Υπάρχει ένας πολύ απλός τρόπος να πέσει ο πληθωρισμός. Να μειώσουμε κατά 15 εκατομμύρια τους τουρίστες που έρχονται στη χώρα. Από 40 εκατομμύρια να τους κάνουμε 25. Γίνεται αυτό, αν το αποφασίσουμε. Βάζει το κράτος ένα φόρο διανυκτέρευσης 30 ευρώ ανά βραδιά στα καταλύματα. Διπλασιάζει τα τέλη των αεροδρομίων. Βάζει κεφαλικό φόρο αποβίβασης από τα κρουαζιερόπλοια 40 ευρώ. Τριπλασιάζει τα εισιτήρια των αρχαιολογικών μας χώρων. Η διεθνής τουριστική αγορά θα ανταποκριθεί αμέσως μειώνοντας τις τουριστικές εισροές. Αυτομάτως, λόγω πτώσης της ζήτησης, θα πέσουν και εδώ οι τιμές. Και στην ταβέρνα και στο σούπερ μάρκετ και στις υπηρεσίες. Το θέλουμε; Όχι βέβαια. Θέλουμε και τα 40 εκατομμύρια τουρίστες και την πτώση του πληθωρισμού.
Δικαίως τα θέλουμε και τα δυο, δεν μέμφομαι κανέναν, απλώς πρέπει να έχουμε επίγνωση ότι οι επιθυμίες μας δεν γίνονται αυτομάτως πραγματικότητα. Ούτε υπάρχει μαγικό ραβδί ή «συμφωνία κυρίων» (κυβέρνηση – σουπερμαρκετάδες) που μπορεί να αντιστρέψει σε μόνιμη βάση τους βασικούς οικονομικούς νόμους. Οι οποίοι λένε ότι η υπερβάλλουσα ζήτηση προϊόντων και υπηρεσιών, ωθεί τις τιμές προς τα πάνω. Το ίδιο κάνει και το περίφημο παραγωγικό κενό της οικονομίας. Η διαφορά δηλαδή ανάμεσα σ’ αυτά που παράγει η χώρα και στη ζήτηση που υπάρχει στη χώρα. Όταν υπάρξουν επενδύσεις που θα πετύχουν την κάλυψη αυτής της ζήτησης από την εγχώρια παραγωγή, τότε οι τιμές θα πάρουν πορεία προς τα κάτω, μόνο που αυτό θέλει και χρόνια και ύπαρξη άλλων προϋποθέσεων.
Βεβαίως, ο απλός κόσμος δεν καταλαβαίνει από υπερβάλλουσες ζητήσεις κι από παραγωγικά κενά. Μπορεί να αντιλαμβάνεται χοντρικά τι σημαίνει κλείσιμο των στενών του Ορμούζ και η αύξηση της τιμής του πετρελαίου, αλλά ως εκεί. Ότι ζει σε μια οικονομία που αναπτύσσεται και γι αυτό οι πληθωριστικές πιέσεις είναι αναπόφευκτες (και ενίοτε επιθυμητές) δεν το κατανοεί και δικαίως. Ο μέσος πολίτης δεν έχει πτυχίο μακροοικονομίας. Ούτε μπορεί να σκεφτεί πως αν είχαμε ύφεση αντί για ανάπτυξη, οι τιμές θα έπεφταν. Είχαμε πληθωρισμό το 2012 με 2017; Στα τάρταρα ήταν όλα, από τις τιμές στα μπακάλικα μέχρι τα νοίκια και την τιμή της γης.
Η μόνη λύση που μπορεί να σκεφτεί ο μέσος πολίτης, πόσο μάλλον αυτός των χαμηλών μορφωτικών και οικονομικών στρωμάτων, είναι να μπει ένας χωροφύλακας δίπλα σε κάθε ράφι σούπερ μάρκετ, για να επιτηρεί τις τιμές. Ή ένας κρατικός υπάλληλος στη διοίκηση κάθε παρόχου ενέργειας που δεν θα επιτρέπει την άνοδο των τιμολογίων ρεύματος. Αλλά αν ο ίδιος έχει ένα δυάρι προς ενοικίαση για το οποίο ζητά 700 ευρώ τον μήνα (τα 400 μαύρα), δεν θέλει χωροφύλακα την ώρα της συναλλαγής του με τον ενοικιαστή. Αυτός δεν αυξάνει τον πληθωρισμό, οι άλλοι το κάνουν. Δεν κατακρίνω, διαπιστώνω που λέει και ο αγαπημένος μου Σίλας.
Προσοχή. Δεν λέω ότι φταίνε οι τουρίστες για τον πληθωρισμό. Όλα μαζί φταίνε. Και η υπερβάλλουσα ζήτηση (και λόγω τουρισμού), και το παραγωγικό κενό της χώρας, και ο υψηλός ρυθμός ανάπτυξης, και οι στρεβλές συνθήκες ανταγωνισμού, και ο συνδυασμός δομικών προβλημάτων της οικονομίας με την ατομική και εταιρική απληστία. Απλώς εξηγώ δυο πράγματα. Πρώτο, καλό θα είναι να μάθουμε να ζούμε με τον πληθωρισμό διότι μαγικό ραβδί που θα λύσει όλα αυτά αστραπιαία δεν υπάρχει. Δεύτερο ότι αυτά τα απλουστευτικά για «πληθωρισμό Μητσοτάκη» είναι θεωρίες για αφελείς. Εντάξει, δεν είμαστε όλοι Νομπελίστες οικονομίας, αλλά δεν είμαστε και μικρά παιδιά να μην καταλαβαίνουμε τα στοιχειώδη.
Κι αν πρέπει να αναλογιστούμε κάτι περί του εγγύτερου μέλλοντος μας, είναι πως θα αντιδράσει όλο αυτό το συλλογικά κερδοσκοπικό σύστημα σε περίπτωση ακυβερνησίας. Τι λέτε εσείς; Θα μείνουν στα σημερινά επίπεδα οι τιμές ή θα εκτοξευτούν μέσα στο γενικευμένο χάος; Βάζουμε στοίχημα;
