Άποψη του Φράγματος Μαραθώνα, π. 1930-1931
Πηγή: Ιστορικό Αρχείο ΕΥΔΑΠ
Μικρά κι ανήλιαγα στενά και σπίτια χαμηλά! Χωματένιοι δρόμοι. Καλύβες από πλίνθους. Νερουλάδες. Πλανόδιοι καρεκλάδες και γανωτές. Γαλατάδες με γαϊδουράκια! Ρεμπέτικες κομπανίες.
Πρόσφυγες από τη Μικρά Ασία σε πρόχειρους καταυλισμούς προσπαθούν να επανακτήσουν τις ζωές τους, να επαναφέρουν την ψυχή τους, να ξανασυνδεθούν με το Έθνος τους.
Τα αυτοκίνητα λιγοστά, οι άμαξες με άλογα, γαϊδούρια η μουλάρια πολύ περισσότερες, οι μετακινήσεις δύσκολες, οι σημερινές ανέσεις ανήκουστες. Αυτή ήταν η εικόνα της κοινωνίας πριν από 100 χρόνια στην Αθήνα και στα περίχωρα.
Η Μικρασιατική καταστροφή και όλα όσα ακολούθησαν αλλά και τα πρώιμα στάδια της (τότε) αστυφιλίας όπου πολλοί κάτοικοι από την επαρχία αναζητούσαν εργασία στα πρώτα εργοστάσια καπνού, σαπουνιού ή άλλων ειδικοτήτων στον Πειραιά και στη Δραπετσώνα, άλλαζαν ραγδαία τις ανάγκες υδροδότησης.
Στην πρωτεύουσα καταγράφηκε πληθυσμιακή έκρηξη της πρωτεύουσας λόγω της μικρασιατικής καταστροφής αλλά και της ευρύτερης εσωτερικής μετακίνησης. Στα μέσα της δεκαετίας του '20 η λειψυδρία και η ανάγκη εκσυγχρονισμού της ύδρευσης Αθήνας, Πειραιά και των συνοικισμών ήταν τεράστια.
Η ιδέα, η έμπνευση, η μελέτη, ο σχεδιασμός, η οργάνωση και η αποπεράτωση του Φράγματος και της Λίμνης του Μαραθώνα, παραμένουν έως σήμερα ένα από τα μεγαλύτερα – αν όχι το μεγαλύτερο – έργα στην Αθήνα την τελευταία 100ετία.
Και τούτο διότι ο... εκσυγχρονισμός των... δρόμων του νερού, ήταν καθοριστικότατος παράγοντας για να αναπτυχθεί η Αθήνα, η Αττική, ο Πειραιάς και όλες οι γύρω περιοχές, με αναβάθμιση του βιοτικού επιπέδου των κατοίκων αλλά και παράλληλη αύξηση του προσδόκιμου ζωής!
Όλα αυτά τα πέτυχε, μέσα σε μια τετραετία, το Φράγμα και η Λίμνη του Μαραθώνα, γι' αυτό θεωρούνται έως σήμερα τόσο κομβικά και καταλυτικά για την εξέλιξη της χώρας έργα. Οι εργασίες ξεκίνησαν το 1926, ολοκληρώθηκαν το 1929, όμως η πλήρης ύδρευση της πόλης άρχισε το 1931. Το μεγάλο έργο που έδωσε ζωή στην Αθήνα του Μεσοπολέμου χρηματοδοτήθηκε με έκδοση ομολογιακού δανείου 10 εκατ. δολαρίων.
Για την αποπεράτωσή του, εργάστηκαν πάνω από 3.000 ανειδίκευτοι εργάτες, δεκάδες Έλληνες μηχανικοί και περίπου 30 Αμερικανοί επιστήμονες και εμπειροτέχνες. Αποτέλεσε ένα έργο με πολλές πρωτοπορίες, τόσο σε τεχνικό επίπεδο, όσο και σε επίπεδο επιχειρησιακής «σύζευξης» καθώς ήταν μια... καινοτόμα - ειδικά για εκείνη την εποχή – σύμπραξη δημοσίου και ιδιωτικού τομέα, μια συνεργασία Ελλήνων και ξένων ειδικών, προς ένα κοινό όραμα και ένα έργο εξαιρετικά μεγάλων προκλήσεων.
Έργο από τα πλέον απαιτητικά σε διεθνές επίπεδο και εξαιρετικά μεγάλων τεχνικών υπερβάσεων ειδικά για την εποχή του, που έμεινε σημείο αναφοράς από κατασκευαστικής πλευράς ευρύτερα.
Αυτό το κομβικό έργο και τους «δρόμους» του νερού φωτίζει η καταπληκτική έκθεση που διοργανώνει η ΕΥΔΑΠ στο Κέντρο Πολιτισμού Ελληνικός Κόσμος» (Πειραιώς) 254, Ταύρος) η οποία θα διαρκέσει έως τις 29 Μαρτίου 2020.
Στάδιο κατασκευής του Φράγματος Μαραθώνα, 1927
Πηγή: Ιστορικό Αρχείο ΕΥΔΑΠ
Τίτλος της έκθεσης είναι «Η Μεγάλη Πρόκληση: 90 Χρόνια Φράγμα Μαραθώνα» και μέσα από τα τεκμήρια του Ιστορικού Αρχείου της ΕΥΔΑΠ , γίνεται ένα... ταξίδι στο χρόνο, παρουσιάζοντας τις τεράστιες προκλήσεις που απαιτούσε ένα τόσο μεγάλο και πολυσύνθετο έργο, ενώ εξετάζονται όχι μόνο οι ιστορικές και τεχνικές συνθήκες.
Η ΕΥΔΑΠ για πρώτη φορά εκθέτει σημαντικά ιστορικά τεκμήρια προσφέροντας στο κοινό εξαιρετικό αδημοσίευτο υλικό. Πρόκειται για ένα μαγικό... ξεδίπλωμα της ιστορίας, με παρουσίαση τεκμηρίων από το Ιστορικό της Αρχείο της ΕΥΔΑΠ, που γίνεται με αφορμή την ολοκλήρωση των 90 χρόνων (1929-2019) από τα Εγκαίνια των σπουδαίων έργων κατασκευής του Φράγματος, καθώς και της τεχνητής Λίμνης του Μαραθώνα.
Μέσα από το σπάνιο αρχειακό υλικό της έκθεσης, διαπιστώνει κανείς πολλά και ενδιαφέροντα στοιχεία για την κατασκευή του φράγματος στην εκβολή των χειμάρρων Χαράδρου και Βαρνάβα και τη δημιουργία της Τεχνητής Λίμνης του Μαραθώνα όπως και την κατασκευή των επιμέρους εργολαβιών που πλαισίωναν το έργο.
Για πρώτη φορά στα χρονικά, στη διάθεση του κοινού τίθενται αδημοσίευτα τεκμήρια και πλούσιο υλικό από μια προσπάθεια που σφράγισε την πορεία του αστικού εκσυγχρονισμού της χώρας.
Στο Ιστορικό Αρχείο της ΕΥΔΑΠ διασώζονται ποικίλης μορφής τεκμήρια, τα οποία αποτυπώνουν την πολυετή ιστορία και διαδοχική λειτουργία της Εταιρείας, καθώς και τη σχέση της εξέλιξης του υδροδοτικού και αποχετευτικού συστήματος με την ανάπτυξη της Αθηναϊκής κοινωνίας.
Η έκθεση αρχικά ολοκληρώνονταν στις 7 Φεβρουαρίου 2020, όμως η ΕΥΔΑΠ, λόγω της μεγάλης προσέλευσης του έντονου ενδιαφέροντος του κοινού αποφάσισε να δώσει παράταση έως τις 29 Μαρτίου 2020.
Τι περιλαμβάνει η Έκθεση:
- Φωτογραφικό υλικό (σε έντυπη και ψηφιακή παρουσίαση).
- Αρχιτεκτονικά Σχέδια και Χάρτες (σε έντυπη και ψηφιακή παρουσίαση).
- Εγγραφα τεκμήρια (Συμβάσεις, επιστολές και άλλα επίσημα έγγραφα, βιβλία)
- Αντικείμενα, όπως εργαλεία χρήσης της κατασκευής και της καθημερινής ζωής του Φράγματος στα τέλη της δεκαετίας του 1020.
- Τρισδιάστατη αναπαράσταση της κατασκευής του Φράγματος του Μαραθώνα.
- Κινηματογραφική ταινία μικρού μήκους της εποχής με πλάνα από τις φάσεις του εργοταξίου του Φράγματος του Μαραθώνα.
Αξίζει να σημειωθεί πως στην είσοδο της έκθεσης, υπάρχει ένα διαδραστικό εκπαιδευτικό πρόγραμμα /παιχνίδι για τους μικρούς μας φίλους. Μία διαδραστική κατασκευή, 20 εργαλεία και έναν ήρωα, άπειρες ΦΡΑΓΜΑτικές ιστορίες για να φτάσει το νερό στο ποτήρι. Ένας εναλλακτικός τρόπος συμμετοχής των παιδιών στην Έκθεση, με τον οποίο ανακαλύπτουν και συλλέγουν στοιχεία εστιάζοντας σε ό,τι τους κάνει εντύπωση, ώστε να αφηγηθούν στη συνέχεια τις δικές τους μοναδικές ΦΡΑΓΜΑτικές ιστορίες.
Μια εμπνευσμένη διαδικασία που αποτελεί έναν ευρηματικό και εναλλακτικό τρόπο συμμετοχής των παιδιών, με στόχο να κατανοήσουν με εύληπτο και βιωματικό τρόπο τη σπουδαιότητα του νερού στη ζωή μας, αλλά και του ρόλου της ΕΥΔΑΠ στη διαδρομή του νερού μέχρι τη βρύση του σπιτιού μας.
Η είσοδος είναι ελεύθερη στο ευρύ κοινό, ενώ η επιμέλεια της Έκθεσης ανήκει στην κα Ερατώ Κουτσουδάκη
Ώρες και ημέρες λειτουργίας Εκθεσης:
Δευτέρα Κλειστά
Τρίτη, Τετάρτη, Πέμπτη 9:00-13:30
Παρασκευή 9:00-20:00
Σάββατο 11:00-16:00
Κυριακή 10:00-18:00
Για περισσότερες πληροφορίες ακολουθήστε την ΕΥΔΑΠ στα social media: Facebook, Instagram, Twitter, LinkedIn, YouTube κι επισκεφτείτε το www.eydap.gr
