Ένα νέο επιβεβαιωμένο περιστατικό mpox, της ιογενούς λοίμωξης που στο παρελθόν ήταν γνωστή ως ευλογιά των πιθήκων, κινητοποίησε τις υγειονομικές αρχές στα Ιωάννινα, με το Πανεπιστημιακό Γενικό Νοσοκομείο Ιωαννίνων και τον ΕΟΔΥ να εφαρμόζουν άμεσα τα προβλεπόμενα πρωτόκολλα δημόσιας υγείας.
Ο ασθενής νοσηλεύεται σε καλή κλινική κατάσταση στη Μονάδα Ειδικών Λοιμώξεων, ενώ βρίσκεται σε εξέλιξη η διαδικασία ιχνηλάτησης των στενών επαφών του, σε μια περίοδο όπου η mpox εξακολουθεί να καταγράφει σποραδικά περιστατικά στην Ελλάδα και την Ευρώπη. Το περιστατικό θεωρείται το πρώτο που δημοσιοποιείται στη χώρα για το 2026, επαναφέροντας στο προσκήνιο τη συζήτηση για την επιτήρηση, την πρόληψη και την έγκαιρη διάγνωση της νόσου.
Σύμφωνα με τις έως τώρα πληροφορίες, ο ασθενής νοσηλευόταν αρχικά σε άλλη κλινική του ΠΓΝΙ και, μετά την εμφάνιση ύποπτων συμπτωμάτων και τα θετικά εργαστηριακά αποτελέσματα, μεταφέρθηκε στη Μονάδα Ειδικών Λοιμώξεων (ΜΕΛ), όπου παρακολουθείται σε καθεστώς απομόνωσης. Η κλινική του εικόνα περιγράφεται ως καλή, χωρίς ένδειξη κινδύνου για τη ζωή του.
Το περιστατικό παρουσιάζεται από δημοσιεύματα ως το πρώτο επιβεβαιωμένο κρούσμα mpox στην Ελλάδα για το 2026. Ο ΕΟΔΥ έχει ενημερωθεί και έχει ενεργοποιήσει τη διαδικασία ιχνηλάτησης των στενών επαφών του ασθενούς, προκειμένου να αξιολογηθεί πιθανή έκθεση άλλων προσώπων και να περιοριστεί ο κίνδυνος περαιτέρω μετάδοσης. Μέχρι την ολοκλήρωση του παρόντος κειμένου, δεν είχε εντοπιστεί ξεχωριστή δημόσια ανακοίνωση του ΕΟΔΥ ή του ΠΓΝΙ με πρόσθετα επιδημιολογικά στοιχεία για το περιστατικό, όπως πιθανό ιστορικό ταξιδιού ή ο κλάδος του ιού.
Τι είναι η νόσος mpox και πώς μεταδίδεται
Η mpox είναι ιογενής λοίμωξη που προκαλείται από τον ιό mpox, μέλος του γένους Orthopoxvirus. Σύμφωνα με τον ΕΟΔΥ, ο ιός είναι γενετικά συγγενής με τον ιό της ευλογιάς, ωστόσο εμφανίζει μικρότερη μεταδοτικότητα και, στις περισσότερες περιπτώσεις, ηπιότερη κλινική πορεία.
Η μετάδοση από άνθρωπο σε άνθρωπο συνδέεται κυρίως με άμεση επαφή με δερματικές βλάβες ή σωματικά υγρά ασθενούς, ιδιαίτερα στο πλαίσιο στενής σωματικής ή σεξουαλικής επαφής. Μετάδοση μπορεί επίσης να συμβεί μέσω μολυσμένων αντικειμένων, όπως ρούχα, σεντόνια ή πετσέτες, καθώς και μέσω αναπνευστικών σταγονιδίων έπειτα από παρατεταμένη στενή επαφή σε μικρή απόσταση.
Ο χρόνος επώασης κυμαίνεται συνήθως από 6 έως 13 ημέρες, ενώ μπορεί να φθάσει από τις 5 έως τις 21 ημέρες. Τα συμπτώματα ενδέχεται να περιλαμβάνουν εξάνθημα ή δερματικές βλάβες, πυρετό, λεμφαδενοπάθεια, κεφαλαλγία, μυαλγίες και κόπωση.
Η εικόνα στην Ελλάδα από το 2022 έως σήμερα
Η καταγραφή της mpox στην Ελλάδα άρχισε τον Ιούνιο του 2022, στο πλαίσιο της διεθνούς έξαρσης που σημειώθηκε εκτός των περιοχών της Αφρικής όπου ο ιός κυκλοφορούσε ιστορικά.
Επιστημονική μελέτη στελεχών του ΕΟΔΥ και συνεργαζόμενων εργαστηρίων, η οποία δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Viruses, καταγράφει ότι το πρώτο ύποπτο περιστατικό στην Ελλάδα δηλώθηκε στις 8 Ιουνίου 2022 και ότι έως τις 20 Απριλίου 2023 είχαν αναφερθεί συνολικά 88 εργαστηριακά επιβεβαιωμένα κρούσματα. Όλοι οι ασθενείς ήταν άνδρες, ενώ 15 χρειάστηκαν νοσηλεία. Δεν καταγράφηκε εισαγωγή σε ΜΕΘ ούτε θάνατος.
Η ίδια μελέτη αναφέρει ότι, μετά την κύρια έξαρση του 2022, καταγράφηκαν σποραδικά περιστατικά στις εβδομάδες 5 και 16 του 2023. Το εύρημα αυτό έδειξε ήδη από τότε ότι, ακόμη και μετά την υποχώρηση του πρώτου κύματος, η νόσος μπορούσε να επανεμφανίζεται σποραδικά στην κοινότητα.
Στα τέλη του 2024, ο ΕΟΔΥ ανακοίνωσε νέα αύξηση των περιστατικών: μόνο κατά το δίμηνο Νοεμβρίου–Δεκεμβρίου 2024 δηλώθηκαν στον Οργανισμό 18 επιβεβαιωμένα κρούσματα mpox. Η συγκεκριμένη αναφορά αφορά το τελευταίο δίμηνο του έτους και όχι το σύνολο του 2024.
Τα ευρωπαϊκά δεδομένα δείχνουν στη συνέχεια σαφή αύξηση της σωρευτικής καταγραφής για την Ελλάδα. Στις 14 Ιανουαρίου 2025, το Ευρωπαϊκό Κέντρο Πρόληψης και Ελέγχου Νόσων (ECDC) κατέγραφε 129 συνολικά επιβεβαιωμένα κρούσματα mpox στην Ελλάδα από την έναρξη της έξαρσης το 2022. Στις 19 Μαΐου 2025, ο ίδιος σωρευτικός αριθμός είχε αυξηθεί σε 157, ενώ στις 16 Σεπτεμβρίου 2025 είχε φθάσει τα 160 κρούσματα.
Περίοδος αναφοράς Διαθέσιμα επιβεβαιωμένα στοιχεία για την Ελλάδα
Ιούνιος 2022 – 20 Απριλίου 2023 88 σωρευτικά κρούσματα
Νοέμβριος – Δεκέμβριος 2024 18 κρούσματα που δηλώθηκαν στον ΕΟΔΥ στο συγκεκριμένο δίμηνο
14 Ιανουαρίου 2025 129 σωρευτικά κρούσματα από την έναρξη της έξαρσης
19 Μαΐου 2025 157 σωρευτικά κρούσματα
16 Σεπτεμβρίου 2025 160 σωρευτικά κρούσματα
27 Μαΐου 2026 Νέο αναφερόμενο περιστατικό στα Ιωάννινα, το πρώτο που δημοσιοποιείται για το 2026
Τι συμβαίνει σήμερα στα Ιωάννινα
Η παρουσία ασθενούς με mpox στο ΠΓΝΙ δεν συνιστά από μόνη της ένδειξη ευρείας διασποράς στην τοπική κοινωνία. Αντιθέτως, η άμεση μεταφορά του στη ΜΕΛ, η απομόνωσή του και η ιχνηλάτηση των επαφών του αποτελούν τις βασικές ενέργειες που προβλέπονται για τη διαχείριση μεμονωμένου περιστατικού.
Το κρίσιμο ζήτημα για τις υγειονομικές αρχές είναι να εντοπιστούν τα πρόσωπα που ενδέχεται να είχαν στενή επαφή με τον ασθενή κατά την περίοδο κατά την οποία μπορούσε να μεταδώσει τον ιό. Η διαδικασία αφορά, ανάλογα με τα ευρήματα, οικιακές, προσωπικές, σεξουαλικές ή υγειονομικές επαφές, χωρίς να συνεπάγεται αυτομάτως ότι έχει προκύψει μετάδοση.
Το γεγονός ότι ο ασθενής είχε προηγουμένως νοσηλευθεί σε άλλη κλινική του νοσοκομείου καθιστά αναγκαία την προσεκτική αξιολόγηση πιθανών επαφών εντός του υγειονομικού χώρου. Παράλληλα, η καλή κλινική του εικόνα λειτουργεί καθησυχαστικά ως προς την πορεία της νόσου στον ίδιο, χωρίς να αναιρεί την ανάγκη εφαρμογής των προληπτικών μέτρων.
Τι συστήνει ο ΕΟΔΥ για την πρόληψη και τις στενές επαφές
Ο ΕΟΔΥ επισημαίνει ότι τα άτομα που εμφανίζουν ύποπτα συμπτώματα, κυρίως νέο εξάνθημα ή δερματικές βλάβες σε συνδυασμό με πυρετό, διόγκωση λεμφαδένων ή κακουχία, πρέπει να αναζητούν ιατρική αξιολόγηση και να αποφεύγουν τη στενή σωματική επαφή μέχρι να εκτιμηθούν από επαγγελματία υγείας.
Σε επίπεδο πρόληψης, ιδιαίτερη σημασία έχουν η αποφυγή άμεσης επαφής με δερματικές βλάβες ή σωματικά υγρά ατόμου που έχει διαγνωστεί ή βρίσκεται υπό διερεύνηση, η αποφυγή κοινής χρήσης κλινοσκεπασμάτων, πετσετών και προσωπικών αντικειμένων, καθώς και η τήρηση των μέτρων υγιεινής των χεριών.
Ο ΕΟΔΥ διαθέτει εμβολιασμό με το εμβόλιο Jynneos για ενήλικες που διατρέχουν αυξημένο κίνδυνο έκθεσης. Πριν από πιθανή έκθεση, ο εμβολιασμός συστήνεται σε άτομα με αυξημένο κίνδυνο λόγω σεξουαλικής συμπεριφοράς, σε επαγγελματίες υγείας ή εργαστηρίων που εργάζονται σε συνθήκες αυξημένης έκθεσης και σε συγκεκριμένες κατηγορίες ταξιδιωτών ή εργαζομένων σε περιοχές με ενεργή μετάδοση.
Μετά την έκθεση, το εμβόλιο συστήνεται σε άτομα που είχαν στενή σωματική επαφή με επιβεβαιωμένο κρούσμα, συμπεριλαμβανομένων όσων διαμένουν στο ίδιο σπίτι. Η χορήγηση πρέπει να γίνεται το ταχύτερο δυνατό, κατά προτίμηση εντός τεσσάρων ημερών από την έκθεση, ενώ μπορεί να προσφέρει προστασία ακόμη και εάν γίνει έως 14 ημέρες αργότερα, εφόσον δεν έχουν ήδη εμφανιστεί συμπτώματα. Ο ΕΟΔΥ υπογραμμίζει ότι ο εμβολιασμός έχει ιδιαίτερη σημασία για τα ανοσοκατασταλμένα άτομα.
Οι οδηγίες για τους ταξιδιώτες
Το ταξιδιωτικό ιστορικό αποτελεί σημαντικό μέρος της επιδημιολογικής διερεύνησης της mpox, ιδιαίτερα μετά την εξάπλωση του στελέχους clade I σε χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής Αφρικής και την καταγραφή ταξιδιωτικά συνδεόμενων περιστατικών στην Ευρώπη.
Σε πρόσφατο επιδημιολογικό δελτίο, ο ΕΟΔΥ αναφέρει ότι από τον Αύγουστο του 2024 έως τον Ιανουάριο του 2026 είχαν καταγραφεί περισσότερα από 100 περιστατικά mpox στην ΕΕ/ΕΟΧ που συνδέονταν με ταξίδι ή με επιδημιολογική σύνδεση με χώρες της Αφρικής. Ο Οργανισμός συστήνει σε όσους ταξιδεύουν σε περιοχές όπου καταγράφονται περιστατικά να ενημερώνονται πριν από την αναχώρηση για τους τρόπους μετάδοσης και τα μέτρα ατομικής προστασίας.
Μετά την επιστροφή, οι ταξιδιώτες καλούνται να παρακολουθούν την υγεία τους για 21 ημέρες και, εάν εμφανίσουν συμπτώματα συμβατά με mpox, να αναζητούν άμεσα ιατρική φροντίδα, ενημερώνοντας τον γιατρό τους για το πρόσφατο ταξίδι.
Η ευρωπαϊκή εικόνα και ο κίνδυνος περαιτέρω διασποράς
Η εμφάνιση του περιστατικού στα Ιωάννινα καταγράφεται ενώ η mpox εξακολουθεί να κυκλοφορεί στην Ευρώπη. Σύμφωνα με το ECDC, κατά το δωδεκάμηνο από τον Απρίλιο του 2025 έως τον Μάρτιο του 2026 αναφέρθηκαν στην ΕΕ/ΕΟΧ 336 περιστατικά clade I και 1.016 περιστατικά clade II.
Το ECDC επισημαίνει ότι, με την έναρξη της άνοιξης και του καλοκαιριού, την αύξηση των ταξιδιών και τη συμμετοχή σε μαζικές εκδηλώσεις, υπάρχει κίνδυνος περαιτέρω διασποράς και των δύο κλάδων του ιού. Παράλληλα, εκτιμά ότι ο κίνδυνος λοίμωξης από clade Ib είναι χαμηλός για τον γενικό πληθυσμό στην ΕΕ/ΕΟΧ, ενώ για το clade IIb χαρακτηρίζεται πολύ χαμηλός στον γενικό πληθυσμό.
Η ευρωπαϊκή αρχή δίνει έμφαση στην έγκαιρη διάγνωση, στην προσβασιμότητα του ελέγχου, στην ιχνηλάτηση των επαφών, στην ενημέρωση των επαγγελματιών υγείας και στην αύξηση της εμβολιαστικής κάλυψης των ομάδων με υψηλότερο κίνδυνο έκθεσης.
