Σε παγίδα πολύ χαμηλής ανάπτυξης και υψηλού πληθωρισμού κινδυνεύει να εγκλωβιστεί για μία ακόμη φορά η ευρωπαϊκή οικονομία, μία συνθήκη που δυσκολεύει το έργο της Κριστίν Λαγκάρντ. Τα μέλη του διοικητικού συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας αναμένεται να διατηρήσουν αμετάβλητα τα επιτόκια στη σημερινή συνεδρίαση και οι αγορές αναμένουν τις δηλώσεις της Λαγκάρντ.
Η Γαλλίδα επικεφαλής της ΕΚΤ δεν θα ανοίξει τα χαρτιά της γιατί πολύ απλά όλα είναι στον αέρα. Το μόνο βέβαιο πως όσο διαρκεί η ενεργειακή κρίση – χθες η τιμή του Brent ξεπέρασε εκ νέου τα δολάρια – τόσο θα αυξάνονται οι ανησυχίες για την κρίση που θα πλήξει την Ευρώπη στους επόμενους μήνες.
Χαρακτηριστικές των συνθηκών που επικρατούν και του πολύ σύνθετου περιβάλλοντος, που διαμορφώνει η κρίση στη Μέση Ανατολή, είναι οι δηλώσεις του διοικητή της Τράπεζας της Ελλάδος. Ο Γιάννης Στουρνάρας, ο οποίος αποτελεί ένα από τα παλαιότερα στελέχη της ΕΚΤ, έχει υποστηρίξει ότι η Ευρωτράπεζα θα πρέπει να τηρήσει στάση αναμονής με φόντο το συνεχώς μεταβαλλόμενο σκηνικό, ωστόσο ο ίδιος έχει εκτιμήσει παράλληλα ότι οδεύουμε σε αύξηση των επιτοκίων.
Πληροφορίες αναφέρουν ότι στη Φρανκφούρτη το δίλημμα της Λαγκάρντ είναι σαφές και ταυτόχρονα δύσκολο, αλλά τα «γεράκια» του διοικητικού συμβουλίου επιμένουν ότι στη συνεδρίαση του Ιουνίου πρέπει να αποφασιστεί η αύξηση των επιτοκίων κατά 25 μονάδες βάσης. Γι’ αυτό και τα πονταρίσματα των επενδυτών στην παρούσα φάση δίνουν πιθανότητες 86% να αυξηθούν τα επιτόκια κατά 0,25% τον Ιούνιο και 12,9% να αυξηθούν κατά 0,50%. Μάλιστα, οι αγορές βλέπουν διαδοχικές αυξήσεις τον Ιούλιο και τον Σεπτέμβριο.
Αν οι πληροφορίες επιβεβαιωθούν, τότε τα επιτόκια του ευρώ θα αυξηθούν για πρώτη φορά από τις 20 Σεπτεμβρίου του 2023, όταν στον απόηχο της ενεργειακής κρίσης η ΕΚΤ αύξησε το επιτόκιο αποδοχής καταθέσεων στο 4%. Σήμερα το βασικό επιτόκιο διαμορφώνεται στο 2%, επίπεδο στο οποίο παραμένει από τον Ιούνιο του 2025.
Είναι νωρίς να μιλήσουμε για αλλαγές στα επιτόκια αλλά αν συνεχιστεί η κρίση και οι τιμές της ενέργειας συνεχίσουν την ανοδική τους πορεία θα υπάρξει αύξηση, τόνισε ο κ. Στουρνάρας, δίνοντας μία γεύση των συζητήσεων που γίνονται στην ΕΚΤ.
Όπως έχει αναφέρει το liberal (περισσότερα εδώ), τα τρία αγκάθια που φέρνουν αυξήσεις επιτοκίων είναι η άνοδος του πληθωρισμού πάνω από το 4%, η άνοδος του δομικού πληθωρισμού πάνω από το 3% και η ενίσχυση των πληθωριστικών προσδοκιών.
Η αλήθεια είναι πως τα στοιχεία που έχουν στα χέρια τους οι κεντρικοί τραπεζίτες δεν αφήνουν πολλά περιθώρια εφησυχασμού. Την περασμένη Τρίτη, η ΕΚΤ έδωσε στη δημοσιότητα τα αποτέλεσμα δύο ερευνών: της έρευνας για τον τραπεζικό δανεισμό και την έρευνα για τις καταναλωτικές προσδοκίες. Και οι δύο υποδηλώνουν ότι οι πληθωριστικές προσδοκίες στην Ευρωζώνη έχουν αυξηθεί, κάνοντας πιο δύσκολη… τη ζωή της Λαγκάρντ.
Η έρευνα για τις τραπεζικές χρηματοδοτήσεις έδειξε ότι στο πρώτο τρίμηνο του 2026 τα πιστωτικά κριτήρια έγινα πιο αυστηρά τόσο για τα καταναλωτικά όσο και για τα επιχειρηματικά δάνεια, ενώ και η ζήτηση για δανεισμό εξασθένησε. Την ίδια ώρα, οι καταναλωτικές προσδοκίες δείχνουν αύξηση των πληθωριστικών προσδοκιών τον Μάρτιο, με τους καταναλωτές να αναμένουν άνοδο του πληθωρισμού στο 4% στον επόμενο χρόνο, έναντι 2,5% που ανέμεναν στην έρευνα του Φεβρουαρίου.
Οι πληθωριστικές προσδοκίες είναι αυτές που έχουν σημάνει συναγερμό στην ΕΚΤ, αφού εκτός απροόπτου φαίνεται πως οδεύουμε σε μία περίοδο νέων ανατιμήσεων και επιβράδυνσης της ανάπτυξης και η Λαγκάρντ δεν μπορεί να αγνοήσει τα σημάδια. Όλα δείχνουν ότι ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή και η εκτίναξη των ενεργειακών τιμών δεν πυροδοτούν μόνο ένα πληθωριστικό σοκ αλλά είναι πολύ πιθανό να ωθούν την Ευρωζώνη σε κρίση στασιμοπληθωρισμού.
Από τη μία, λοιπόν, η άνοδος των πληθωριστικών προσδοκιών (όσο τα νοικοκυριά πιστεύουν ότι οι τιμές θα ανέβουν, τόσο πιθανότερο είναι να ανέβουν) δικαιολογεί την αύξηση των επιτοκίων. Η ΕΚΤ θέλει να δράσει προληπτικά και θα είναι έτοιμη να αλλάξει ρότα στη συνέχεια, ακόμα και να κάνει στροφή 180 μοιρών με μειώσεις επιτοκίων, αν αυτό απαιτήσουν οι συνθήκες.
Στον αντίποδα, το νέο οικονομικό τέλμα που φαίνεται στον ορίζοντα για την ευρωπαϊκή οικονομία, είναι σαφές ότι καθιστά λιγότερο πιθανό το σενάριο των διαδοχικών αυξήσεων. Διότι μπορεί η βασική αποστολή της ΕΚΤ να είναι η διασφάλιση της σταθερότητας των τιμών, όμως μία εξωγενής κρίση που πλήττει σφοδρά την ανάπτυξη δεν μπορεί να αγνοηθεί.
