Alpha Bank: Μεταρρυθμίσεις στην απόδοση Δικαιοσύνης για να βελτιωθεί το επενδυτικό κλίμα

Alpha Bank: Μεταρρυθμίσεις στην απόδοση Δικαιοσύνης για να βελτιωθεί το επενδυτικό κλίμα
Eurokinissi

Οι μεταρρυθμίσεις στη δημόσια διοίκηση και ειδικότερα στο δικαστικό σύστημα αποτελούν αδήριτη ανάγκη, προκειμένου να βελτιωθεί το επενδυτικό κλίμα στη χώρα αναφέρει ανάλυση στο Εβδομαδιαίο Δελτίο Οικονομικών Εξελίξεων της Διευθύνσεως Οικονομικών Μελετών της Alpha Bank.

Όπως τονίζεται στη σχετική ανάλυση ένα αποτελεσματικό, ευέλικτο και αυτοματοποιημένο δικαστικό σύστημα αποτελεί κεφαλαιώδη πυλώνα για την επίτευξη υψηλών και βιώσιμων ρυθμών μεγέθυνσης μέσω των ακόλουθων αξόνων:

- της προσέλκυσης Άμεσων Ξένων Επενδύσεων (ΑΞΕ) που βρίσκονται σε πολύ χαμηλό επίπεδο στην Ελλάδα και μέσω των οποίων δύναται να δημιουργηθούν νέες θέσεις εργασίας,

- της διευκόλυνσης εισαγωγής νέων καινοτόμων επιχειρηματικών ιδεών και τεχνολογικών ευρεσιτεχνιών, και της δραστηριοποίησης σε τομείς Έρευνας και Ανάπτυξης, καθώς ένα αποτελεσματικό σύστημα απόδοσης δικαιοσύνης διασφαλίζει την κατοχύρωση των σχετικών δικαιωμάτων.

Σύμφωνα με τη Διεύθυνση Οικονομικών Μελετών της Alpha Bank, η εκτιμώμενη μέση διάρκεια επίλυσης δικαστικών υποθέσεων έχει αυξηθεί τα τελευταία έτη, φθάνοντας τις 559 ημέρες το 2018, ενώ το ποσοστό επίλυσης εκκρεμών υποθέσεων μειώθηκε αντίστοιχα, φθάνοντας στο 86,3% το 2018.

Αξίζει να σημειωθεί ότι, σχετικά με τις διοικητικές υποθέσεις, οι οποίες αφορούν δικαστικές διαφορές ιδιωτών με το Δημόσιο, έχει σημειωθεί σχετική βελτίωση στη χώρα μας τα τελευταία χρόνια, τόσο σε όρους μέσης εκτιμώμενης διάρκειας της επίλυσης δικαστικών υποθέσεων (601 μέρες το 2018, από 1520 μέρες το 2012), όσο και στο ποσοστό επίλυσης των εν λόγω υποθέσεων (από 143,2% το 2012, σε 163,5% το 2018) σε σχέση με το 2012.

Οι επαρκείς ανθρώπινοι πόροι είναι σημαντικοί για την ποιότητα του δικαστικού συστήματος και στην Ελλάδα, υπάρχει σχετικά υψηλός αριθμός δικηγόρων ανά 100 χιλιάδες κατοίκους, ενώ και ο αριθμός των δικαστών παραμένει σε υψηλά επίπεδα, συγκριτικά με τις υπόλοιπες χώρες. Επιπλέον, η διαθεσιμότητα των υλικών πόρων αντανακλάται έμμεσα στις δαπάνες της Γενικής Κυβέρνησης για τη λειτουργία των δικαστηρίων, οι οποίες, ωστόσο, στην Ελλάδα, αν και παρουσιάζουν ανοδική τάση, βρίσκονται σε σχετικά χαμηλό επίπεδο, σε σχέση με άλλες χώρες.

Προτάσεις Πολιτικής για την Ταχύτερη Επίλυση Διαφορών

Ένα αποδοτικότερο δικαστικό σύστημα μπορεί να λειτουργήσει σαν πολλαπλασιαστής επενδύσεων, ειδικά σε ένα περιβάλλον που χαρακτηρίζεται από αυξημένη αβεβαιότητα, λόγω της πανδημικής κρίσης, συμβάλλοντας στην ταχύτερη ανάκαμψη της ελληνικής οικονομίας, τα επόμενα έτη.

Πιο αναλυτικά, οι μεταρρυθμίσεις στο δικαστικό σύστημα είναι κρίσιμο να κινηθούν προς τις εξής κατευθύνσεις:

- Μείωση των καθυστερήσεων στη λήψη αποφάσεων και της συσσώρευσης των εκκρεμών υποθέσεων, μέσω της ψηφιοποίησης των διαδικασιών και της πρόσβασης των λειτουργών σε ηλεκτρονικές υπηρεσίες για την επικοινωνία με το δικαστήριο, την ηλεκτρονική υπογραφή εγγράφων, ή για την υποβολή εγγράφων και αιτημάτων. Προς την κατεύθυνση αυτή, έχει ήδη σημειωθεί πρόοδος σε συνεργασία με το υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης, με στόχο την υποχρεωτική ηλεκτρονική κατάθεση όλων των εγγράφων που απαιτούνται για τις διοικητικές υποθέσεις έως την 1η Ιανουαρίου 2021. Ωστόσο, προϋπόθεση για να καταστεί υποχρεωτική η ηλεκτρονική κατάθεση εγγράφων αποτελεί η απόκτηση και χρήση επικυρωμένων ψηφιακών υπογραφών από δικαστές, προσωπικό διοικητικών δικαστηρίων και δικηγόρους. Επιπρόσθετα, η υιοθέτηση της ηλεκτρονικής επίδοσης δικογράφων από τους δικαστικούς επιμελητές αναμένεται να επιφέρει σημαντική μείωση του κόστους εκτέλεσης των δικαστικών αποφάσεων.

- Κατάρτιση και συνεχή εκπαίδευση του προσωπικού των δικαστηρίων, ειδικότερα σε τομείς που σχετίζονται με το Ευρωπαϊκό Δίκαιο και το χρηματοπιστωτικό σύστημα. Η περαιτέρω εξειδίκευση των λειτουργών του δικαστικού συστήματος αναμένεται να βελτιώσει την αποτελεσματικότητα του δικαστικού συστήματος, επιταχύνοντας την απονομή της δικαιοσύνης και μειώνοντας τον αριθμό των εκκρεμών υποθέσεων.

- Δημιουργία «ειδικών» τμημάτων στα δικαστήρια αστικών και διοικητικών υποθέσεων που θα εξετάζουν συγκεκριμένες κατηγορίες υποθέσεων με σημαντικό οικονομικό αποτύπωμα, η σύνθεση των οποίων θα αποτελείται από δικαστές με εξειδικευμένη και σχετική στην εξεταζόμενη υπόθεση επαγγελματική εμπειρία ή ακαδημαϊκό υπόβαθρο.

- Ενεργοποίηση και ενθάρρυνση της προσφυγής σε εναλλακτικούς μηχανισμούς επίλυσης διαφορών. Επέκταση της εξωδικαστικής διαμεσολάβησης, προκειμένου να μειωθεί ο όγκος των υποθέσεων για τις οποίες απαιτείται προσφυγή σε δικαστήριο και να επιταχυνθεί η επίλυσή τους. Σημειώνεται ότι, από τον Νοέμβριο 2019, έχει νομοθετηθεί ένα νέο πλαίσιο διαμεσολάβησης, το οποίο καθιστά υποχρεωτικό, για έναν μεγάλο αριθμό υποθέσεων, έναν αρχικό κύκλο ενημερωτικών συνομιλιών (υποχρεωτική αρχική συνεδρία), πριν την εκδίκαση των υποθέσεων, με σκοπό την προώθηση εξωδικαστικών συμβιβασμών.

- Η δημοσίευση των δικαστικών αποφάσεων των εμπορικών υποθέσεων αναμένεται να ενισχύσει τη διαφάνεια και την αποδοτικότητα του δικαστικού συστήματος, μέσω ενός συστήματος «ανωνυμοποίησης» και ηλεκτρονικής καταγραφής των αποφάσεων. Τα οφέλη από τη μεταρρύθμιση αυτή αναμένεται να είναι, μεταξύ άλλων, η ευκολότερη πρόσβαση στην πληροφορία για τους λειτουργούς του δικαστικού συστήματος και η βελτίωση του επιπέδου κατάρτισής τους, δημιουργώντας ευνοϊκές συνθήκες για την επίτευξη ενός αποτελεσματικού συστήματος απονομής της δικαιοσύνης.