Η περιορισμένη έκθεση που διατηρούν πλέον οι συστημικές ελληνικές τράπεζες στα δάνεια του νόμου Κατσέλη επιβεβαιώνεται από πηγές του χρηματοπιστωτικού συστήματος, στον απόηχο της νομοθετικής ρύθμισης που προωθεί το υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών μετά την πρόσφατη απόφαση του Αρείου Πάγου.
Η παρέμβαση επιχειρεί να δώσει οριστική λύση στον τρόπο υπολογισμού των τόκων και στα αναδρομικά των ενεργών ρυθμίσεων, περιορίζοντας παράλληλα την αβεβαιότητα που είχε δημιουργηθεί τις τελευταίες εβδομάδες στην αγορά.
Η κυβέρνηση εκτιμά ότι περισσότεροι από 100.000 δανειολήπτες με ενεργές ρυθμίσεις θα επωφεληθούν από τη νέα διάταξη, η οποία προβλέπει τόσο την καθολική εφαρμογή της απόφασης του Αρείου Πάγου όσο και την αναδρομική αναγνώριση ποσών που έχουν ήδη καταβληθεί από συνεπείς οφειλέτες.
Υπενθυμίζεται ότι η νέα ρύθμιση αφορά αποκλειστικά τις ενεργές ρυθμίσεις του νόμου Κατσέλη και όχι όσες έχουν ολοκληρωθεί ή έχουν καταπέσει. Ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, Κυριάκος Πιερρακάκης, ανέφερε την Τρίτη ότι οι πολίτες που διατηρούν σήμερα ενεργές δικαστικές ρυθμίσεις υπερβαίνουν τις 100.000.
Συνολικά εκτιμάται ότι περισσότεροι από 300.000 δανειολήπτες έχουν υπαχθεί διαχρονικά στις διατάξεις του νόμου Κατσέλη. Ωστόσο, η νέα παρέμβαση αφορά μόνο όσους εξακολουθούν να εξυπηρετούν ενεργές ρυθμίσεις, καθώς οι υποθέσεις που έχουν ολοκληρωθεί ή έχουν εκπέσει δεν εντάσσονται στο νέο πλαίσιο.
Η σημαντικότερη αλλαγή αφορά την αναδρομικότητα. Η κυβέρνηση αποφάσισε τα ποσά που έχουν ήδη καταβληθεί από τους συνεπείς δανειολήπτες και υπερβαίνουν όσα προκύπτουν από τη νέα μεθοδολογία υπολογισμού των τόκων να αναγνωρίζονται ως αποπληρωμή κεφαλαίου. Με τον τρόπο αυτό μειώνεται το υπόλοιπο της οφειλής και περιορίζεται ο αριθμός των δόσεων που απομένουν μέχρι την εξόφληση του δανείου.
Πώς λειτουργεί η αναδρομικότητα
Χαρακτηριστικό είναι το παράδειγμα που παρουσίασε ο κ. Πιερρακάκης.
Για δανειολήπτη με υπόλοιπο οφειλής 144.500 ευρώ, η μηνιαία δόση μειώνεται από 731 ευρώ σε 483 ευρώ, ενώ τα περίπου 7.400 ευρώ που έχουν καταβληθεί επιπλέον από τις αρχές του 2024 έως σήμερα θα αφαιρεθούν από τις τελευταίες δόσεις του δανείου.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που ανακοίνωσε το ΥΠΕΘΟΟ, οι αλλαγές επηρεάζουν χαρτοφυλάκιο δανείων ονομαστικής αξίας περίπου 16,5 δισ. ευρώ, επί του οποίου υπολογίζεται και η επίπτωση για το πρόγραμμα κρατικών εγγυήσεων «Ηρακλής».
Πρόκειται για την ονομαστική αξία των δανείων που επηρεάζονται από τη ρύθμιση και έχουν συνδεθεί με τις τιτλοποιήσεις του προγράμματος «Ηρακλής» και όχι για το σημερινό ανεξόφλητο υπόλοιπο των σχετικών οφειλών.
Τι αλλάζει για τον «Ηρακλή»
Η κυβέρνηση εκτιμά ότι η καθολική εφαρμογή της απόφασης του Αρείου Πάγου, δηλαδή η εφαρμογή της νέας μεθόδου υπολογισμού των τόκων σε όλους τους δανειολήπτες με ενεργές ρυθμίσεις, συνεπάγεται επίπτωση περίπου 500 εκατ. ευρώ για τις τιτλοποιήσεις του «Ηρακλή».
Σε αυτά προστίθεται επιπλέον κόστος περίπου 200 εκατ. ευρώ από την αναδρομική εφαρμογή της ρύθμισης.
Οι επιπτώσεις αυτές δεν αφορούν άμεση δημοσιονομική δαπάνη. Συνδέονται κυρίως με τις μελλοντικές ταμειακές ροές των τιτλοποιήσεων, καθώς οι δανειολήπτες θα καταβάλλουν χαμηλότερους τόκους, ενώ μέρος των ποσών που έχουν ήδη πληρώσει θα λογίζεται ως αποπληρωμή κεφαλαίου. Ως αποτέλεσμα, οι αναμενόμενες εισπράξεις των σχετικών χαρτοφυλακίων αναπροσαρμόζονται προς τα κάτω.
Η ανησυχία που είχε εκφραστεί στην αγορά μετά την απόφαση του Αρείου Πάγου συνδεόταν με το ενδεχόμενο μεταβολής των προβλέψεων για τις μελλοντικές εισπράξεις των τιτλοποιημένων χαρτοφυλακίων. Οι εισπράξεις αυτές αποτελούν βασικό στοιχείο των επιχειρηματικών σχεδίων του «Ηρακλή» και επηρεάζουν την πορεία των συναλλαγών που έχουν πραγματοποιηθεί τα τελευταία χρόνια.
Η ίδια η τροπολογία προσδιορίζει και τον μηχανισμό του επιμερισμού. Προβλέπει ότι, στις περιπτώσεις δανείων που έχουν μεταβιβαστεί μέσω τιτλοποιήσεων του προγράμματος «Ηρακλής», τα πιστωτικά ιδρύματα οφείλουν να αποδώσουν στους αποκτώντες των απαιτήσεων τυχόν υπερβάλλοντα ποσά που είχαν εισπράξει πριν από τη μεταβίβαση των δανείων. Με τον τρόπο αυτό το κόστος κατανέμεται ανάλογα με το ποιος διακρατούσε κάθε απαίτηση κατά τον χρόνο των σχετικών εισπράξεων.
Με αυτόν τον τρόπο επιχειρείται η κατανομή του βάρους ανάλογα με την περίοδο κατά την οποία πραγματοποιήθηκαν οι σχετικές εισπράξεις.
Περιορισμένη η έκθεση των τραπεζών
Τραπεζικές πηγές ανέφεραν στο Liberal ότι η έκθεση των συστημικών τραπεζών στα δάνεια του νόμου Κατσέλη είναι σήμερα αισθητά χαμηλότερη σε σχέση με τα προηγούμενα χρόνια. Όπως σημειώνουν, η μεγάλη πλειονότητα των σχετικών χαρτοφυλακίων έχει μεταφερθεί μέσω των τιτλοποιήσεων του προγράμματος «Ηρακλής» και βρίσκεται πλέον υπό τη διαχείριση των servicers.
Είναι χαρακτηριστικό ότι, σύμφωνα με εκτιμήσεις της αγοράς, στην Τράπεζα Πειραιώς οι ενεργές ρυθμίσεις του νόμου Κατσέλη υπολογίζονται σε περίπου 8.500 περιπτώσεις. Παράλληλα, η έκθεση που διατηρεί η τράπεζα στα συγκεκριμένα δάνεια εκτιμάται ότι κυμαίνεται μεταξύ 50 και 55 εκατ. ευρώ.
Τα μεγέθη αυτά αποτελούν μια ένδειξη του περιορισμένου αποτυπώματος που διατηρούν πλέον τα δάνεια του νόμου Κατσέλη στους ισολογισμούς των τραπεζών, μετά τη μεταφορά σημαντικού μέρους των σχετικών χαρτοφυλακίων σε τιτλοποιήσεις τα προηγούμενα χρόνια.
Για τους servicers, η νομοθετική παρέμβαση έχει και μία δεύτερη διάσταση. Πέρα από την οικονομική επίπτωση, αποσαφηνίζει τον τρόπο υπολογισμού των τόκων και τον χειρισμό των αναδρομικών ποσών, δημιουργώντας ένα ενιαίο πλαίσιο εφαρμογής για όλα τα χαρτοφυλάκια.
Η παρέμβαση έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία διεθνείς οργανισμοί, μεταξύ των οποίων και το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο, επισημαίνουν τη σημασία της διατήρησης της προόδου που έχει επιτευχθεί στη μείωση των μη εξυπηρετούμενων δανείων.
Κυβερνητικές και τραπεζικές πηγές εκτιμούν ότι η νέα ρύθμιση επιχειρεί να συνδυάσει την ελάφρυνση των δανειοληπτών με τη διατήρηση της σταθερότητας του πλαισίου διαχείρισης των «κόκκινων» δανείων που διαμορφώθηκε τα τελευταία χρόνια.
