Πριν από περίπου 2.200 χρόνια, στον θρόνο του βασιλείου της αρχαίας Αιγύπτου, ανέβηκε ο δεκατριών χρόνων Πτολεμαίος Ε’. Στην επέτειο του ενός χρόνου της βασιλείας του, το τότε συμβούλιο των ιερέων ψήφισε τον τρόπο που θα γιόρταζε όλη Αίγυπτος το χαρμόσυνο αυτό γεγονός.
Το ψήφισμά τους, σκαλίστηκε πάνω σε πολλές λίθινες στήλες. Αυτές οι στήλες με την επιγραφή του ψηφίσματος τοποθετήθηκαν σε διάφορα σημεία στην χώρα, ώστε να μπορούν να ενημερωθούν όλοι δεόντως.
Ποιος ξέρει τι συνέβη σε όλες αυτές τις στήλες μετά από τόσους αιώνες; Κάποιες καταστράφηκαν, χρησιμοποιήθηκαν σε μεταγενέστερα αρχιτεκτονήματα, άλλες καλύφθηκαν και χάθηκαν κάτω από την άμμο.
Το 1799, ο γαλλικός στρατός βρισκόταν στην Αίγυπτο. Υπό τις διαταγές του Ναπολέοντα Βοναπάρτη, προετοίμαζαν την περιοχή για τους πολέμους που λάμβαναν χώρα τότε, στο πλαίσιο της λεγόμενης εκστρατείας της Αιγύπτου. Σε μια πόλη στο βορειοδυτικό τμήμα του Δέλτα του Νείλου, την πόλη Rachid, ίσως κάποια στιγμή ένας από τους Γάλλους στρατιωτικούς του Ναπολέοντα, πραγματοποιούσαν μια οχυρωματική επιχείρηση.
Μάλλον όπως έσκαβαν οι στρατιώτες, χτύπησαν κάτι που φαινόταν σαν πέτρα. Καθώς έβγαζαν την άμμο και το χώμα, έκαναν μια ανακάλυψη, που αργότερα θα αποδεικνυόταν σπουδαία για τον κόσμο της Ιστορίας και της Αρχαιολογίας. Αυτό που βρήκαν, ήταν μια ενεπίγραφη στήλη από γρανοδιορίτη (είδος γρανίτη).
Η στήλη αυτή, φαινόταν ότι είχε υποστεί ελαφρά καταστροφή. Κάποια κομμάτια της έλειπαν. Δεν είχε σωθεί ολόκληρη. Παρόλα αυτά, πάνω της φαίνονταν σκαλισμένα γράμματα. Αρχαίες επιγραφές. Όπως και σε άλλα ευρήματα, έτσι και σε αυτό έπρεπε να δοθεί ένα όνομα. Οι Γάλλοι είχαν βγάλει ένα άλλο, δικό τους όνομα και για την πόλη στην οποία βρέθηκε. Δεν την έλεγαν Rachid, αλλά Ροζέτα. Έτσι, το εύρημά τους ονομάστηκε «Στήλη της Ροζέτας».
Αρχικά, η Στήλη μεταφέρθηκε μαζί με άλλες ανακαλύψεις αρχαιολογικού ενδιαφέροντος στο γαλλικό Ινστιτούτο της Αιγύπτου. Επειδή, όμως, η εκστρατεία του Ναπολέοντα εκεί τελικά απέτυχε, οι Γάλλοι έφυγαν από την Αίγυπτο. Έτσι αργότερα, η χώρα του Νείλου πέρασε στα χέρια και στον έλεγχο των Άγγλων.
Τότε, μετά από διάφορες διαδικασίες διαμοιρασμού γαιών και αντικειμένων, οι Γάλλοι και οι Άγγλοι κατέληξαν σε ορισμένες συμφωνίες. Μέσα από αυτό το περίπλοκο σύστημα συμφωνιών για πολλά και διάφορα πράγματα, η Στήλη της Ροζέτας κατέληξε στους Άγγλους, οι οποίοι την πήραν από την Αίγυπτο, την έβαλαν πιθανότατα σε ένα πλοίο με αμέτρητα άλλα αρχαιολογικά ευρήματα και την έστειλαν στην Αγγλία.
Το 1802, η Στήλη της Ροζέτας βρισκόταν μέσα στο Βρετανικό Μουσείο (το οποίο συσσώρευε τότε τις συλλογές του). Από τότε, από το 1801 για την ακρίβεια, η Στήλη είχε κεντρίσει το ενδιαφέρον μελετητών. Είχε διαπιστωθεί, ότι πάνω της είχαν χαραχτεί τρία κείμενα σε τρεις διαφορετικές γραφές.
Σε ιερογλυφική γραφή (τα αρχαία αιγυπτιακά ιερογλυφικά δηλαδή), σε δημοτική αιγυπτιακή γραφή της εποχής και στα αρχαία ελληνικά. Τα ιερογλυφικά, χρησιμοποιούνταν μέχρι τον 4ο αιώνα μ.Χ. Από εκεί και έπειτα, η χρήση τους άρχισε να μειώνεται, μέχρι που η γνώση τους χάθηκε τελείως… Από τότε, κανείς δεν μπορούσε να καταλάβει τις ιερογλυφικές γραφές. Τι έλεγαν, για ποιον μιλούσαν, τι ιστορίες είχαν αποτυπώσει με αυτά οι αρχαίοι γνώστες τους.
Η Στήλη της Ροζέτας, αποδείχθηκε στην συνέχεια ότι θα αποτελούσε ένα μοναδικό κλειδί. Στην αρχή, μεταφράστηκε το κομμάτι που είχε γραφεί στα αρχαία ελληνικά, η μόνη γραφή που μπορούσε να μεταφραστεί. Στην συνέχεια διατυπώθηκαν διάφορες υποθέσεις. Θεωρίες για το ότι μάλλον τα τρία κείμενα ταυτίζονταν. Ότι πάνω στην Στήλη, είχε γραφτεί το ίδιο κείμενο, τρεις φορές, στις τρεις διαφορετικές γραφές που αναφέραμε.
Άρχισαν να γίνονται έλεγχοι. Ο πρώτος που το προσπάθησε, ήταν ο Thomas Young (Τόμας Γιανγκ), ο οποίος διαπίστωσε ότι κομμάτια των ιερογλυφικών αποτελούσαν τα ονόματα των βασιλιάδων. Από το σημείο που έφτασε εκείνος, το έπιασε ο Γάλλος ιστορικός και γλωσσολόγος Jean – Francois Champollion (Ζαν Φρανσουά Σαμπολιόν). Εκείνος ήταν αυτός, που κατάφερε να ταυτίσει τα γράμματα των αρχαίων ελληνικών με αυτά της δημοτικής αιγυπτιακής γραφής και τελικά με τα ιερογλυφικά.
Αυτή η τρομερή ανακάλυψη, επέτρεψε όχι μόνο να μεταφραστεί το κείμενο και στις τρεις γραφές, αλλά και να αναγεννηθεί από τις στάχτες της η γνώση των αρχαίων αιγυπτιακών ιερογλυφικών. Η Στήλη της Ροζέτας, διαπιστώθηκε ότι δημιουργήθηκε το 196 π.Χ. και ότι ήταν μία από τις αρκετές που αφορούσαν εκείνο το ψήφισμα των ιερέων για την επέτειο ενός χρόνου βασιλείας του Πτολεμαίου Ε’.
Η Στήλη της Ροζέτας, βρίσκεται μέχρι σήμερα στο Λονδίνο, στο Βρετανικό Μουσείο. Αποτελεί έναν κόμβο, μια γλωσσική πύλη, το κλειδί για την λύση του μυστηρίου των ιερογλυφικών. Από την στιγμή της αποκρυπτογράφησης του Σαμπολιόν, οι αρχαίες αιγυπτιακές τοιχογραφίες, οι αμέτρητοι πάπυροι και τόσα άλλα ευρήματα που έχουν βρεθεί στην χώρα του Νείλου, μπόρεσαν επιτέλους να μεταφραστούν.
Δεν θα γνωρίζαμε την αρχαία Αίγυπτο, έναν από τους σπουδαιότερους και αρχαιότερους πολιτισμούς του κόσμου, χωρίς να μπορούμε να διαβάζουμε τα ιερογλυφικά και όλα αυτά χάρη στην τυχαία ανακάλυψη μιας μισοκατεστραμμένης στήλης. Της Στήλης της Ροζέτας…
Βιβλιογραφία:
