η μελέτη επισημαίνει ότι οι αυξήσεις στα ενοίκια δεν συμβαδίζουν με την αντίστοιχη αύξηση των εισοδημάτων. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα τη σημαντική επιβάρυνση των νοικοκυριών, τα οποία καλούνται να διαθέσουν ολοένα και μεγαλύτερο ποσοστό του εισοδήματός τους για τη στέγαση. Το φαινόμενο αυτό είναι ιδιαίτερα έντονο για τους νέους και τα χαμηλότερα εισοδηματικά στρώματα, τα οποία δυσκολεύονται να εξασφαλίσουν αξιοπρεπείς συνθήκες διαβίωσης.
Παράλληλα, η κατάσταση αυτή έχει ευρύτερες κοινωνικές συνέπειες. Η αύξηση του κόστους στέγασης εντείνει τις κοινωνικές ανισότητες και περιορίζει τις δυνατότητες οικονομικής ανεξαρτησίας, ειδικά για τις νεότερες γενιές. Σε πολλές περιπτώσεις, παρατηρείται καθυστέρηση στη δημιουργία νέων νοικοκυριών ή επιστροφή σε συγκατοίκηση με την οικογένεια, ως λύση ανάγκης.
Η μελέτη του ΚΕΦΙΜ καταλήγει στην ανάγκη για στοχευμένες πολιτικές που θα ενισχύσουν την προσφορά κατοικιών και θα εξισορροπήσουν την αγορά. Τέτοιες πολιτικές μπορεί να περιλαμβάνουν την ενθάρρυνση νέων κατασκευών, τη ρύθμιση των βραχυχρόνιων μισθώσεων και τη στήριξη ευάλωτων κοινωνικών ομάδων. Συνολικά, η αντιμετώπιση της κρίσης των ενοικίων απαιτεί συντονισμένη δράση και μακροπρόθεσμο σχεδιασμό, ώστε να διασφαλιστεί η πρόσβαση όλων σε προσιτή και ποιοτική στέγαση.
Γιατί τα συμπεράσματα αυτής της μελέτης μας αφορούν:
- Όταν το ενοίκιο για ένα μικρό διαμέρισμα απορροφά πάνω από τα δύο τρίτα του μέσου μισθού, η αυτόνομη διαβίωση γίνεται πολύ πιο δύσκολη για νέους εργαζόμενους, ζευγάρια και νέες οικογένειες.
- Η στεγαστική πίεση μειώνει το διαθέσιμο εισόδημα για βασικές ανάγκες, αποταμίευση και κατανάλωση.
- Η αύξηση του κόστους στέγασης επιβαρύνει δυσανάλογα όσους δεν διαθέτουν ιδιόκτητη κατοικία, καθιστά δυσχερέστερη την αγορά κατοικίας, και εντείνει τις κοινωνικές και διαγενεακές ανισότητες.
- Η δυσκολία πρόσβασης σε προσιτή κατοικία επηρεάζει την κινητικότητα των εργαζομένων και τη λειτουργία της οικονομίας, ιδίως στα μεγάλα αστικά κέντρα.
- Η στεγαστική κρίση είναι κοινωνικό ζήτημα και ταυτόχρονα ζήτημα οικονομικής ανθεκτικότητας και ποιότητας ζωής.
Η Ελλάδα κατέγραψε το 2025 τη δεύτερη μεγαλύτερη ετήσια αύξηση ενοικίων στην Ευρωπαϊκή Ένωση, με ρυθμό +10,1%, πίσω μόνο από την Κροατία. Την ίδια ώρα, στην Αθήνα, το μέσο ενοίκιο για διαμέρισμα με ένα υπνοδωμάτιο αντιστοιχεί πλέον στο 70,2% του μέσου μηνιαίου μισθού, ενώ για διαμέρισμα με δύο υπνοδωμάτια το αντίστοιχο ποσοστό φτάνει το 93,6%.
Αυτό είναι το κεντρικό συμπέρασμα του νέου policy brief του Κέντρου Φιλελεύθερων Μελετών (ΚΕΦΙΜ) με τίτλο «Τιμές κατοικιών και ενοίκια στην Ελλάδα και την Ευρωπαϊκή Ένωση», το οποίο συνέγραψε ο Βοηθός Ερευνητικών Προγραμμάτων του ΚΕΦΙΜ, Χρήστος Λούκας.
Η ανάλυση, που βασίζεται στα τελευταία διαθέσιμα στοιχεία της Eurostat και της Τράπεζας της Ελλάδος, καταγράφει τη συνεχιζόμενη επιδείνωση της οικονομικής προσβασιμότητας της στέγης στην Ελλάδα, σε μια περίοδο κατά την οποία οι τιμές κατοικιών και τα ενοίκια αυξάνονται ταχύτερα από τα εισοδήματα.
Σύμφωνα με τη μελέτη:
- Στην ΕΕ-27, το 2025 οι τιμές κατοικιών αυξήθηκαν κατά 5,5% και τα ενοίκια κατά 3,2%.
- Η Ελλάδα κατέγραψε τη δεύτερη μεγαλύτερη αύξηση ενοικίων στην ΕΕ, με +10,1%.
- Από το 2000 έως το 2025, τα ενοίκια στην Ελλάδα ακολούθησαν έντονη διακύμανση: ισχυρή άνοδο πριν από την κρίση, βαθιά πτώση την περίοδο 2011–2018, στασιμότητα έως το 2021 και νέα έντονη άνοδο από το 2022.
- Οι τιμές αγοράς κατοικιών στην Ελλάδα, και ιδιαίτερα στην Αθήνα, έχουν πλέον ξεπεράσει τα προ κρίσης επίπεδα, μετά από πολύ ταχεία ανάκαμψη από το 2017 και μετά.
- Η επιβάρυνση των νοικοκυριών στην Αθήνα είναι πλέον δυσανάλογα υψηλή σε σχέση με τον μέσο όρο της ΕΕ, καθώς τα ενοίκια βρίσκονται σε ευρωπαϊκά επίπεδα, ενώ οι μισθοί παραμένουν αισθητά χαμηλότεροι.
Δείτε ολόκληρη τη μελέτη εδώ.
