Με, σχεδόν, το 41% των ψηφοφόρων να μην έχει αποφασίσει τί θα ψηφίσει διενεργούνται, ίσως, οι κρισιμότερες εκλογές μετά την αποκατάσταση της δημοκρατίας στην Ισπανία. Τα τα 36,5 εκατομμύρια Ισπανών ψηφοφόρων θα εκλέξουν τους 350 βουλευτές της Κάτω Βουλής και τα 208 μέλη της Γερουσίας, που θα αναδείξουν τον επόμενο πρωθυπουργό της χώρας. Οι δημοσκοπήσεις στην Ισπανία επιμένουν ότι η εκλογική αναμέτρηση θα είναι ντέρμπι μεταξύ των τριών συστημικών κομμάτων.
Το Partido Popular (PP Λαϊκό Κόμμα) του Ραχόϊ εμφανίζεται να δίνει μάχη για την πρώτη θέση με τους Ciudadanos (Πολίτες) του Αλμπέρτο Ριβέρα, ενώ για την τρίτη θέση συγκρούονται το Partido Socialista Obrero Espanol (PSOE Ισπανικό Σοσιαλιστικό Εργατικό Κόμμα) του Πέδρο Σάντσεθ με το Podemos (Μπορούμε) του Πάμπλο Ιγκλέσιας. Μάχη για να ξεπεράσει το πλαφόν του 3% φαίνεται να δίνει η Izquerda Unida (Ενωμένη Αριστερά) του Αλμπέρτο Γκαρθόν Εσπινόσα. Αντίθετα, η τελευταία δημοσκόπηση που δημοσιεύθηκε στην έκδοση της εφημερίδας El Periodico στην Ανδόρα, εμφανίζει το Λαϊκό Κόμμα να λαμβάνει 25,8% και από 107 έως 111 έδρες, το Σοσιαλιστικό Κόμμα να λαμβάνει 21,4% και από 84 ως 88 έδρες, το Podemos 20,4% και από 71 έως 75 έδρες, τους Ciudadanos με 16% και από 50 έως 54 έδρες, ενώ την Ενωμένη Αριστερά με 3,8% και από 2 έως 4 έδρες, ενώ τα υπόλοιπα κόμματα το 12,6% και από 26 έως 33 έδρες. Η «σιωπή των εκλογών» δεν ισχύει για εκδόσεις εκτός Ισπανίας.
Η προεκλογική εκστρατεία ήταν σύντομη. Διήρκεσε 15 ημέρες από τις 4 Δεκεμβρίου μέχρι τα μεσάνυκτα της Παρασκευής. Οι Ισπανοί αποκαλούν την τελευταία ημέρα της προεκλογικής εκστρατείας ως «ημέρα σιωπής των εκλογών», αφού απαγορεύεται στους υποψηφίους να πραγματοποιήσουν ομιλίες.
Παρά το προβάδισμα που δίνουν οι δημοσκοπήσεις στο Λαϊκό Κόμμα του Ραχόϊ, είναι σαφές ότι δεν θα καταφέρει να συγκεντρώσει τις απαιτούμενες 176 έδρες για να αποκτήσει την αυτοδυναμία. Αυτή η προεκλογική εκστρατεία χαρακτηρίζεται ως η πιο βουβή, καθώς σύμφωνα με τις τελευταίες δημοσκοπήσεις το 41,6% των πολιτών που θα ασκήσουν το εκλογικό τους δικαίωμα είναι αναποφάσιστοι. Οι εκλογές της 20ης Δεκεμβρίου στην Ισπανία ανοίγουν έναν νέο πολιτικό κύκλο όπου ο αστάθμητος παράγοντας, είναι η απήχηση που θα έχουν στο εκλογικό σώμα τα δύο νέα κόμματα, το Podemos και οι Ciudadanos.
Με στόχο τους αναποφάσιστους
Τα κόμματα, τις τελευταίες ημέρες, έχουν ρίξει όλο το βάρος τους, ώστε να πείσουν τους αναποφάσιστους.
Το Λαϊκό Κόμμα, υπό τον Μαριάνο Ραχόϊ και με σύνθημα VotaEnSerio (ΨήφισεΜεΣοβαρότητα) προβάλλει τα επιτεύγματά του των τελευταίων τεσσάρων ετών, τονίζοντας ότι αντιπροσωπεύει την σοβαρότητα έναντι των νέων κομμάτων, δηλαδή των Podemos και των Ciudadanos. Ιδιαίτερη σημασία δίνει στο ζήτημα της ανεργίας και υπόσχεται ότι θα καταφέρει να αυξήσει κατά περίπου 2 εκατομμύρια τους ενεργούς εργαζόμενους. Επίσης, υπόσχεται συμβάσεις αορίστου χρόνου με παροχή κινήτρων στους εργοδότες. Υπόσχεται ελαφρύνσεις για τα μεσαία εισοδήματα και καταπολέμηση της φοροδιαφυγής για τους πλουσιότερους.
Η ανάκαμψη της οικονομίας φαίνεται ότι ευνοεί τον Ραχόϊ. Παραγωγή και απασχόληση αυξάνονται περίπου κατά 3% ετησίως και όπως εκτιμούν οικονομολόγοι σε βάθος δύο ετών θα έχουν δημιουργηθεί περίπου ένα εκατομμύριο θέσεις εργασίας. Ωστόσο, οι ίδιοι κύκλοι σπεύδουν να διευκρινίσουν ότι οι οικονομικές επιδόσεις μπορεί να είναι καλές, αλλά επιτεύχθηκαν κυρίως λόγω εξωτερικών παραγόντων παρά λόγω των μεταρρυθμίσεων που πραγματοποίησε η κυβέρνηση. Οι ίδιοι κύκλοι αποδίδουν τις θετικές επιδόσεις κυρίως στην αναπτυξιακή πολιτική της ΚΤΕ και των χαμηλών τιμών του μαύρου χρυσού. Οι εκτιμήσεις του ΟΟΣΑ, της ΕΕ και του ΔΝΤ προβλέπουν ότι για την περίοδο 2016-17 οι ρυθμοί ανάπτυξης θα επιβραδυνθούν και σημειώνουν ότι η ισπανική οικονομία βρίσκεται αντιμέτωπη με σημαντικές ανισορροπίες, οι οποίες είναι το εξαιρετικά μεγάλο εξωτερικό χρέος, το υψηλό δημόσιο έλλειμμα και τα υψηλότερα ποσοστά μακροχρόνιας ανεργίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση μετά την Ελλάδα.
Το Σοσιαλιστικό Κόμμα, υπό τον Πέδρο Σάντσεθ, με το σύνθημα «Vamos a conquistar nuestro futurο votando socialista el proximo 20 de diciembre, porque el fututo no esta escrito, lo escribiremos nosotros con nuestro voto» (Θα κατακτήσουμε το μέλλον μας ψηφίζοντας σοσιαλιστικά στην ερχόμενη 20η του Δεκέμβρη, διότι το μέλλον δεν είναι γραμμένο, θα γράψουμε εμείς με την ψήφο μας).
Ο 43χρονος οικονομολόγος επικεφαλής του Σοσιαλιστικού Κόμματος, που μοιάζει περισσότερο με jeune premier, παρά με πολιτικό, τάσσεται κατά της λιτότητας και υπέρ των μεταρρυθμίσεων. Δεν παραλείπει να τονίζει πως θεωρεί μέντορές του τον πρώην ηγέτη του PSOE και πρωθυπουργό της Ισπανίας, Φελίπε Γκονθάλεθ και τον νυν πρωθυπουργό της Ιταλίας, Ματέο Ρέντσι. Στόχος του είναι να πείσει όλους εκείνους που εγκατέλειψαν απογοητευμένοι το κόμμα του να επιστρέψουν. Χαρακτηριστική είναι η δήλωσή του «para empezar el ano con suerte hay que ponerse algo rojo, pues vamos a poner un gobierno socialista al frente de Espana en 2016» (για να αρχίσει καλά η χρονιά πρέπει να φορέσουμε κάτι κόκκινο, λοιπόν θα τοποθετήσουμε στο τιμόνι της Ισπανίας το 2016 μια κυβέρνηση σοσιαλιστική». Φιλοδοξεί να είναι αυτός που θα αναγκάσει τον Ραχόϊ να βγει στη σύνταξη. Είναι άνετος και χαρισματικός και όλοι συμφωνούν ότι στην τηλεοπτική αναμέτρησή του με τον το απερχόμενο πρωθυπουργό κατάφερε να κερδίσει τις εντυπώσεις, όταν κοιτάζοντας τον Ραχόϊ στα μάτια του είπε: «αν συνεχίσετε ως πρωθυπουργός, το κόστος για τη δημοκρατία και τους θεσμούς, που θέλετε να εκπροσωπείτε, θα είναι τεράστιο. Γιατί ένας πρωθυπουργός πρέπει να είναι τίμιος και εσείς δεν είστε».
Οι Ciudadanos, υπό τον Αλμπέρτ Ριβέρα και με σύνθημα Vota con Ilusion (Ψήφισε με προσδοκία) φαίνεται ότι είναι η ανερχόμενη πολιτική δύναμη στην Ισπανία. Προτείνουν ενιαία σύμβαση αορίστου χρόνου, επίδομα σε όσους ο μισθός τους είναι μικρότερος του κατώτατου ετήσιου μισθού. Ευαγγελίζονται την πραγματοποίηση μεταρρυθμίσεων στην Ισπανία, την οποία και ονομάζουν " δεύτερη μετάβαση", μετά την πρώτη που ήταν η κατάρρευση του δικτατορικού καθεστώτος του στρατηγού Φρανθίσκο Φράνκο. Προτείνουν προοδευτική φορολογική μεταρρύθμιση με μειώσεις για όλους τους φορολογούμενους και ενιαίο εταιρικό φόρο στο 20% των εσόδων. Επιτίθενται στο Λαϊκό Κόμμα για τα σκάνδαλα διαφθοράς που είδαν το φως της δημοσιότητας τα τελευταία δύο χρόνια. Κατά την άποψη των Ciudadanos ο Ραχόϊ προχώρησε περικοπές, αλλά δεν εφάρμοσε μεταρρυθμίσεις που να βελτιώνουν τις προοπτικές ανάπτυξης της οικονομίας.
Οι Podemos, υπό τον Πάμπλο Ιγκλέσιας και με σύνθημα «Un pais contigo, Podemos» (Μια χώρα μαζί σου, Μπορούμε), μετά την επιτυχία τους στις δημοτικές εκλογές, δεν έχουν προχωρήσει σε συμφωνίες, ώστε να σχηματίσουν συνασπισμούς, όπως στις δημαρχίες της Μαδρίτης και της Βαρκελώνης. Τάσσονται υπέρ της αύξησης του κατώτατου μισθού, που ανέρχεται σε 648,6 ευρώ το μήνα. Επιδιώκουν την υπογραφή συγκεκριμένων κλαδικών συλλογικών συμβάσεων και μεγαλύτερη προστασία των εργαζόμενων. Στόχος τους είναι οι εταιρείες να υποχρεούνται να λαμβάνουν έγκριση της κυβέρνησης για να προχωρήσουν σε απολύσεις, ενώ ο Ιγκλέσιας έχει υποσχεθεί μεγαλύτερη φορολόγηση για τους πλούσιους η οποία θα αποφέρει επιπλέον 92 δισεκατομμύρια ευρώ στα κρατικά ταμεία. Στην αύξηση της φορολογίας θα υπόκεινται τα εισοδήματα άνω των 60.000 ευρώ το χρόνο. Όσοι δηλώνουν περισσότερα από 300.000 ευρώ θα φορολογούνται με 55%. Έχουν ανακοινώσει επίσης, ότι θα αυξήσουν τον ΦΠΑ στο 25% για τα είδη πολυτελείας.
Οι Podemos, γέννημα του κινήματος των Αγανακτισμένων ήταν αυτοί που άλλαξαν το πολιτικό σκηνικό όταν κατάφεραν το 2014 να εκλέξουν 5 ευρωβουλευτές. Παρά την υποχώρηση των ποσοστών τους, σύμφωνα με τις δημοσκοπήσεις, πολιτικοί αναλυτές θεωρούν ότι ήταν αυτοί που έβαλαν τέλος στον δικομματισμό στην Ισπανία. Η Ισπανία μπαίνει σε μια νέα περίοδο όπου κυριαρχούν τέσσερα κόμματα, εκ των οποίων τα τρία τάσσονται υπέρ της αλλαγής του συντάγματος. Οι πολίτες απορρίπτουν τη λιτότητα και τη δομική διαφθορά.
Θολό τοπίο και θέματα που ζητούν λύσεις
Οι Ισπανοί ψηφοφόροι προσερχόμενοι στις κάλπες προσδοκούν μείωση της ανεργίας η οποία τα τελευταία χρόνια ανέρχεται σε ποσοστό πάνω από 20% -σήμερα ανέρχεται σε 21,18%-, αντιμετώπιση της οικονομικής κρίσης, αλλά και διατήρηση της οικονομικής ανάπτυξης. Επίσης, το ζήτημα της ανεξαρτησίας της Καταλονίας ήταν ιδιαίτερα αισθητό λίγες εβδομάδες πριν από τις εκλογές. Οι πρόωρες περιφερειακές εκλογές στην Καταλονία άνοιξαν το θέμα των εθνοτήτων στην Ισπανία, καθώς το νέο περιφερειακό κοινοβούλιο ενέκρινε μια «διαδικασία» για την οριστική απόσχιση από την Ισπανία. Η δικαστική απόφαση που κήρυξε αντισυνταγματική την απόφαση του καταλονικού κοινοβουλίου ασφαλώς και δεν λύνει το θέμα. Αντίθετα, όπως εκτιμούν πολιτικοί κύκλοι κάνει επιτακτική τη συνταγματική μεταρρύθμιση. Όλοι εμφανίζονται πρόθυμοι να συζητήσουν τη συνταγματική μεταρρύθμιση, αλλά διαφωνούν σχετικά με την έκτασή της και με τα θέματα που θα πρέπει να περιλαμβάνει.
Οι εκλογές είναι χωρίς προηγούμενο για την Ισπανία, αφού για πρώτη φορά τέσσερα κόμματα συγκεντρώνουν από 15% στην πρόθεση ψήφου και όλα θα κριθούν απ' αυτόν που θα καταλάβει την δεύτερη θέση.
