Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή καταρτίζει σχέδιο που θα επιτρέπει στις υποψήφιες προς ένταξη χώρες να απολαμβάνουν συγκεκριμένα οικονομικά οφέλη πριν γίνουν πλήρη μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης, επιδιώκοντας να επιταχύνει τη διαδικασία διεύρυνσης χωρίς να χαλαρώσουν τα κριτήρια ένταξης.
Στο πλαίσιο της λεγόμενης «σταδιακής ενσωμάτωσης», οι υποψήφιες χώρες θα ανταμείβονται καθώς προχωρούν στις απαιτούμενες μεταρρυθμίσεις, αποκτώντας σταδιακά πρόσβαση σε ευρωπαϊκά προγράμματα χρηματοδότησης, προνομιακές εμπορικές ρυθμίσεις και τμήματα της ενιαίας αγοράς. Το εύρος των παροχών θα εξαρτάται από την πρόοδο κάθε χώρας στην ευθυγράμμιση με το ευρωπαϊκό κεκτημένο.
Σε αντίθεση με παλαιότερες προτάσεις για «αντίστροφη διεύρυνση», που προέβλεπαν πολιτικά δικαιώματα πριν από την ολοκλήρωση της ενταξιακής διαδικασίας, το νέο μοντέλο περιορίζεται σε οικονομικά οφέλη, χωρίς πρόωρη ένταξη στην ΕΕ.
Η πρόταση φαίνεται να συγκεντρώνει μεγαλύτερη πολιτική στήριξη, καθώς Γαλλία και Γερμανία έχουν ήδη ταχθεί υπέρ αντίστοιχων λύσεων για χώρες των οποίων η ένταξη εκτιμάται ότι θα καθυστερήσει. Η Επιτροπή επιδιώκει να εξασφαλίσει την έγκριση των κρατών-μελών, με το θέμα να αναμένεται να τεθεί στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο τον Οκτώβριο ή τον Δεκέμβριο.
Οι Βρυξέλλες θεωρούν ότι η ρωσική εισβολή στην Ουκρανία καθιστά αναγκαία την επιτάχυνση της διεύρυνσης, διατηρώντας παράλληλα αυστηρές δικλίδες ασφαλείας ώστε να καθησυχαστούν οι επιφυλακτικές κυβερνήσεις.
Η προσέγγιση στοχεύει επίσης να διατηρήσει προσηλωμένες χώρες όπως η Ουκρανία και η Μολδαβία, των οποίων η πλήρης ένταξη αναμένεται να απαιτήσει αρκετά χρόνια. Η Μολδαβία έχει ήδη αποκτήσει πρόσβαση στον Ενιαίο Χώρο Πληρωμών σε Ευρώ (SEPA), στις ευρωπαϊκές ρυθμίσεις περιαγωγής κινητής τηλεφωνίας και σε πολιτιστικά προγράμματα της ΕΕ.
Παράλληλα, η επίτροπος Διεύρυνσης, Μάρτα Κος, προωθεί νέους μηχανισμούς που θα επιβάλλουν αυστηρές κυρώσεις σε μελλοντικά κράτη-μέλη εάν υποχωρήσουν σε ζητήματα δημοκρατίας ή κράτους δικαίου μετά την ένταξή τους.
