Στο προσκήνιο επιχειρεί να επαναφέρει η κυβέρνηση το σχέδιο ανάπτυξης των υπεράκτιων αιολικών πάρκων, ανοίγοντας τον δρόμο για την έναρξη κρίσιμων τεχνικών και περιβαλλοντικών ερευνών που θεωρούνται απαραίτητες για την ωρίμανση των πρώτων έργων, μετά από μια μακρά περίοδο αβεβαιότητας και θεσμικών καθυστερήσεων.
Νομοθετική διάταξη του υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας επιδιώκει να ξεμπλοκάρει διαδικασίες οι οποίες παρέμεναν παγωμένες εξαιτίας της εκκρεμότητας στην έγκριση του Εθνικού Προγράμματος Ανάπτυξης Υπεράκτιων Αιολικών Πάρκων. Η νέα ρύθμιση δίνει τη δυνατότητα να ξεκινήσουν ανεμολογικές και βυθομετρικές έρευνες πριν ακόμη ολοκληρωθούν όλες οι προβλεπόμενες διοικητικές πράξεις που συνοδεύουν το πρόγραμμα.
Στην πράξη, πρόκειται για μια προσπάθεια να ανακτηθεί μέρος του χαμένου χρόνου σε έναν τομέα που, παρά τις μεγάλες προσδοκίες που καλλιεργήθηκαν τα τελευταία χρόνια, δεν έχει ακόμη περάσει στο στάδιο της ουσιαστικής υλοποίησης.
Τα πρώτα «οικόπεδα» των 1,9 GW
Οι θαλάσσιες περιοχές όπου θα διεξαχθούν οι πρώτες έρευνες αναμένεται να καθοριστούν με απόφαση της ΕΔΕΥΕΠ, η οποία θα δημοσιευθεί σε ΦΕΚ.
Οι ζώνες αυτές αποτελούν ουσιαστικά τους επικρατέστερους υποψηφίους για το πρώτο κύμα ανάπτυξης υπεράκτιων αιολικών εγκαταστάσεων συνολικής ισχύος περίπου 1,9 GW, που θα επιλεγούν από το ευρύτερο χαρτοφυλάκιο περιοχών του εθνικού σχεδιασμού.
Η συγκέντρωση αξιόπιστων δεδομένων για τον άνεμο, το βάθος, τη μορφολογία του βυθού και τις περιβαλλοντικές παραμέτρους θεωρείται καθοριστική προϋπόθεση τόσο για τον σχεδιασμό των έργων όσο και για την προσέλκυση επενδυτικών κεφαλαίων.
Το SPV που καλείται να ξεκλειδώσει την αγορά
Κομβικό ρόλο στο επόμενο βήμα θα διαδραματίσει η εταιρεία ειδικού σκοπού που ετοιμάζεται να συστήσει η ΕΔΕΥΕΠ.
Η εταιρεία θα αναλάβει την εκτέλεση των πρώτων τεχνικών, περιβαλλοντικών και γεωτεχνικών ερευνών στις περιοχές ενδιαφέροντος, δημιουργώντας τη βάση πάνω στην οποία θα στηριχθούν οι μελλοντικές επενδύσεις.
Η ίδρυση της εταιρείας αναμένεται έως τα τέλη Ιουνίου, καθώς συνδέεται και με δεσμεύσεις που απορρέουν από το Ταμείο Ανάκαμψης. Παράλληλα, βρίσκονται σε εξέλιξη συζητήσεις για τη συμμετοχή φορέων στο μετοχικό της σχήμα.
Το Θρακικό Πέλαγος στην πρώτη γραμμή
Η πρώτη μεγάλη δοκιμασία του εγχειρήματος παραμένει το πιλοτικό υπεράκτιο αιολικό πάρκο στο Θρακικό Πέλαγος.
Το έργο των 600 MW, το οποίο βρίσκεται επί χρόνια σε στάση αναμονής, επιχειρείται πλέον να αποκτήσει ταχύτερο βηματισμό, αποτελώντας τον «πιλότο» για ολόκληρη την ελληνική αγορά offshore αιολικών.
Στο συγκεκριμένο project έχουν ενώσει δυνάμεις τρεις από τους ισχυρότερους ενεργειακούς ομίλους της χώρας, η Motor Oil, η ΔΕΗ και η ΤΕΡΝΑ Ενεργειακή, με στόχο την ανάπτυξη του πρώτου μεγάλου υπεράκτιου αιολικού πάρκου στην Ελλάδα.
Επιπλέον, πηγές της αγοράς επισημαίνουν ότι η Ελλάδα πρέπει σταδιακά να μετατοπίσει το ενδιαφέρον της πέρα από τη ζώνη των έξι ναυτικών μιλίων, αξιοποιώντας τις δυνατότητες που προσφέρουν οι ήδη οριοθετημένες θαλάσσιες περιοχές της χώρας.
Στο πλαίσιο αυτό, ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν περιοχές της ελληνοαιγυπτιακής ΑΟΖ μεταξύ Κρήτης και Κάσου, όπου εντοπίζονται θαλάσσιες εκτάσεις με χαρακτηριστικά που θα μπορούσαν μελλοντικά να υποστηρίξουν την ανάπτυξη υπεράκτιων αιολικών εγκαταστάσεων.
Η συζήτηση αποκτά πρόσθετη σημασία καθώς συνδέεται με τον ευρύτερο ενεργειακό σχεδιασμό που αναπτύσσεται στην περιοχή της Νοτιοανατολικής Ευρώπης. Παράγοντες της αγοράς σημειώνουν ότι το όραμα που έχει παρουσιάσει η ΔΕΗ για τη δημιουργία ενός ισχυρού ηλεκτρικού «κάθετου διαδρόμου» από την Ελλάδα προς τα βόρεια Βαλκάνια θα μπορούσε να ενισχυθεί σημαντικά από την ανάπτυξη μεγάλων υπεράκτιων αιολικών μονάδων στο Αιγαίο.
Το επιχείρημα που προβάλλεται είναι ότι αρκετές χώρες της περιοχής επενδύουν κυρίως σε φωτοβολταϊκά έργα, γεγονός που καθιστά τον αιολικό πόρο του Αιγαίου μια δυνητικά συμπληρωματική πηγή πράσινης ενέργειας με υψηλή στρατηγική αξία για τις διασυνοριακές ροές ηλεκτρισμού.
Οι εκκρεμότητες παραμένουν
Παρά τη νέα κινητικότητα, σημαντικά ζητήματα παραμένουν ανοιχτά.
Οι επενδυτές επιθυμούν να προχωρήσουν στις απαραίτητες μελέτες και εμφανίζονται έτοιμοι να περάσουν στο στάδιο της περιβαλλοντικής αδειοδότησης, ωστόσο εξακολουθούν να εκφράζουν προβληματισμό για το οικονομικό μοντέλο στήριξης των έργων.
Χαρακτηριστικό είναι ότι ακόμη δεν έχει προωθηθεί προς τις ευρωπαϊκές αρχές η προκοινοποίηση του μηχανισμού αποζημίωσης της παραγόμενης ενέργειας, διαδικασία απαραίτητη ώστε να διαμορφωθεί το πλαίσιο που θα εξασφαλίζει την επενδυτική βιωσιμότητα των πρώτων πάρκων.
Τα αποτελέσματα των ερευνών που θα πραγματοποιηθούν τα επόμενα χρόνια αναμένεται να αποτελέσουν βασικό εργαλείο για τον υπολογισμό της τιμής αναφοράς με την οποία θα αμείβεται η ηλεκτρική ενέργεια από τα offshore αιολικά.
Από το 2027 και μετά οι διαγωνισμοί
Στο μεταξύ, η περιβαλλοντική αδειοδότηση του Εθνικού Προγράμματος έχει ήδη ολοκληρωθεί, ενώ απομένει η τελική υπουργική απόφαση που θα καθορίσει επισήμως τις περιοχές ανάπτυξης.
Με την ολοκλήρωση των ανεμολογικών, βυθομετρικών και γεωτεχνικών ερευνών, οι ενδιαφερόμενοι επενδυτές θα μπορούν να προσδιορίσουν με ακρίβεια τη θέση εγκατάστασης των πάρκων, τον τύπο των ανεμογεννητριών και τη συνολική διάταξη κάθε έργου.
Η προτεραιότητα του σχεδιασμού παραμένει το πιλοτικό έργο της Θράκης, ενώ οι πρώτοι ανταγωνιστικοί διαγωνισμοί για τις υπόλοιπες περιοχές μετατίθενται ουσιαστικά για μετά το 2027.
Οι καθυστερήσεις των τελευταίων ετών αποδίδονται σε ένα σύνθετο πλέγμα παραγόντων, από θεσμικές εκκρεμότητες, χρονοβόρες αδειοδοτικές διαδικασίες, τοπικές αντιδράσεις, γεωπολιτικές ευαισθησίες αλλά και αμφιβολίες για το υψηλό επενδυτικό κόστος της τεχνολογίας.
Σε μια περίοδο όπου η ενέργεια, οι θαλάσσιες ζώνες και οι διασυνδέσεις αποκτούν ολοένα μεγαλύτερη γεωπολιτική βαρύτητα, τα υπεράκτια αιολικά ενδέχεται να εξελιχθούν σε κάτι πολύ περισσότερο από μια ακόμη πράσινη επένδυση για τη χώρα.
