Από τη συμμόρφωση στην αυτορρύθμιση και ο καθοριστικός ρόλος του reporting
Η καθολική εφαρμογή της οδηγίας CSRD στην Ελλάδα, μέσω του Νόμου 5164/2024, μετατρέπει την Εταιρική Κοινωνική Ευθύνη (ΕΚΕ) από εθελοντική δραστηριότητα σε αυστηρά νομοθετημένη υποχρέωση.
Οι επιχειρήσεις πλέον υποχρεούνται να δημοσιεύουν ελεγχόμενες εκθέσεις βιωσιμότητας μέσω των προτύπων ESRS, ενσωματώνοντας το ESG στην καρδιά της στρατηγικής τους.
Η αλλαγή αυτή αλλάζει ριζικά το τοπίο στην Ελλάδα στους παρακάτω τέσσερις άξονες:
Ο πρώτος και κυριότερος άξονας είναι το πέρασμα από την «αυτορρύθμιση» στη νομική συμμόρφωση, πλέον. Και αυτό γιατί, Τα προηγούμενα χρόνια, η ΕΚΕ βασιζόταν σε εθελοντικές πρωτοβουλίες (π.χ. οικειοθελείς απολογισμοί βάσει του Οδηγού του Χρηματιστηρίου Αθηνών ή πρότυπα όπως το GRI).
Σήμερα ισχύουν α) Νομική Δέσμευση, όπου η βιώσιμη ανάπτυξη παύει να είναι απλό «marketing» ή εργαλείο δημοσίων σχέσεων. Αποτελεί πλέον νομική υποχρέωση ενσωματωμένη στην ετήσια Έκθεση Διαχείρισης των εταιρειών, και β) η διττή ουσιαστικότητα ή Dual Materiality. Οι εταιρείες, δηλαδή, καλούνται να αξιολογήσουν όχι μόνο πώς οι περιβαλλοντικοί/κοινωνικοί παράγοντες επηρεάζουν τα οικονομικά τους, αλλά και το δικό τους αποτύπωμα (θετικό ή αρνητικό) στον πλανήτη και την κοινωνία.
Ο δεύτερος άξονας έχει να κάνει με τον καθοριστικός ρόλος του Reporting και τα πρότυπα ESRS. Το κέντρο βάρους μετατοπίζεται από τις «καλές προθέσεις» στην ποσοτικοποιημένη απόδοση μέσω των Ευρωπαϊκών Προτύπων Αναφοράς Βιωσιμότητας (ESRS).
Αυτό σημαίνει ότι υπάρχει τυποποίηση δεδομένων. Οι αναφορές, δηλαδή, παύουν να είναι αποσπασματικές. Απαιτούνται ακριβή δεδομένα για το αποτύπωμα άνθρακα, την κυκλική οικονομία, τα εργασιακά δικαιώματα και την καταπολέμηση της διαφθοράς, τα οποία πρέπει να είναι συγκρίσιμα σε ευρωπαϊκό επίπεδο.
Ακόμη, πρέπει να υπάρχει υποχρεωτικός έλεγχος (assurance). Οι εκθέσεις, δηλαδή, δεν υποβάλλονται απλά στο ΓΕΜΗ, αλλά απαιτούν πλέον εξωτερική διασφάλιση (limited assurance) από ορκωτούς ελεγκτές ή ανεξάρτητους φορείς, διασφαλίζοντας την αξιοπιστία των στοιχείων.
Ο τρίτος άξονας είναι αυτός της αλυσίδας αξίας, η οποία μετατρέπεται σε πολλαπλασιαστή ισχύος μιας εταιρίας.
Η επίδραση της CSRD δεν αφορά μόνο τις πολύ μεγάλες επιχειρήσεις, αλλά διαχέεται σε ολόκληρη την ελληνική αγορά. Η διάχυση αυτή γίνεται με τη μορφή έμμεσων πιέσεων, δηλαδή, οι μεγάλες εισηγμένες ή μη επιχειρήσεις υποχρεούνται να αναφέρουν τον αντίκτυπο ολόκληρης της εφοδιασυστικής τους αλυσίδας.
Τι ισχύει για τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις
Ακόμη, είναι επιτακτική ανάγκη και αυτή της προσαρμογής των ΜμΕ. Οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις (ΜμΕ) στην Ελλάδα – παρόλο που δεν υπόκεινται άμεσα στις πιο σύνθετες απαιτήσεις της CSRD – θα κληθούν να παρέχουν δεδομένα βιωσιμότητας (εκπομπές ρύπων, πολιτικές προμηθευτών) προκειμένου να συνεχίσουν να συνεργάζονται με τους μεγάλους ομίλους.
Ο τέταρτος άξονας αφορά τα εργαλεία Διαφάνειας & Χρηματοδότησης.
Στο πλαίσιο αυτό, το στοίχημα για τις ελληνικές επιχειρήσεις δεν είναι απλά η κάλυψη του κόστους συμμόρφωσης. Το ολοκληρωμένο reporting βιωσιμότητας αποτελεί πλέον κρίσιμο παράγοντα για την προσέλκυση επενδυτών, καθώς τα κεφάλαια κατευθύνονται με κριτήρια ESG, την εξασφάλιση ευνοϊκότερων όρων δανεισμού από τραπεζικά ιδρύματα καθώς και τη δημιουργία μακροπρόθεσμης ανθεκτικότητας απέναντι σε κινδύνους, όπως η κλιματική κρίση.
