Στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο υπάρχουν πολιτικά κόμματα και πολιτικές ομάδες. Η βασική διαφορά από τα εθνικά κοινοβούλια είναι ότι οι πολιτικές ομάδες αποτελούν συνασπισμούς πολλών εθνικών κομμάτων. Σε αρκετές χώρες δύο ή και τρία διαφορετικά κόμματα μπορούν να συνυπάρξουν στην ίδια πολιτική ομάδα, ενώ σε άλλες περιπτώσεις ένα εθνικό κόμμα μπορεί να διασπαστεί και οι ευρωβουλευτές του να ενταχθούν σε διαφορετικές πολιτικές ομάδες.
Οι πολιτικές ομάδες διέπονται από αρχές, αξίες και μια γενική πολιτική γραμμή. Σήμερα υπάρχουν οκτώ πολιτικές ομάδες στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, καλύπτοντας όλο το ιδεολογικό φάσμα — από την άκρα δεξιά έως την αριστερά. Ωστόσο, αυτό που καθορίζει περισσότερο τη στάση τους δεν είναι η κλασική ιδεολογική τοποθέτηση, αλλά η θέση τους απέναντι στην ευρωπαϊκή ολοκλήρωση.
Τρεις πολιτικές ομάδες στηρίζουν σταθερά την Ευρωπαϊκή Ένωση και τις πολιτικές της Ευρωπαϊκής Επιτροπής: το Ευρωπαϊκό Λαϊκό Κόμμα (ΕΛΚ), οι Σοσιαλιστές & Δημοκράτες (S&D) και οι Φιλελεύθεροι (Renew Europe). Στον αντίποδα βρίσκονται οι ευρωσκεπτικιστικές και πατριωτικές ομάδες, καθώς και η Αριστερά, η οποία διατηρεί σταθερά κριτική στάση απέναντι στην ευρωπαϊκή πλειοψηφία. Οι Πράσινοι έχουν μια υβριδική στάση: άλλοτε στηρίζουν, άλλοτε ασκούν κριτική.
Με περισσότερα από 200 εθνικά κόμματα να συμμετέχουν στο Ευρωκοινοβούλιο, η πειθαρχία στις πολιτικές ομάδες δεν είναι ποτέ απόλυτη. Υπάρχουν χαρακτηριστικές περιπτώσεις διαφοροποιήσεων: το γαλλικό UDR, παρότι ανήκε στο ΕΛΚ, άρχισε να συγκλίνει με τις θέσεις των PdF, με αποτέλεσμα να αποχωρήσει από το ΕΛΚ και να προσχωρήσει στους PdF.
Ιταλός ευρωβουλευτής της Λέγκας αποχώρησε λόγω διαφωνιών σε ψηφοφορίες σχετικές με τη Ρωσία και εντάχθηκε στην ESN. Στην Ελλάδα, η Ελληνική Λύση εμφανίζει από τις μεγαλύτερες αποκλίσεις από την ομάδα της (ECR), ιδίως στα ψηφίσματα για τη Ρωσία, όπου σχεδόν σε όλα ψηφίζει αντίθετα από την πολιτική οικογένεια στην οποία ανήκει.
Η πρόσφατη μετακίνηση του κ. Φαραντούρη από την Αριστερά (ΣΥΡΙΖΑ) στη Σοσιαλιστική Ομάδα αποτελεί εξέλιξη με πολιτικό βάθος. Σε σύνολο 445 ψηφοφοριών των τελευταίων δυόμισι ετών, συμμετείχε στις 358, με ποσοστό συμμετοχής περίπου 80%. Η εγγύτητά του με τις θέσεις του ΣΥΡΙΖΑ ήταν 1,34/10, ενώ η απόστασή του από το ΠΑΣΟΚ ήταν 4,5/10 — δηλαδή σε περίπου τις μισές ψηφοφορίες είχε διαφορετική θέση από τη Σοσιαλιστική Ομάδα. Με άλλα λόγια, ήταν συνεπής στη γραμμή της Αριστεράς, συχνά σε αντίθεση με τις θέσεις των Σοσιαλιστών.
Σύμφωνα με την ανάλυση του Ινστιτούτου, ο κ. Φαραντούρης κατατάσσεται στη θέση 486 ανάμεσα σε 720 ευρωβουλευτές, με βάση τον βαθμό επιρροής που ασκεί στο Κοινοβούλιο. Η χαμηλή αυτή κατάταξη συνδέεται άμεσα με την πολιτική ομάδα στην οποία ανήκε μέχρι σήμερα, καθώς η προηγούμενη ομάδα του είχε συνολικά περιορισμένη επιρροή στους συσχετισμούς του Κοινοβουλίου. Η μετάβασή του στη Σοσιαλιστική Ομάδα αναμένεται να του δώσει μεγαλύτερη θεσμική επιρροή, πρόσβαση σε κεντρικότερους ρόλους και δυνατότητα αναβάθμισης της θέσης του στην κατάταξη επιρροής.
Παράλληλα, θα χρειαστεί να αναθεωρήσει τη συμμετοχή του στις επιτροπές, καθώς σε ορισμένες από αυτές οι προηγούμενες θέσεις του βρίσκονται σε σύγκρουση με τις θέσεις των Σοσιαλιστών. Αν αξιοποιήσει τις ικανότητές του, είναι πιθανό να του ανατεθούν πιο κεντρικοί ρόλοι και να ενισχυθεί η παρουσία του στο Κοινοβούλιο.
Το κρίσιμο ερώτημα δεν αφορά μόνο τη συνέπεια, αλλά κυρίως την αξιοπιστία. Συνέπεια σημαίνει να εκπληρώνεις τις υποχρεώσεις σου. Αξιοπιστία σημαίνει να παραμένεις πιστός στις αρχές σου, ανεξάρτητα από συγκυρίες και πολιτικές μετακινήσεις. Ένας πολιτικός μπορεί να είναι συνεπής χωρίς να είναι αξιόπιστος — και το αντίστροφο.
Η πολιτική ιστορία βρίθει παραδειγμάτων όπου η αλλαγή ομάδας ή κόμματος δεν συνοδεύτηκε από σταθερότητα αρχών, αλλά από προσαρμογή σε νέες ισορροπίες. Γι’ αυτό είναι κρίσιμο να διακρίνουμε: άλλο η συνέπεια, άλλο η αξιοπιστία.
«Η συνέπεια δείχνει πώς πορεύεσαι· η αξιοπιστία δείχνει ποιος είσαι».
* O Αντώνης Παπακώστας είναι πρώην στέλεχος ΕΕ και Επιστημονικός Συνεργάτης, ΕΛΙΑΜΕΠ
