Αντιστροφή μέτρηση έχει ξεκινήσει για το νέο μοντέλο «Εξοικονομώ» μέσω των λογαριασμών ρεύματος που δρομολογεί το ΥΠΕΝ. Το νέο εργαλείο, που έχει ήδη πάρει το «πράσινο φως» από τη ΡΑΑΕΥ, προβλέπει ότι οι εταιρείες προμήθειας ρεύματος θα μπορούν να χρηματοδοτούν παρεμβάσεις εξοικονόμησης ενέργειας και να αποπληρώνονται σταδιακά μέσω των λογαριασμών ηλεκτρικού ρεύματος των πελατών τους.
Η σχετική εισήγηση της Ρυθμιστικής Αρχής βρίσκεται πλέον στην τελική ευθεία για ενσωμάτωση στον Κώδικα Προμήθειας Ηλεκτρικής Ενέργειας, ενώ την Παρασκευή (8/5) εκδόθηκε και η σχετική υπουργική απόφαση. Πρόκειται για μεταρρυθμιστικό ορόσημο που συνδέεται με τις δεσμεύσεις του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, γεγονός που εξηγεί και την επίσπευση των διαδικασιών από την πολιτική και ρυθμιστική ηγεσία.
Το νέο σχήμα φιλοδοξεί να λειτουργήσει συμπληρωματικά προς τα κλασικά προγράμματα «Εξοικονομώ», προσφέροντας τη δυνατότητα χρηματοδότησης ακόμη και σε καταναλωτές που δεν διαθέτουν ίδια κεφάλαια για ενεργειακές παρεμβάσεις.
Πώς θα λειτουργεί το on bill financing
Σύμφωνα με τον σχεδιασμό, οι πάροχοι ηλεκτρικής ενέργειας θα μπορούν να αναλαμβάνουν τη χρηματοδότηση παρεμβάσεων ενεργειακής αναβάθμισης, όπως αντικατάσταση κουφωμάτων, θερμομόνωση, αντλίες θερμότητας ή αναβάθμιση εξοπλισμού, και το κόστος θα εξοφλείται μέσω δόσεων που θα ενσωματώνονται στον λογαριασμό ρεύματος.
Η φιλοσοφία του μοντέλου βασίζεται στην παραδοχή ότι η εξοικονόμηση ενέργειας που θα προκύπτει μετά τις παρεμβάσεις θα αντισταθμίζει σε σημαντικό βαθμό τη μηνιαία επιβάρυνση από την αποπληρωμή της χρηματοδότησης.
Ωστόσο, η εισήγηση της ΡΑΑΕΥ θέτει σαφείς περιορισμούς ως προς το ποιοι θα μπορούν να συμμετέχουν στο νέο σύστημα. Η συμφωνία με τον προμηθευτή θα μπορεί να υπογράφεται αποκλειστικά από τον ιδιοκτήτη της εγκατάστασης και όχι από ενοικιαστές ή χρήστες ακινήτων.
Αυτό σημαίνει πρακτικά ότι οι μισθωτές κατοικιών αποκλείονται από τη δυνατότητα αυτόνομης αξιοποίησης του εργαλείου, ακόμη και για παρεμβάσεις που αφορούν την ενεργειακή αναβάθμιση συσκευών ή εξοπλισμού.
Τι θα ισχύει για ενοικιαστές και αλλαγή παρόχου
Η εφαρμογή του μοντέλου δημιουργεί νέα δεδομένα και στις σχέσεις ιδιοκτητών – ενοικιαστών. Σε περιπτώσεις μισθωμένων ακινήτων, η αποπληρωμή των παρεμβάσεων θα «τρέχει» μέσω του λογαριασμού ρεύματος, γεγονός που σημαίνει ότι θα απαιτείται συνεννόηση μεταξύ των δύο πλευρών για τον επιμερισμό του κόστους.
Παράλληλα, ανοιχτό παραμένει το ζήτημα της αλλαγής προμηθευτή πριν ολοκληρωθεί η αποπληρωμή της χρηματοδότησης. Η ΡΑΑΕΥ ξεκαθαρίζει ότι η συμμετοχή ενός καταναλωτή σε πρόγραμμα on bill financing δεν μπορεί να περιορίζει το δικαίωμά του να αλλάξει πάροχο ηλεκτρικής ενέργειας.
Ωστόσο, η αγορά αναμένει ακόμη διευκρινίσεις για το πώς θα μεταφέρεται ή θα διαχειρίζεται η υποχρέωση αποπληρωμής σε μια τέτοια περίπτωση, καθώς πρόκειται για ένα από τα πλέον σύνθετα σημεία του νέου πλαισίου.
Αντίστοιχα, δεν υπάρχει ακόμη σαφής πρόβλεψη για το τι θα συμβαίνει όταν ένα ακίνητο μεταβιβάζεται πριν αποπληρωθεί πλήρως η χρηματοδότηση. Παράγοντες της αγοράς εκτιμούν ότι το ζήτημα θα ρυθμίζεται μέσω ιδιωτικών συμφωνιών μεταξύ παλαιού και νέου ιδιοκτήτη.
Ξεχωριστή χρέωση στους λογαριασμούς
Το νέο μοντέλο θα αποτυπώνεται με διακριτό τρόπο στους λογαριασμούς ηλεκτρικής ενέργειας. Οι δόσεις αποπληρωμής των παρεμβάσεων θα εμφανίζονται ως ξεχωριστή κατηγορία χρεώσεων, πέρα από τις χρεώσεις προμήθειας και τις ρυθμιζόμενες χρεώσεις.
Η εισήγηση προβλέπει επίσης συγκεκριμένη ιεράρχηση στις πληρωμές όταν ο καταναλωτής εξοφλεί μέρος μόνο του συνολικού ποσού του λογαριασμού. Προτεραιότητα θα δίνεται πρώτα στις χρεώσεις προμήθειας ρεύματος, ακολουθούν οι ρυθμιζόμενες χρεώσεις και τελευταίες οι δόσεις του on bill financing.
Ιδιαίτερη σημασία έχει το γεγονός ότι τυχόν καθυστέρηση αποκλειστικά στην αποπληρωμή της χρηματοδότησης δεν θα μπορεί να οδηγήσει σε διακοπή ηλεκτροδότησης, στοιχείο που θεωρείται κρίσιμο για την προστασία των καταναλωτών.
Ευκαιρίες αλλά και επιφυλάξεις από την αγορά
Στελέχη της ενεργειακής αγοράς βλέπουν θετικά την εισαγωγή του on bill financing, υποστηρίζοντας ότι πρόκειται για ένα εργαλείο που μπορεί να διευρύνει σημαντικά την αγορά ενεργειακών υπηρεσιών και να επιταχύνει τις αναβαθμίσεις κτιρίων πέρα από τα επιδοτούμενα προγράμματα.
Η διεθνής εμπειρία δείχνει ότι τα μοντέλα χρηματοδότησης μέσω λογαριασμών ενέργειας μπορούν να κινητοποιήσουν επενδύσεις σε εξοικονόμηση, ιδιαίτερα σε περιόδους υψηλού ενεργειακού κόστους.
Παρόλα αυτά, αρκετοί πάροχοι εμφανίζονται επιφυλακτικοί απέναντι στο πρόσθετο οικονομικό ρίσκο που συνεπάγεται το νέο σύστημα. Η λιανική αγορά ηλεκτρικής ενέργειας εξακολουθεί να αντιμετωπίζει υψηλά επίπεδα ληξιπρόθεσμων οφειλών, ενώ παράγοντες του κλάδου υποστηρίζουν ότι απαιτούνται παράλληλα μέτρα περιορισμού του λεγόμενου «ενεργειακού τουρισμού», ώστε να προστατευθούν οι εταιρείες από στρατηγικούς κακοπληρωτές.
Παρά τις ανησυχίες, το νέο πλαίσιο θεωρείται από την αγορά ένα σημαντικό βήμα προς τη μετάβαση των προμηθευτών από τον στενό ρόλο της πώλησης ηλεκτρικής ενέργειας σε ένα ευρύτερο μοντέλο ενεργειακών υπηρεσιών, με έμφαση στην εξοικονόμηση και την ενεργειακή αποδοτικότητα.
