Ο στόχος όλων όσων επενδύουν στα χρηματιστήρια είναι να αποκτούν μετοχές εταιρειών, των οποίων η τιμή στο «ταμπλό» είναι χαμηλότερη από την αξία που «θα έπρεπε» να έχει, σύμφωνα με την αντίληψη και τους υπολογισμούς τους. Με την ελπίδα ότι κάποια στιγμή η αγορά θα τους δικαιώσει, με αποτέλεσμα η χρηματιστηριακή τιμή να συγκλίνει προς την αξία που έχουν στο μυαλό τους.
Η χρηματιστηριακή τιμή είναι διαφανής και ξεκάθαρη. Κάθε μέρα διαμορφώνεται στο ταμπλό σύμφωνα με τη δυναμική ισορροπία ανάμεσα στην προσφορά και τη ζήτηση. Αντιθέτως, η «αξία» που έχουν στο μυαλό τους οι επενδυτές είναι αδιαφανής. Καθώς βασίζεται τόσο στα θεμελιώδη δεδομένα της στιγμής, όσο και στους εμπειρικούς και θεωρητικούς τρόπους αποτίμησης που χρησιμοποιούν.
Παράλληλα η «αξία», αντιστοιχεί και σε μια μαθηματική αποτύπωση των προσδοκιών για το μέλλον. Κι έτσι πίσω από την καθημερινή μεταβλητότητα, κρύβεται το οικονομικό μοντέλο που διαχωρίζει την πραγματικότητα του σήμερα που είναι γνωστή σε όλους, από την προσδοκία και υπόσχεση για τη μελλοντική ανάπτυξη της μετοχής και της εταιρείας.
Το σήμερα το γνωρίζουν όλοι. Τους τζίρους, τα περιθώρια κερδοφορίας, τον ανταγωνισμό, τα δυνατά σημεία της εταιρείας και της μετοχής, τις αδυναμίες της, τα πλεονεκτήματα και τα μειονεκτήματα της. Με βάση τη σημερινή εικόνα αποτιμούν τη μετοχή, με την υπόθεση ότι η εταιρεία θα συνεχίσει να λειτουργεί επ’ αόριστον χωρίς μεταβολές. Καθιστώντας τη, μια «ασφαλή αξία».
Ωστόσο, ένα τμήμα της χρηματιστηριακής τιμής, αλλά και της αξίας που έχουν οι επενδυτές στο μυαλό τους, αντικατοπτρίζει τη διάθεση και την προαίρεση της εταιρείας να επενδύσει σε νέα projects, να εισβάλει σε νέες αγορές, δημιουργώντας πραγματική αξία. Το μοντέλο αυτό είναι το PVGO (Present Value of Growth Opportunities) δηλαδή είναι η παρούσα αξία που γεννιέται με βάση τις ευκαιρίες ανάπτυξης της εταιρείας. Το PVGO δεν είναι «αέρας κοπανιστός». Είναι η ποσοτικοποίηση της ικανότητας της διοίκησης μιας εταιρείας να παράγει αποδόσεις πάνω στο επενδεδυμένο κεφάλαιο που να υπερβαίνουν το κόστος αυτού του κεφαλαίου που απασχολεί η εταιρεία. Κάτι που αντικατοπτρίζεται αντίστοιχα και στην πορεία της μετοχής.
Έτσι όταν η αγορά πληρώνει ένα «premium» πάνω από τη σταθερή και ασφαλή πορεία μιας μετοχής, δεν πετάει τα λεφτά της από το παράθυρο. Στην πραγματικότητα προεξοφλεί την ικανότητα της εταιρείας να εκτελέσει τα μελλοντικά στρατηγικά της πλάνα που προσφέρουν μεγαλύτερες προοπτικές και υψηλότερα κέρδη.
Όταν για παράδειγμα η μετοχή μιας εταιρείας διαπραγματεύεται με δείκτη Ρ/Ε (τιμή προς κέρδη) 2, ενώ το Ρ/Ε του κλάδου είναι 12, αυτό σημαίνει, ότι ο PVGO αποτιμά ότι η εταιρεία έχει την ικανότητα να αναπτυχθεί ταχύτερα από τον κλάδο. Με δυο λόγια οι επενδυτές δεν «μαντεύουν» τις τιμές. Αλλά αντιθέτως αναζητούν την προεξόφληση της ανάπτυξης. Η οποία διαφοροποιεί τις μετοχές, αλλά και τους κλάδους μεταξύ τους.
Και καθώς οι εξελίξεις κινούνται με αστρονομική ταχύτητα δεν είναι λίγες οι περιπτώσεις όπου οι παραδοσιακοί δείκτες δείχνουν εντελώς ξεπερασμένοι. Για χρόνια, η αγορά βασιζόταν στον «παράγοντα αξίας» (Value Factor), χρησιμοποιώντας δείκτες όπως το «Price to Book», δηλαδή «τιμή προς λογιστική αξία». Όμως, στη σύγχρονη οικονομία της γνώσης, οι λογιστικές καταστάσεις συχνά δεν αποτυπώνουν την πραγματική αξία μιας εταιρείας. Τα άυλα περιουσιακά στοιχεία, όπως οι πατέντες, οι αλγόριθμοι και η εταιρική κουλτούρα, δεν αποτυπώνονται πάντα στον ισολογισμό. Όμως καθοδηγούν το PVGO.
Η χρήση μοντέλων που ενσωματώνουν το PVGO παρέχει μια πιο διαυγή οπτική. Επιτρέποντας στους επενδυτές να δουν πέρα από τα λογιστικά μεγέθη και να αντιληφθούν το «premium» των προσδοκιών.
Οι τιμές των μετοχών δεν είναι ποτέ αυθαίρετες. Είναι το ορατό αποτέλεσμα μιας περίπλοκης οικονομικής εξίσωσης με παράγοντες όπως είναι ο χρόνος, το ρίσκο και η επιχειρηματική ικανότητα. Οι προσδοκίες των επενδυτών, όταν φιλτράρονται μέσα από μοντέλα αποτίμησης, μετατρέπονται από «ένστικτα» και επιθυμίες σε δεδομένα. Και σε έναν κόσμο γεμάτο «θόρυβο» και ισχυρό «συναίσθημα», η ικανότητα να διαχωρίζει κανείς την τρέχουσα αξία και την προοπτική της ανάπτυξης από το όνειρο και τις αβάσιμες προσδοκίες είναι αυτό που τελικά διαχωρίζει τον επενδυτή από τον κερδοσκόπο.
Άλλωστε όλο το κύμα του τεχνολογικού οικοσυστήματος και των εταιρειών που ευρύτερου χώρου της τεχνητής νοημοσύνης, αυτό αποδεικνύει καθημερινά. Ότι προεξοφλεί το μέλλον. Ένα μέλλον που για κάποιες μετοχές θα παράγει κέρδη και για κάποιες άλλες απλά θα «καίει» κεφάλαια.
Επομένως, μια ανάλυση βασισμένη σε ένα μοντέλο που θα προσδιορίζει την παρούσα αξία της εταιρείας με βάση τις ευκαιρίες ανάπτυξης της, όπως είναι το PVGO μπορεί να αποτελέσει ένα πιο συνεπές και συμπληρωματικό εργαλείο αξιολόγησης των προσδοκιών της αγοράς σε σύγκριση με τον παραδοσιακό παράγοντα αξίας, που αφήνει πια βαριά και συντηρητικά αποτυπώματα. Αποφεύγοντας ταυτόχρονα το ταξίδι στον χώρο των επενδυτικών φαντασιώσεων. Διότι οι προσδοκίες μπορούν κάλλιστα να ποσοτικοποιηθούν και να μπουν σαν παράγοντες σε συναρτήσεις. Ενώ οι φαντασιώσεις αδυνατούν να το πράξουν.
