Σε αδιέξοδο διαρκείας βυθίζεται η Μέση Ανατολή, καθώς η επανέναρξη των πολεμικών συγκρούσεων μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Ιράν απομακρύνει ακόμη περισσότερο το ενδεχόμενο διπλωματικής αποκλιμάκωσης.
Η Τεχεράνη διαμηνύει ότι δεν προτίθεται να επιστρέψει στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων, απειλεί να διατηρήσει κλειστά τα Στενά του Ορμούζ και προειδοποιεί ότι μπορεί να αποκλείσει και άλλους κρίσιμους διαύλους εξαγωγής πετρελαίου και φυσικού αερίου. Την ίδια ώρα, οι αμερικανικές δυνάμεις συνεχίζουν τις επιθέσεις εναντίον ιρανικών στρατιωτικών στόχων, ενώ ο Ντόναλντ Τραμπ επαναφέρει στο προσκήνιο την απειλή πληγμάτων κατά γεφυρών, μονάδων ηλεκτροπαραγωγής και άλλων κρίσιμων υποδομών.
Η σύγκρουση δεν περιορίζεται πλέον στο στρατιωτικό πεδίο. Μεταφέρεται στις θαλάσσιες εμπορικές οδούς, στις διεθνείς αγορές ενέργειας και στο εσωτερικό του Ιράν, όπου οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων καταγράφουν κατακόρυφη αύξηση των εκτελέσεων πολιτικών κρατουμένων.
Η εικόνα που διαμορφώνεται είναι εκείνη ενός πολέμου χωρίς σαφή στρατηγική εξόδου: οι ΗΠΑ δεν έχουν κατορθώσει να υποχρεώσουν το Ιράν σε υποχώρηση, ενώ η Τεχεράνη, παρά το κόστος των επιθέσεων, εξακολουθεί να αξιοποιεί τη γεωγραφική της θέση, τις περιφερειακές της δυνατότητες και την απειλή διακοπής των ενεργειακών ροών ως εργαλεία πίεσης.
Στο επίκεντρο τα Στενά του Ορμούζ
Σύμφωνα με το BBC, οι Φρουροί της Επανάστασης δήλωσαν ότι τα Στενά του Ορμούζ θα παραμείνουν κλειστά έως ότου οι ΗΠΑ τερματίσουν τις «πράξεις επιθετικότητας». Παράλληλα, απείλησαν να διακόψουν και άλλες περιφερειακές οδούς εξαγωγής πετρελαίου και φυσικού αερίου που εξυπηρετούν τα συμφέροντα της Ουάσιγκτον και των συμμάχων της.
Η απειλή αυτή προσδίδει στη σύγκρουση παγκόσμια οικονομική διάσταση. Τα Στενά του Ορμούζ αποτελούν μία από τις σημαντικότερες ενεργειακές αρτηρίες του πλανήτη και οποιαδήποτε παρατεταμένη διακοπή της ναυσιπλοΐας μπορεί να προκαλέσει νέες αναταράξεις στις αγορές, να ενισχύσει τις πληθωριστικές πιέσεις και να επιβαρύνει τις οικονομίες που εξαρτώνται από τις εισαγωγές ενέργειας.
Ήδη, οι νέες εχθροπραξίες προκάλεσαν απότομη άνοδο των τιμών του πετρελαίου, καθώς η κυκλοφορία δεξαμενόπλοιων από τη ζωτικής σημασίας θαλάσσια δίοδο έχει σχεδόν παγώσει.
Ο αμερικανικός στρατός ανακοίνωσε την Πέμπτη ότι έχει «ανακατευθύνει» δύο εμπορικά πλοία μετά την επαναφορά του ναυτικού αποκλεισμού για πλοία που κατευθύνονται προς ή αναχωρούν από ιρανικά λιμάνια.
Η εξέλιξη αυτή δείχνει ότι ο έλεγχος της ναυσιπλοΐας δεν αποτελεί πλέον μόνο αντικείμενο διπλωματικής αντιπαράθεσης, αλλά ενεργό μέτωπο του πολέμου.
Νέο κύμα αμερικανικών επιθέσεων
Η Κεντρική Διοίκηση των αμερικανικών Ενόπλων Δυνάμεων ανακοίνωσε ότι πραγματοποίησε το πρωί της Τετάρτης επιθέσεις με μη επανδρωμένα αεροσκάφη, πολεμικά αεροσκάφη και ναυτικές δυνάμεις εναντίον του Ιράν.
Η επιχείρηση ακολούθησε πολύωρα πλήγματα κατά τη διάρκεια της νύχτας, τα οποία, σύμφωνα με την Τεχεράνη, στοίχισαν τη ζωή σε τουλάχιστον επτά στρατιωτικούς στο νοτιοανατολικό τμήμα της χώρας.
Όπως υποστήριξε η Centcom, οι επιθέσεις της Τετάρτης «υποβάθμισαν περαιτέρω την ικανότητα του Ιράν να πλήττει την εμπορική ναυσιπλοΐα στα Στενά του Ορμούζ».
Σύμφωνα με Αμερικανούς αξιωματούχους, το κύμα των πληγμάτων διήρκεσε περίπου 90 λεπτά και είχε ως στόχο παράκτια αμυντικά συστήματα, καθώς και εγκαταστάσεις αποθήκευσης και εκτόξευσης πυραύλων κρουζ στο νησί Μεγάλο Τουνμπ.
Λίγο αργότερα, το ημιεπίσημο ιρανικό πρακτορείο Mehr μετέδωσε ότι αμερικανικές δυνάμεις έπληξαν και τη νήσο Χενγκάμ, κοντά στα Στενά του Ορμούζ.
Η Τεχεράνη απάντησε με επιθέσεις εναντίον αμερικανικών στόχων στην Ιορδανία, στο Κουβέιτ και στο Μπαχρέιν, σύμφωνα με την κρατική ιρανική τηλεόραση.
Οι σύμμαχοι των ΗΠΑ στην περιοχή ανακοίνωσαν ότι αναχαίτισαν μη επανδρωμένα αεροσκάφη και πυραύλους που εκτοξεύθηκαν από το Ιράν, ενισχύοντας τις ανησυχίες ότι η σύγκρουση μπορεί να εξαπλωθεί σε ολόκληρο τον Κόλπο.
Ο Τραμπ απειλεί με πλήγματα σε κρίσιμες υποδομές
Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, ο πρόεδρος των ΗΠΑ επανέλαβε την απειλή να πλήξει μη στρατιωτικές υποδομές του Ιράν, εάν η Τεχεράνη δεν επιστρέψει στις διαπραγματεύσεις.
Ο Ντόναλντ Τραμπ προειδοποίησε ότι οι ΗΠΑ θα μπορούσαν να στοχεύσουν γέφυρες και μονάδες παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας ήδη από την επόμενη εβδομάδα.
«Θα αφήσω τους ενεργειακούς στόχους για το τέλος, αλλά τελικά θα πλήξουμε και ενεργειακές υποδομές», δήλωσε σε συνέντευξή του στην εκπομπή «Special Report with Bret Baier».
Η απειλή αυτή ανεβάζει ακόμη περισσότερο το διακύβευμα της σύγκρουσης. Επιθέσεις κατά κρίσιμων ενεργειακών και πολιτικών υποδομών θα μπορούσαν να προκαλέσουν εκτεταμένες διακοπές ηλεκτροδότησης, να επιδεινώσουν την ανθρωπιστική κατάσταση και να οδηγήσουν σε ακόμη σκληρότερη ιρανική αντίδραση.
Παράλληλα, θα περιόριζαν δραστικά τις δυνατότητες επιστροφής στη διπλωματία, την ώρα που η Τεχεράνη δηλώνει ήδη ότι δεν εξετάζει καμία νέα διαπραγματευτική διαδικασία.
Η Τεχεράνη κλείνει την πόρτα στον διάλογο
Ο εκπρόσωπος του ιρανικού υπουργείου Εξωτερικών, Ισμαήλ Μπαγκάι, δήλωσε ότι το Ιράν θα συνεχίσει να απαντά «με αποφασιστικότητα» στα αμερικανικά πλήγματα και ότι δεν υπάρχουν αυτή τη στιγμή σχέδια για συνομιλίες.
«Δεν έχουμε σχέδια για διαπραγματεύσεις και παραμένουμε επικεντρωμένοι στην υπεράσπιση της χώρας», ανέφερε σε δημοσιογράφους, σύμφωνα με βίντεο του ιρανικού μέσου SNN.
Ο ίδιος υποστήριξε ότι το Ιράν δεν πρόκειται να τηρήσει οποιαδήποτε συμφωνία, εφόσον οι ΗΠΑ «παραβιάσουν τις υποχρεώσεις τους».
«Αυτή είναι μία αρχή και θα συνεχίσουμε να την ακολουθούμε», δήλωσε, κατηγορώντας την Ουάσιγκτον ότι αγνόησε την εκεχειρία εξαρχής.
Η δήλωση αυτή επιβεβαιώνει ότι το βασικό εμπόδιο δεν είναι μόνο η ένταση των στρατιωτικών επιχειρήσεων, αλλά η πλήρης κατάρρευση της εμπιστοσύνης μεταξύ των δύο πλευρών.
Οι ΗΠΑ θεωρούν ότι το Ιράν χρησιμοποιεί την εκεχειρία για να ανασυντάξει τις στρατιωτικές του δυνατότητες και να διατηρήσει τον έλεγχο της ναυσιπλοΐας. Η Τεχεράνη, από την πλευρά της, κατηγορεί την Ουάσιγκτον ότι αξιοποιεί τις συμφωνίες μόνο προσωρινά, έως ότου βρει την κατάλληλη στιγμή για νέα πλήγματα.
Ο πόλεμος ως κάλυψη για τις εκτελέσεις πολιτικών κρατουμένων
Την ώρα που η διεθνής προσοχή επικεντρώνεται στα Στενά του Ορμούζ και στις στρατιωτικές επιχειρήσεις, στο εσωτερικό του Ιράν εξελίσσεται ένα δεύτερο, λιγότερο ορατό μέτωπο.
Η οργάνωση Iran Human Rights, με έδρα το Όσλο και μέλη εντός και εκτός της χώρας, εκτιμά ότι το ιρανικό καθεστώς αξιοποιεί το κλίμα πολέμου για να εντείνει τις εκτελέσεις πολιτικών κρατουμένων και αντιφρονούντων.
Σύμφωνα με τα στοιχεία της οργάνωσης, από την αρχή του έτους έχουν εκτελεστεί τουλάχιστον 47 πολιτικοί κρατούμενοι, έναντι 16 περίπου την αντίστοιχη περίοδο του προηγούμενου έτους.
Η αύξηση είναι εντυπωσιακή και ενισχύει τις καταγγελίες ότι η ιρανική ηγεσία χρησιμοποιεί την εξωτερική σύγκρουση ως πρόσχημα για να εξουδετερώσει τον «εσωτερικό εχθρό».
Οι εκτελέσεις πραγματοποιούνται σε μία περίοδο κατά την οποία η κοινωνική δυσαρέσκεια παραμένει έντονη, μετά τις εκτεταμένες διαδηλώσεις που σημειώθηκαν σε ολόκληρη τη χώρα στα τέλη του προηγούμενου έτους.
Τότε, ο Ντόναλντ Τραμπ είχε προειδοποιήσει την ιρανική ηγεσία να μην προχωρήσει σε βίαιη καταστολή, δηλώνοντας ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες θα «έσπευδαν να βοηθήσουν» τους διαδηλωτές.
Στην πορεία, όμως, καθώς η σύγκρουση παρατεινόταν και οι επιπτώσεις της στην παγκόσμια οικονομία γίνονταν βαρύτερες, η ρητορική της Ουάσιγκτον μετατοπίστηκε.
Η υποστήριξη προς τους Ιρανούς αντιφρονούντες υποχώρησε σταδιακά, ενώ η αμερικανική προτεραιότητα στράφηκε στον έλεγχο των Στενών, στην προστασία των ενεργειακών ροών και στην αποτροπή μιας ακόμη μεγαλύτερης περιφερειακής ανάφλεξης.
