Κάθε φορά που επανέρχεται στο προσκήνιο η πιθανότητα πώλησης F-35 στην Τουρκία ή ο Ντόναλντ Τραμπ κάνει μια ευνοϊκή δήλωση για τον Ταγίπ Ερντογάν, στην Ελλάδα επανέρχεται σχεδόν αντανακλαστικά ένα κύμα ανησυχίας. Τα πρωτοσέλιδα γεμίζουν με σενάρια, τα κοινωνικά δίκτυα με καταστροφικές προβλέψεις και η δημόσια συζήτηση καταλήγει να περιστρέφεται γύρω από το ίδιο ερώτημα: «Μήπως αλλάζουν οι ισορροπίες;».
Η απάντηση είναι πως οι ισορροπίες δεν αλλάζουν τόσο εύκολα. Και σίγουρα δεν αλλάζουν από μία συνάντηση, μία δήλωση ή ένα δημοσίευμα.
Χαρακτηριστικό είναι τι συνέβη στις 25 Σεπτεμβρίου 2025, όταν ο Τραμπ υποδέχθηκε τον Ερντογάν στον Λευκό Οίκο. Στην Τουρκία καλλιεργήθηκαν υψηλές προσδοκίες ότι θα άνοιγε ο δρόμος για την επιστροφή της χώρας στο πρόγραμμα των F-35.
Λίγο μετά το τέλος της συνάντησης, όμως, ο ανταποκριτής του φιλοκυβερνητικού καναλιού NTV, Hüseyin Günay, καταγράφηκε από ανοιχτό μικρόφωνο κάμερας του Associated Press να συνομιλεί με συνάδελφό του. Το συμπέρασμά του ήταν απολύτως σαφές: η Τουρκία δεν είχε αποσπάσει καμία ουσιαστική παραχώρηση. Χρησιμοποιώντας μάλιστα μια ιδιαίτερα λαϊκή έκφραση, είπε ουσιαστικά πως «πήραμε τον πάπαρο».
Το περιστατικό έγινε viral στην Τουρκία και, σύμφωνα με τα τουρκικά μέσα ενημέρωσης, ο δημοσιογράφος απομακρύνθηκε από το κανάλι λίγες ημέρες αργότερα.
Αν είχε συμβεί κάτι ανάλογο σε συνάντηση με Έλληνα πρωθυπουργό όλοι θα ζητούσαν την παραίτηση της κυβέρνησης.
Ακόμη και αν ο Αμερικανός πρόεδρος επιθυμεί να επανεντάξει την Τουρκία στο πρόγραμμα των F-35, δεν μπορεί να το αποφασίσει μόνος του. Η αποβολή της Άγκυρας μετά την αγορά των ρωσικών S-400 βασίστηκε σε αμερικανική νομοθεσία και η ανατροπή αυτής της απόφασης απαιτεί πολιτικές και νομοθετικές διαδικασίες, στις οποίες το Κογκρέσο διατηρεί καθοριστικό ρόλο.
Υπάρχει όμως και ένας δεύτερος, ίσως σημαντικότερος, παράγοντας.
Το Ισραήλ αποτελεί σήμερα τον σημαντικότερο στρατηγικό σύμμαχο των Ηνωμένων Πολιτειών στη Μέση Ανατολή. Για την ισραηλινή ηγεσία, η διατήρηση του ποιοτικού στρατιωτικού πλεονεκτήματος του Ισραήλ αποτελεί αδιαπραγμάτευτη εθνική στρατηγική. Δεν είναι τυχαίο ότι ο Μπένζαμιν Νετανιάχου έχει επανειλημμένα εκφράσει δημόσια την αντίθεσή του στην προμήθεια προηγμένων αμερικανικών οπλικών συστημάτων προς την Τουρκία, όσο η πολιτική της Άγκυρας παραμένει συγκρουσιακή απέναντι στο Ισραήλ.
Την ίδια στιγμή, η Ελλάδα δεν είναι πλέον η χώρα της οικονομικής κρίσης. Βρίσκεται σταθερά μεταξύ των κρατών του ΝΑΤΟ με τις υψηλότερες αμυντικές δαπάνες ως ποσοστό του ΑΕΠ, υλοποιεί εξοπλιστικό πρόγραμμα δεκάδων δισεκατομμυρίων ευρώ, διαθέτει ήδη μαχητικά Rafale, εκσυγχρονίζει το σύνολο σχεδόν του στόλου των F-16 σε έκδοση Viper και έχει εξασφαλίσει τη συμμετοχή της στο πρόγραμμα των F-35. Στο τέλος του 2026 η χώρα μας θα διαθέτει τρεις φρεγάτες ικανές για στρατηγικά πλήγματα και αεράμυνα περιοχής. Με το σύστημα «Ασπίδα του Αχιλλέα» το Αιγαίο καθίσταται αδιαπέραστο.
Παράλληλα, η γεωπολιτική της αξία έχει αναβαθμιστεί θεαματικά. Οι στρατηγικές σχέσεις με τις Ηνωμένες Πολιτείες, τη Γαλλία, το Ισραήλ και την Αίγυπτο, η ανάπτυξη ενεργειακών υποδομών, οι διασυνδέσεις φυσικού αερίου και ηλεκτρικής ενέργειας, καθώς και ο ρόλος της χώρας ως κόμβου μεταφορών στην Ανατολική Μεσόγειο, δημιουργούν ένα εντελώς διαφορετικό περιβάλλον από εκείνο που υπήρχε πριν από μία δεκαετία.
Αυτό δεν σημαίνει ότι η Τουρκία πρέπει να υποτιμάται. Διαθέτει ισχυρή αμυντική βιομηχανία, μεγάλο πληθυσμό, σημαντική οικονομία και φιλοδοξίες περιφερειακής δύναμης. Η Ελλάδα οφείλει να τη λαμβάνει πάντοτε σοβαρά υπόψη και να ενισχύει διαρκώς την αποτρεπτική της ισχύ.
Άλλο όμως η σοβαρότητα και άλλο ο φόβος.
Η ισορροπία δυνάμεων δεν καθορίζεται από ένα αεροσκάφος, ούτε από μια φωτογραφία στον Λευκό Οίκο, ούτε από μια δήλωση ενός προέδρου. Καθορίζεται από τη συνολική οικονομική ισχύ, τις στρατηγικές συμμαχίες, τη διπλωματική αξιοπιστία, την τεχνολογική υπεροχή και την ικανότητα μιας χώρας να αποτρέπει κάθε επιβουλή.
Η Ελλάδα σήμερα διαθέτει πολύ περισσότερα από όλα αυτά σε σχέση με όσα διέθετε πριν από δέκα χρόνια. Γι' αυτό χρειάζεται αυτοπεποίθηση, όχι εφησυχασμό, ψυχραιμία, όχι φοβικά σύνδρομα. Οι γεωπολιτικές ισορροπίες είναι πολύ πιο ανθεκτικές από όσο αφήνει να εννοηθεί ο καθημερινός θόρυβος της επικαιρότητας.
📬🖊️ Επιστολές αναγνωστών
High tech καθοδος στον... κομμουνισμό
Καλησπέρα
Στο εξαιρετικά ενδιαφέρον άρθρο σας «Κόψτε τα ναρκωτικά σύντροφοι…» γράφετε: «Τι είδους άνθρωποι επιλέγουν να γιορτάζουν μια αιματηρή ήττα;».
Η απάντηση κατ' εμέ είναι απλή. Είναι άνθρωποι που ουσιαστικά θρησκεύονται, υποστηρίζουν μία θρησκεία. Ο κομμουνισμός είναι πολυεργαλείο, συσκευασία 3 σε 1. Και οικονομική θεωρία και πολιτική θεωρία (ένα κόμμα στη Βουλή και οι ψηφοφόροι θα ψηφίζουν τους αντιπροσώπους του) και θρησκεία.
Είθισται να γιορτάζουμε τη γέννηση κάποιου ανθρώπου ή γεγονότος (π.χ. επανάσταση) ή αλλαγής, όχι το θάνατο αυτού. Όμως στο χριστιανισμό γιορτάζουμε εκτός από τη γέννηση του Ιησού και το θάνατό του και μάλιστα το δεύτερο με περισσότερη λαμπρότητα, αν και μετά γιορτάζουμε την Ανάσταση.
Να υπενθυμίσω και κάτι σχετικό. Οι νέοι αυτών των κινημάτων ακολουθούν τυφλά την κομματική γραμμή. Έτσι τους μαθαίνουν, την υπακοή στην κομματική γραμμή, ό,τι δηλαδή συμβαίνει και σε ένα μοναστήρι για παράδειγμα.
Και ποιοι αποφασίζουν την κομματική γραμμή; Προφανώς, κάποια γερόντια του κόμματος. Δείτε την ταινία American History X (1998).
Αν τώρα στην Ουκρανία, στο Σουδάν και στην Παλαιστίνη συμβαίνουν εγκλήματα, αλλά η κομματική γραμμή επιτάσσει ότι μόνο στην Παλαιστίνη συμβαίνουν και πουθενά αλλού, δεν τίθεται θέμα αντίφασης ή ασυνέπειας, διότι αυτό λέει η γραμμή του κόμματος που είναι κάτι σαν θρησκευτική αρχή, άρα αλάθητη και αδιαμφησβήτητη.
Διότι το δόγμα του κόμματος, η κομμουνιστική θεωρία, στηρίζεται στον διαλεκτικό και ιστορικό υλισμό. Σε έναν κόσμο όπου υποτίθεται κυριαρχεί η αιτιοκρατία και η ταξική πάλη, είναι αιτιοκρατικά (ντετερμινιστικά) νομοτελειακό να επικρατήσει ο κομμουνιστικός παράδεισος.
Ο Κουτσούμπας τσαμπουκαλίδικα και ξεδιάντροπα λέει στους νέους: «Η ζωή μας δεν είναι Εxcel. Τις κοστολογημένες προτάσεις όπου τις ακούτε και από όποιον τις λέει, να φεύγετε μακριά. Γιατί το κόστος είναι μόνο για το λαό και για τη νεολαία».
Ο τύπος δεν θα είχε κανένα απολύτως πρόβλημα και αναστολή να χρεώσει τις επόμενες γενιές με δάνεια προκειμένου να κάνει κοινωνική πολιτική για να πραγματώσει τον κομμουνιστικό παράδεισο για χάριν της ιδεολογίας. Αυτό είναι λίαν επικίνδυνο.
Κατόπιν κάνετε αναφορά στην ψυχιατρική (τραυματική προσκόλληση, γνωστική ασυμφωνία) για να εξηγήσετε ψυχικά ή ιδεολογικά κίνητρα που μπορούν να οδηγήσουν κάποιον να εξιδανικεύει μια τόσο δραματική κατάληξη ενός πολιτικού οράματος και μιας ανθρώπινης ζωής. Κατ΄εμέ αυτές οι εξηγήσεις είναι δευτερεύουσες.
Επιτρέψτε μου. Δείτε τι έγινε στην εποχή της Ρωμαϊκής αυτοκρατορίας, όπου η Μεσόγειος θάλασσα μετά την εξάλειψη της πειρατείας μετατράπηκε σε ρωμαϊκή λίμνη (Mare Nostrum) και οδός επικοινωνίας και διακίνησης ανθρώπων, ιδεολογιών και αγαθών.
Οι πρώτοι χριστιανοί (ιουδαιοχριστιανοί ορθότερα) ζούσαν σε ένα υλικό περιβάλλον όπου παντού αντηχούσε η αρχαία θρησκεία (θρησκείες για την ακρίβεια), οι αρχαίοι ναοί, τα αγάλματα (έχει υπολογιστεί ότι στον ελλαδικό χώρο τα αγάλματα ήταν περισσότερα από τους κατοίκους του) και τα μαντεία όπου οι ιερείς της εποχής ήταν σαν μάγοι με ράσα.
Έδιναν παραστάσεις, έκαναν μαγικά κόλπα, χρησιμοποιούσαν την αιχμή της αρχαίας ελληνικής τεχνολογίας για να εντυπωσιάσουν τους πιστούς. Αντιπροσωπευτικό παράδειγμα ήταν ο Ήρων ο Αλεξανδρεύς που το ιερατείο της εποχής χρηματοδοτούσε για να σχεδιάζει εντυπωσιακές μηχανές (από τον αυτόματο κερματοδέκτη μέχρι αιωρούμενα άρματα), όπως η Αιολόσφαιρα, η πρώτη ατμομηχανή τη ιστορίας, που όμως χρησιμοποιούνταν για εντυπωσιασμό! Οι δε πιστοί ασχολούνταν με κατάδεσμα, ξόρκια και βουντού.
Σε ένα τέτοιο περιβάλλον οι ιουδαιοχριστιανοί δρούσαν ως εξής: μέσα σε σπίτια πιστών όπου συναρθροίζονταν, στους δρόμους, ακόμα και υπογείως, όπως οι κατακόμβες. Σημειώστε ότι κανείς δεν τους υποχρέωσε να θρησκεύονται σε κατακόμβες. Η ρωμαϊκή αυτοκρατορία επέτρεπε στις κατακτημένες περιοχές να διατηρούν τις θρησκείες τους (θρησκευτικός συγκρητισμός), υπό έναν βασικό όρο: οι κάτοικοι όφειλαν να τιμούν και να θυσιάζουν στους παραδοσιακούς θεούς της Ρώμης και στον εκάστοτε αυτοκράτορα.
Κάτι παρόμοιο κατά τη γνώμη μου συμβαίνει και με τους σημερινούς κομμουνιστές και το δρώμενο στο Βίτσι που εξηγεί με απλό τρόπο την ψυχοσύνθεση των συμμετεχόντων. Οι οποίοι αισθάνονται κάπως μειονεκτικά σε μια πραγματικότητα όπου η κοστολόγηση προτάσεων είναι εχθρική προς την ιδεολογία τους και τον σκοπό τους...
Αυτό σημαίνει ότι οδεύουμε στη δημιουργία μίας νέας θρησκείας όπως συνέβη την εποχή της Ρωμαϊκής αυτοκρατορίας; Έτσι φαίνεται, πλην όμως στην εποχή μας ολόκληρη η ανθρωπότητα έχει μετατραπεί σε παγκόσμιο χωριό (όχι μόνο τα παράλια της Μεσογείου) και υπάρχουν πολλά ρεύματα παγκοσμίως, από Τεχνητή Νοημοσύνη και κοινωνικά δίκτυα μέχρι τις επερχόμενες τεχνολογικές εξελίξεις (νανομηχανική, υπεραγωγιμότητα, κβαντικοί υπολογιστές) και ό,τι άλλο προκύψει, που οτιδήποτε και αν μαγειρεύεται εν Ελλάδι να μην έχει στην τελική και τόση βαρύτητα σε παγκόσμιο επίπεδο.
Μην έχοντας λοιπόν να επιδείξουν και τίποτε παραπάνω από την κομματική θεωρία του κομμουνισμού, λατρεύουν και γιορτάζουν ήττες και θανάτους με θρησκευτική κατάνυξη.
Στο τέλος του άρθρου σας αναρωτιέστε: «Διανύουμε μια ιστορική καμπή ως ανθρωπότητα. Η Τεχνητή Νοημοσύνη εισβάλει στη ζωή, την οικονομία και την κοινωνία. Πώς μπορεί να επιβιώσει κάποιος σε αυτά που έρχονται μένοντας προσκολλημένος στην κορυφή και του Γράμμου και του Βίτσι;».
Θεωρώ ότι μία απάντηση βρίσκεται σε όσα ανέφερα παραπάνω. Όπως οι πρωτοχριστιανοί ξεκίνησαν ταπεινά και στη σκιά των αρχαίων δοξασιών (ή όπως τα θηλαστικά ποντίκια δραστηριοποιούνταν μόνο τη νύχτα στην εποχή των ερπετών δεινοσαύρων οι οποίοι κυριαρχούσαν), έτσι και οι σύγχρονοι κομμουνιστές έχουν τα δικά τους «ευτελή» και παράλογα κατ' εμάς δρώμενα. Δεν νομίζω όμως ότι πρέπει να τους υποτιμούμαι ή να τους υποβιβάζουμε, κάθε άλλο.
Επιπρόσθετα, ζούμε μία νέα Αλεξάνδρεια, το απόλυτο melting pot της Ρωμαϊκής περιόδου, η πόλη που μαζί με τη Ρώμη ξεπέρασε το ένα εκατομμύριο κατοίκους για πρώτη φορά στην ανθρώπινη ιστορία; Ζυμώνεται μία νέα θρησκεία ή κάποια έστω κοσμική ιδεολογία σε παγκόσμιο επίπεδο; Όπως για παράδειγμα ο χριστιανισμός που έγινε η μόνη αυτοκρατορική θρησκεία; Μπορεί να προκύψει κάτι τέτοιο από όλες τις ζυμώσεις που λαμβάνουν χώρα παγκοσμίως, τον παγκόσμιο συγκρητισμό; Μία λατρεία για παράδειγμα του κβαντικού κενού ("The Void") από όπου όλα αναδύονται και όλα καταλήγουν; Ή μίας λατρείας ή απλής πίστης/εμπιστοσύνης σε μια εξελιγμένη Α.Ι.;
Μερικές παραπομπές, λίαν ενδιαφέρουσες:
Μπορεί μια «θεότητα τεχνητής νοημοσύνης» να αναλάβει τη βελτίωση της κοινωνίας;
Ancient Discoveries - Machines of the Gods:
Ο αυτόματος κερματοδέκτης, η πρώτη αυτόματη μηχανή πώλησης:
Αρχαία βουντού και ερωτικές κατάρες
Αγγείο από την αρχαία Αθήνα «ήταν εργαλείο για κατάρες βουντού»
Μάγοι, μάγισσες και δαιμόνια στην Αρχαία Ελλάδα
Μ.Μ.
