Το ποσό των 156 δισ. ευρώ που έχουν τα ελληνικά νοικοκυριά «παρκαρισμένο» σε καταθέσεις θα μπορούσε να αποτελέσει ισχυρό σημείο στήριξη της οικονομίας μέσω επενδύσεων για την περαιτέρω τόνωση του ΑΕΠ, την ώρα που τα στοιχεία των χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων δείχνουν πως οι καταθέτες της χώρας μας αλλάζουν την καταθετική τους συμπεριφορά αλλά με αργά βήματα.
Το Liberal επικοινώνησε με την Eurobank και την Alpha Bank για την εξέλιξη των καταθέσεων και των επενδύσεων των ελληνικών νοικοκυριών. Σύμφωνα με τις δύο τράπεζες, η αποταμιευτική συμπεριφορά των Ελλήνων μεταβάλλεται σταδιακά, χωρίς όμως να εγκαταλείπεται η παραδοσιακή προτίμηση στην ασφάλεια και τη ρευστότητα που προσφέρει ο τραπεζικός λογαριασμός.
Σημειώνεται πως με βάση τα τελευταία διαθέσιμα στοιχεία της Τράπεζας της Ελλάδος για τον Μάιο του 2026, οι καταθέσεις των νοικοκυριών και των ιδιωτικών μη κερδοσκοπικών ιδρυμάτων διαμορφώνονται στα 156,2 δισ. ευρώ, παραμένοντας κοντά στα υψηλότερα επίπεδα των τελευταίων δεκαπέντε ετών.
Παράλληλα, διαπιστώνεται ότι ένα ολοένα μεγαλύτερο μέρος των νέων αποταμιεύσεων κατευθύνεται προς αμοιβαία κεφάλαια, κρατικούς και εταιρικούς τίτλους, αλλά και άλλα επενδυτικά προϊόντα χαμηλού κινδύνου, καθώς οι καταθέτες αναζητούν καλύτερες αποδόσεις χωρίς να αναλαμβάνουν υπερβολικό ρίσκο.
Η αλλαγή στη συμπεριφορά των καταθετών
Τα στοιχεία της Eurobank αποτυπώνουν τη μεταβολή που έχει συντελεστεί τα τελευταία πέντε χρόνια.
Από τον Ιούνιο του 2021 έως τον Μάιο του 2026, οι καταθέσεις των ιδιωτών αυξήθηκαν κατά 24,4 δισ. ευρώ, ενώ την ίδια περίοδο οι τοποθετήσεις σε αμοιβαία κεφάλαια στην ελληνική αγορά αυξήθηκαν κατά 22,3 δισ. ευρώ, υπερδιπλασιάζοντας ουσιαστικά το μέγεθος της αγοράς.
Η εξέλιξη αυτή αποτυπώνεται και στη σύνθεση των χρηματοοικονομικών τοποθετήσεων των νοικοκυριών.
Το 2021 το μείγμα διαμορφωνόταν σε 93% καταθέσεις και μόλις 7% επενδύσεις.
Μέχρι τον Μάιο του 2026 η αναλογία είχε μεταβληθεί σε 82,8% καταθέσεις και 17,2% επενδύσεις, γεγονός που επιβεβαιώνει ότι οι Έλληνες εξακολουθούν να δίνουν προτεραιότητα στις καταθέσεις, αλλά ταυτόχρονα ενισχύουν σταδιακά την παρουσία επενδυτικών προϊόντων στο χαρτοφυλάκιό τους.
Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις της Eurobank, μόνο μέσα στο 2025 οι ιδιώτες τοποθέτησαν περισσότερα από 5 δισ. ευρώ σε αμοιβαία κεφάλαια, ενώ η τάση συνεχίζεται και το 2026, έστω με ηπιότερο ρυθμό εξαιτίας της αυξημένης γεωπολιτικής αβεβαιότητας.
Γιατί οι καταθέσεις παραμένουν τόσο υψηλές
Παρά τη σταδιακή μεταφορά κεφαλαίων προς επενδυτικά προϊόντα, οι δύο τράπεζες συμφωνούν ότι η ανάγκη για ασφάλεια εξακολουθεί να αποτελεί το βασικό κριτήριο των Ελλήνων αποταμιευτών.
Η Alpha Bank επισημαίνει ότι δεν μπορεί να θεωρηθεί πως το σύνολο των καταθέσεων αποτελεί «αναξιοποίητο πλεόνασμα», καθώς για πολλά νοικοκυριά οι τραπεζικές αποταμιεύσεις λειτουργούν ως απόθεμα ασφαλείας απέναντι στο αυξημένο κόστος ζωής, στις γεωπολιτικές εξελίξεις και στις μελλοντικές οικονομικές ανάγκες.
Όπως σημειώνουν στελέχη της τράπεζας, οι Έλληνες δεν αναζητούν πλέον μόνο την υψηλότερη δυνατή απόδοση, αλλά μια καλύτερη ισορροπία μεταξύ ασφάλειας, ρευστότητας και απόδοσης, γεγονός που οδηγεί όλο και περισσότερους στην επιλογή συνδυαστικών λύσεων αποταμίευσης και επένδυσης.
Πού κατευθύνονται πλέον οι αποταμιεύσεις
Η εικόνα που μεταφέρουν οι δύο τράπεζες δείχνει ότι οι νέες τοποθετήσεις συγκεντρώνονται κυρίως σε προϊόντα με σχετικά χαμηλό επενδυτικό κίνδυνο και προκαθορισμένες αποδόσεις.
Ειδικότερα, αυξημένο ενδιαφέρον καταγράφεται για:
- προθεσμιακές καταθέσεις διάρκειας 6 έως 12 μηνών,
- ομολογιακά αμοιβαία κεφάλαια και Target Maturity Funds,
- έντοκα γραμμάτια του Ελληνικού Δημοσίου,
- εταιρικά ομόλογα,
- ασφαλιστικά και επενδυτικά προϊόντα που συνδυάζουν αποταμίευση και προστασία κεφαλαίου.
Όπως επισημαίνει η Eurobank, η ελληνική αγορά εξακολουθεί να υπολείπεται του μέσου όρου της Ευρωζώνης ως προς τη διείσδυση των επενδυτικών προϊόντων. Τα ελληνικά νοικοκυριά εξακολουθούν να διακρατούν δυσανάλογα μεγάλο μέρος του χρηματοοικονομικού τους πλούτου σε καταθέσεις και μετρητά, όταν σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες μεγαλύτερο ποσοστό κατευθύνεται σε αμοιβαία κεφάλαια, ασφαλιστικά και συνταξιοδοτικά προϊόντα.
Οι δύο τράπεζες εκτιμούν ότι η αξιοποίηση μέρους των αποταμιεύσεων μπορεί να ενισχύσει τη χρηματοδότηση της πραγματικής οικονομίας, χωρίς να θυσιάζεται η ανάγκη των νοικοκυριών για ένα επαρκές «μαξιλάρι» ασφαλείας.
Η Alpha Bank υπογραμμίζει ότι το ζητούμενο δεν είναι η μηχανική μείωση των καταθέσεων, αλλά η παραγωγικότερη αξιοποίηση εκείνου του μέρους της ρευστότητας που υπερβαίνει τις καθημερινές ανάγκες των νοικοκυριών.
Προς αυτή την κατεύθυνση, κρίσιμο ρόλο μπορούν να διαδραματίσουν η περαιτέρω ανάπτυξη επενδυτικών προϊόντων που διοχετεύουν κεφάλαια σε παραγωγικούς κλάδους, η παροχή φορολογικών κινήτρων για μακροπρόθεσμες τοποθετήσεις και η ενίσχυση της χρηματοοικονομικής εκπαίδευσης των πολιτών.
Αρμόδιες πηγές επισημαίνουν ότι οι τράπεζες μπορούν να λειτουργήσουν ως ο συνδετικός κρίκος ανάμεσα στην αποταμίευση και την ανάπτυξη, κατευθύνοντας περισσότερα ιδιωτικά κεφάλαια προς τη χρηματοδότηση επιχειρήσεων, επενδύσεων, έργων υποδομής, της πράσινης μετάβασης και της καινοτομίας, συμβάλλοντας έτσι στην ενίσχυση του δυνητικού ρυθμού ανάπτυξης της ελληνικής οικονομίας.
Η πρόκληση για την οικονομία...
Οι δύο τράπεζες εκτιμούν ότι η αξιοποίηση μέρους των αποταμιεύσεων μπορεί να ενισχύσει τη χρηματοδότηση της πραγματικής οικονομίας, χωρίς να θυσιάζεται η ανάγκη των νοικοκυριών για ένα επαρκές «μαξιλάρι» ασφαλείας.
Η Alpha Bank υπογραμμίζει ότι το ζητούμενο δεν είναι η μηχανική μείωση των καταθέσεων, αλλά η παραγωγικότερη αξιοποίηση εκείνου του μέρους της ρευστότητας που υπερβαίνει τις καθημερινές ανάγκες των νοικοκυριών.
Προς αυτή την κατεύθυνση, καθοριστικό ρόλο μπορούν να διαδραματίσουν η ανάπτυξη επενδυτικών προϊόντων που διοχετεύουν κεφάλαια σε παραγωγικούς κλάδους, η παροχή φορολογικών κινήτρων για μακροπρόθεσμες τοποθετήσεις και η ενίσχυση της χρηματοοικονομικής εκπαίδευσης των πολιτών.
... και η υστέρηση σε σχέση με την Ευρωζώνη
Σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας για το πρώτο τρίμηνο του 2026, τα νοικοκυριά των χωρών του ευρώ συνεχίζουν να αυξάνουν τις χρηματοοικονομικές τους επενδύσεις, διοχετεύοντας σημαντικά ποσά σε αμοιβαία κεφάλαια, ασφαλιστικά και συνταξιοδοτικά προϊόντα, αλλά και σε εισηγμένες μετοχές.
Μόνο κατά το πρώτο τρίμηνο του έτους, οι καθαρές επενδύσεις των νοικοκυριών ανήλθαν σε 43 δισ. ευρώ σε αμοιβαία κεφάλαια, 27 δισ. ευρώ σε ασφαλιστικά και συνταξιοδοτικά προϊόντα και 11 δισ. ευρώ σε μετοχές.
