Ένα περιβάλλον αυξημένης αβεβαιότητας διαμορφώνεται για την ευρωπαϊκή οικονομία και το τραπεζικό σύστημα, καθώς ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή, οι υψηλές τιμές της ενέργειας και η επιμονή του πληθωρισμού μεταβάλλουν τις προβλέψεις για την ανάπτυξη, τα επιτόκια και τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα.
Η νέα έκθεση της S&P Global Ratings αναθεωρεί προς τα κάτω τις εκτιμήσεις για την ανάπτυξη της Ευρωζώνης και προς τα πάνω τις προβλέψεις για τον πληθωρισμό, προειδοποιώντας ότι η ισορροπία των κινδύνων έχει επιδεινωθεί αισθητά.
Για τις ευρωπαϊκές τράπεζες, το νέο περιβάλλον συνεπάγεται αυξημένους πιστωτικούς κινδύνους, ασθενέστερη ζήτηση για δάνεια και μεγαλύτερη αβεβαιότητα σχετικά με τη μελλοντική πορεία της νομισματικής πολιτικής.
Στασιμοπληθωρισμός
Ο σημαντικότερος κίνδυνος που εντοπίζει η έκθεση είναι η επιστροφή ενός περιβάλλοντος στασιμοπληθωρισμού. Η S&P αναθεώρησε την πρόβλεψη για τον πληθωρισμό της Ευρωζώνης το 2026 κατά 0,7 ποσοστιαίες μονάδες υψηλότερα, στο 3,1%, ενώ μείωσε την πρόβλεψη για την ανάπτυξη στο μόλις 0,5%.
Η επιβράδυνση οφείλεται κυρίως στη νέα άνοδο των τιμών πετρελαίου και φυσικού αερίου, αλλά και στις αυστηρότερες χρηματοπιστωτικές συνθήκες. Οι υψηλότερες αποδόσεις των κρατικών ομολόγων αυξάνουν το κόστος δανεισμού για επιχειρήσεις και νοικοκυριά, περιορίζοντας τόσο τις επενδύσεις όσο και την κατανάλωση.
Για τις τράπεζες αυτό σημαίνει ασθενέστερη πιστωτική επέκταση, καθώς μειώνεται η ζήτηση για νέα δάνεια, ενώ αυξάνονται οι πιθανότητες επιδείνωσης της ποιότητας του χαρτοφυλακίου τους εάν η οικονομική δραστηριότητα εξασθενήσει περισσότερο.
Ενεργειακό σοκ και νέος πληθωριστικός κύκλος
Η έκθεση θεωρεί ότι η μεγαλύτερη πηγή αβεβαιότητας παραμένει η εξέλιξη της κρίσης στη Μέση Ανατολή και η λειτουργία των ενεργειακών διαδρόμων.
Το βασικό σενάριο προβλέπει μέση τιμή Brent κοντά στα 110 δολάρια ανά βαρέλι για το υπόλοιπο του 2026, σημαντικά υψηλότερα από τις προηγούμενες εκτιμήσεις. Παράλληλα, προειδοποιεί ότι η αύξηση δεν περιορίζεται μόνο στην ενέργεια.
Οι υψηλότερες τιμές περνούν πλέον σταδιακά σε ολόκληρη την οικονομία, επηρεάζοντας τη βιομηχανία, τις μεταφορές, τα χημικά προϊόντα, τα λιπάσματα αλλά και τις υπηρεσίες. Αυτό αυξάνει τον κίνδυνο ο πληθωρισμός να παραμείνει υψηλός για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα.
Για τις τράπεζες, η εξέλιξη αυτή σημαίνει ότι τα επιτόκια πιθανότατα θα παραμείνουν υψηλότερα για περισσότερο διάστημα. Αν και αυτό στηρίζει τα καθαρά έσοδα από τόκους, αυξάνει ταυτόχρονα τις πιέσεις προς νοικοκυριά και επιχειρήσεις, ενισχύοντας τον πιστωτικό κίνδυνο.
Αυξημένη πιθανότητα ύφεσης
Η S&P θεωρεί πλέον ουσιαστικό τον κίνδυνο τεχνικής ύφεσης στην Ευρωζώνη μέσα στο δεύτερο εξάμηνο του έτους.
Στο δυσμενές σενάριο, όπου οι τιμές του πετρελαίου εκτινάσσονται ακόμη περισσότερο και οι χρηματοπιστωτικές συνθήκες επιδεινώνονται, η ανάπτυξη της Ευρωζώνης θα είναι κατά 0,5 ποσοστιαίες μονάδες χαμηλότερη από το βασικό σενάριο.
Σε αυτή την περίπτωση, οικονομίες όπως η Γερμανία, η Γαλλία και η Ιταλία θα εισέλθουν σε ύφεση μέχρι το τέλος του 2026, ενώ οι χρηματιστηριακές αγορές θα μπορούσαν να υποχωρήσουν έως και 20%-25%.
Ασθενέστερη αγορά εργασίας
Παρότι η αγορά εργασίας εξακολουθεί να στηρίζει την ευρωπαϊκή οικονομία, η εικόνα αρχίζει να επιδεινώνεται.
Η αύξηση της απασχόλησης επιβραδύνεται, οι αγγελίες εργασίας μειώνονται και αρκετές επιχειρήσεις απορροφούν ήδη το αυξημένο εργατικό κόστος εις βάρος των περιθωρίων κέρδους τους.
Εάν η οικονομική δραστηριότητα υποχωρήσει περαιτέρω, η έκθεση εκτιμά ότι είναι πιθανό να ακολουθήσουν προσλήψεις με χαμηλότερο ρυθμό, ακόμη και απολύσεις.
Για τον τραπεζικό κλάδο, αυτό μεταφράζεται σε αυξημένο κίνδυνο αθέτησης πληρωμών τόσο στα στεγαστικά όσο και στα επιχειρηματικά δάνεια, ιδιαίτερα σε χώρες όπου η οικονομική επιβράδυνση είναι εντονότερη.
Γεωπολιτική και εμπορική αβεβαιότητα
Η έκθεση επισημαίνει ότι, πέρα από το ενεργειακό μέτωπο, παραμένουν ανοιχτά και τα ζητήματα του διεθνούς εμπορίου.
Οι ευρωπαϊκές εξαγωγές συνεχίζουν να επηρεάζονται από τους αμερικανικούς δασμούς, ενώ δεν αποκλείεται νέος κύκλος εμπορικών εντάσεων μεταξύ Ευρωπαϊκής Ένωσης και ΗΠΑ.
Παρότι οι εξαγωγές υπηρεσιών που σχετίζονται με την τεχνητή νοημοσύνη αποτελούν θετικό παράγοντα για την Ευρώπη, η αβεβαιότητα γύρω από το παγκόσμιο εμπόριο εξακολουθεί να περιορίζει τις επενδύσεις και την επιχειρηματική εμπιστοσύνη.
