Τα κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης ανακοίνωσαν αυτή την εβδομάδα τον διπλασιασμό των τελωνειακών δασμών στον χάλυβα που εισάγεται από τρίτα κράτη ώστε να προστατευτεί η ευρωπαϊκή βιομηχανία από τον οξύ και αθέμιτο ανταγωνισμό με την Κίνα, που χάρη στις κρατικές επιδοτήσεις διαθέτει σε χαμηλές τιμές πολύ μεγάλες ποσότητες χάλυβα και χωρίς περιβαλλοντικά πρότυπα ως επί το πλείστον.
Πιο συγκεκριμένα, οι τελωνειακοί δασμοί στις εισαγωγές χάλυβα θα αυξηθούν στο 50% από 25%, ενώ η Ευρώπη θα προχωρήσει και στη μείωση κατά 47% των ποσοστώσεων στις εισαγωγές (σ.σ: δηλαδή οι ποσότητες χάλυβα που επιτρέπεται να εισάγονται χωρίς δασμούς μειώνονται κατά 47%).
Επίσης προβλέπεται η πλήρης διακοπή των εισαγωγών ρωσικού χάλυβα έως τον Σεπτέμβριο του 2028 και εισάγονται αυστηρότεροι κανόνες για την ιχνηλασιμότητα της χώρας προέλευσης της τήξης, ώστε να αποφεύγεται η παράκαμψη των δασμών από χώρες όπως η Κίνα. Πρόκειται για τη ρήτρα Melt-and-Pour» η οποία ευνοεί χαλυβουργίες που έχουν δικούς τους κλιβάνους -όπως η Viohalco ή η ArcelorMittal- καθώς ελέγχουν όλη τη διαδικασία από το λιώσιμο έως το τελικό προϊόν.
Η αύξηση των δασμών στο 50% και η μείωση των αδασμολόγητων ποσοστώσεων κατά 47%, στους 18,3 εκατ. τόνους, αποτελεί ένα από τα πιο σκληρά μέτρα προστατευτισμού που έχουν ληφθεί πρόσφατα.
Πολλοί εκλαμβάνουν την απόφαση αυτή ως σηματωρό της μετάβασης της Ευρώπης από την εποχή του ελεύθερου εμπορίου σε μια εποχή εμπορικών τειχών.
Όμως στην ουσία πρόκειται για τη μετάβαση σε μια εποχή ευρωπαϊκής άμυνας, με στόχο την αναχαίτιση της κινεζικής υπερπαραγωγής, η οποία βασίζεται σε κρατικές επιδοτήσεις και οδηγεί σε dumping τιμών στην ευρωπαϊκή αγορά.
Το γεγονός άλλωστε ότι το 2024 χάθηκαν 18.000 θέσεις εργασίας στην ευρωπαϊκή χαλυβουργία, ήταν αυτό που ανάγκασε την Κομισιόν να δράσει αποφασιστικά καταλήγοντας αυτή την εβδομάδα στη συγκεκριμένη αλλαγή πλεύσης.
Οι νέες ποσοστώσεις επαναφέρουν στην ουσία τα επίπεδα εισαγωγών σε εκείνα του 2013, τη χρονιά που οι Βρυξέλλες θεωρούν ως την τελευταία περίοδο ισορροπίας πριν την ασιατική υπερπροσφορά.
Τα νέα μέτρα θα εφαρμοστούν σε προϊόντα που εισάγονται από όλες τις τρίτες χώρες, με εξαίρεση τα κράτη μέλη του ευρωπαϊκού οικονομικού χώρου:την Ισλανδία, το Λιχτενστάιν και τη Νορβηγία.
Η ισχύς του ισχύοντος καθεστώτος, το οποίο προέβλεπε την επιβολή τελωνειακών δασμών 25% στις ποσότητες χάλυβα που ξεπερνούσαν τις καθορισμένες ποσοστώσεις εισαγωγών, εκπνέει στα τέλη Ιουνίου. Η συμφωνία μένει να εγκριθεί από το ευρωπαϊκό συμβούλιο και την ολομέλεια του ΕΚ για να τεθεί σε εφαρμογή από την 1η Ιουλίου 2026.
Ιστορική κίνηση από την ΕΕ
Η κίνηση της Ευρώπης θα τολμούσαμε να πούμε ότι είναι ιστορική, καθώς δεν είναι απλώς ένα εμπορικό μέτρο, αλλά μια βαθιά συμβολική επιστροφή στις ρίζες της ευρωπαϊκής ενοποίησης.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση θεμελιώθηκε το 1951 με την Ευρωπαϊκή Κοινότητα Άνθρακα και Χάλυβα. Ο χάλυβας αποτέλεσε το «κλειδί» για την ειρήνη και την οικονομική ανασυγκρότηση της Ευρώπης μετά τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο. Σήμερα, η ανάγκη προστασίας αυτού του τομέα αναδεικνύει ξανά τη σημασία του για τη στρατηγική αυτονομία της ΕΕ.
Ιστορικά λοιπόν, η δομή και η παγκόσμια θέση του ευρωπαϊκού χαλυβουργικού τομέα είναι θεμελιώδες στοιχείο για τη βιομηχανική ισχύ της Ευρώπης.
Ως εκ τούτου, η απόφαση να προστατευθεί η ευρωπαϊκή χαλυβουργία θα συμβάλλει στην ουσία στην εξασφάλιση της σταθερότητας που έχουν τόση ανάγκη οι παραγωγοί της Ευρώπης.
Ποιες εταιρείες ευνοούνται
Η Ευρωπαϊκή Ένωση Χάλυβα χαιρέτισε τη συμφωνία, δηλώνοντας ότι ελήφθη λίγο πριν φτάσει στο «χείλος του γκρεμού» η ευρωπαϊκή βιομηχανία. Σύμφωνα με την Eurofer, τα μέτρα προστατεύουν περισσότερες από 230.000 θέσεις εργασίας και σταθεροποιούν έναν τομέα που πιέζεται από την παγκόσμια πλεονάζουσα παραγωγική ικανότητα.
Θετική και η Γερμανική Ομοσπονδία Χάλυβα, η οποία τόνισε ότι η αυστηροποίηση της εμπορικής άμυνας θέτει τις βάσεις για την αποκατάσταση των επενδύσεων και την προώθηση της απανθρακοποίησης.
Οι ευρωπαϊκές χαλυβουργίες υποδέχθηκαν με ιδιαίτερη ανακούφιση τις αποφάσεις της ΕΕ, χαρακτηρίζοντάς τες ως μια «ιστορική νίκη» και «σωσίβιο» για τον κλάδο. Οι παραγωγοί εκτιμούν ότι οι περιορισμοί θα επιτρέψουν την επαναλειτουργία εργοστασίων που παρέμεναν ανενεργά, αυξάνοντας το ποσοστό χρήσης της παραγωγικής ικανότητας από το 65% στο 80+% το 2026.
Mετά από μια τριετία αρνητικών περιθωρίων για πολλούς Ευρωπαίους παραγωγούς, αυτό είναι πολύ σημαντικό,
Επιπλέον, ο περιορισμός των εισαγωγών δίνει στις ευρωπαϊκές εταιρείες τη δυνατότητα να επιβάλλουν υψηλότερες τιμές, καλύπτοντας ένα μέρος του αυξημένου ενεργειακού κόστους.
Αισθητή η θετική υποδοχή της απόφασης της ΕΕ και στα χρηματιστηριακά ταμπλό, με ισχυρή άνοδο των μετοχών μεγάλων ομίλων όπως η ArcelorMittal -ο μεγαλύτερος παραγωγός στην Ευρώπη- η Thyssenkrupp και η Salzgitter αλλά και η σουηδική SSAB- oι παλιότεροι θα τη θυμούνται ως Svenskt Stål – ή η αυστριακή Voestalpine.
Η αγορά θεωρεί τις αποφάσεις αυτές ως ένα σημαντικό σημείο καμπής για τον κλάδο, καθώς η αύξηση της χρήσης της παραγωγικής ικανότητας στο 80% αναμένεται να ενισχύσει δραστικά τα οικονομικά αποτελέσματα των εταιρειών για το 2026.
Η κερδοφορία των ευρωπαϊκών χαλυβουργιών αναμένεται να ενισχυθεί σημαντικά από το δεύτερο εξάμηνο του 2026, καθώς τα νέα μέτρα της ΕΕ επιτρέπουν στις εταιρείες να αυξήσουν την παραγωγή τους και να βελτιώσουν τα περιθώρια κέρδους τους.
Συνολικά, για μια μέση χαλυβουργία με παραγωγή 1 εκατομμυρίου τόνων, μια καθαρή αύξηση τιμής 50€/τόνο που δεν απορροφάται από το κόστος πρώτων υλών θα μπορούσε θεωρητικά να προσθέσει έως και 50 εκατομμύρια ευρώ στο ετήσιο EBITDA της.
Οι αναλυτές της Jefferies για παράδειγμα αναθεώρησαν προς τα πάνω την πρόβλεψη για τα EBITDA 2026 της ArcelorMittal κατά 10%, στα 8,9 δισ. (σ.σ: τα ΕBITDA του 2025 ανήλθαν στα 6,54 δισ.) Για το 2027, οι προβλέψεις είναι ακόμα πιο αισιόδοξες, φτάνοντας τα 11,7 δισ.
Εκτιμάται ότι κάθε αύξηση της τιμής του χάλυβα στην ΕΕ κατά €50/τόνο προσθέτει περίπου 1,6 δισ. δολάρια στα ετήσια EBITDA της εταιρείας.
Οι διοικήσεις της Salzgitter και της Thyssenkrupp εξέφρασαν την αισιοδοξία ότι τα μέτρα θα διασφαλίσουν τη μακροπρόθεσμη βιωσιμότητα της παραγωγής, επιτρέποντας στις εταιρείες να ανακάμψουν από το δύσκολο περιβάλλον του 2025, καθώς η μείωση των εισαγωγών χάλυβα κατά περίπου 10 εκατ. τόνους αναμένεται να οδηγήσει τα ποσοστά χρήσης των εργοστασίων από το 60-65% προς το 80-85%.
Αυτό είναι πολύ σημαντικό καθώς βάση των ιστορικών δεδομένων, η μείωση της πλεονάζουσας παραγωγικής ικανότητας οδηγεί σε δραματική βελτίωση των περιθωρίων EBITDA, από 6% σε πάνω από 13% σε περιόδους ισορροπίας.
Πιο συγκεκριμένα τώρα, όσον αφορά την Thyssenkrupp, μετά από μια δραματική πτώση το 2024 λόγω της κρίσης στην αυτοκινητοβιομηχανία, η εταιρεία ανέκαμψε ελαφρώς το 2025 -1.49 δισ. EBITDA- ενώ τα νέα μέτρα της ΕΕ θεωρούνται «σωσίβιο» για τη μονάδα Steel Europe, στοχεύοντας στην επιστροφή σε επίπεδο EBITDA άνω των 2 δισ.ευρώ.
Η κερδοφορία της Salzgitter συμπιέστηκε σημαντικά το 2024-2025 λόγω των χαμηλών τιμών χάλυβα. Για το 2026, η διοίκηση αναμένει ανάκαμψη, με το EBITDA να επιστρέφει στα επίπεδα του 2023 ή και υψηλότερα, εφόσον οι τιμές σταθεροποιηθούν.
Στις εταιρείες που ευνοούνται είναι φυσικά και οι ελληνικές χαλυβουργίες.
Η απόφαση αποτελεί σημαντική εξέλιξη για τις εγχώριες βιομηχανίες, όπως ο όμιλος Viohalco (Sidenor) και η Χαλυβουργία Ελλάδος καθώς περιορίζεται η πίεση από τις φθηνές εισαγωγές τρίτων χωρών. Oι δύο εταιρείες θα αποκτήσουν μεγαλύτερο έλεγχο στην τιμολόγηση, καθώς ο ανταγωνισμός από το εξωτερικό γίνεται ακριβότερος λόγω των δασμών 50%. Τα περιθώρια κέρδους λοιπόν αυξάνονται, υπό την προϋπόθεση ότι τα πάγια κόστη παραγωγής παραμένουν σταθερά, οπότε όλη η αύξηση τιμής ανά τόνο πηγαίνει σχεδόν εξ ολοκλήρου στο EBITDA.
Εάν δε μια εταιρεία διαθέτει ήδη αποθέματα πρώτων υλών ή έτοιμου χάλυβα που αγοράστηκαν σε χαμηλότερες τιμές, η πώληση με τη νέα αυξημένη τιμή μεταφράζεται σε άμεσο λογιστικό κέρδος.
Βέβαια το νόμισμα πάντα έχει δύο όψεις. Ενώ οι χαλυβουργίες ευνοούνται, οι κατασκευαστικοί όμιλοι ενδέχεται να αντιμετωπίσουν αυξημένο κόστος στα δομικά υλικά, επηρεάζοντας τα περιθώρια κέρδους στα μεγάλα έργα υποδομής.
Επίσης για εταιρείες που αγοράζουν χάλυβα για να τον μεταποιήσουν, η επίδραση είναι πιο σύνθετη, καθώς αν δεν μπορούν να μετακυλήσουν τις αυξήσεις στους τελικούς πελάτες άμεσα λόγω υφιστάμενων συμβολαίων για παράδειγμα, τα περιθώρια κέρδους συρρικνώνονται.
*Αποποίηση Ευθύνης: Το υλικό αυτό παρέχεται για πληροφοριακούς και μόνο σκοπούς. Σε καμιά περίπτωση δεν πρέπει να εκληφθεί ως προσφορά, συμβουλή ή προτροπή για την αγορά ή πώληση των αναφερόμενων προϊόντων. Παρόλο που οι πληροφορίες που περιέχονται βασίζονται σε πηγές που θεωρούνται αξιόπιστες, ουδεμία διασφάλιση δίνεται ότι είναι πλήρεις ή ακριβείς και δε θα πρέπει να εκλαμβάνονται ως τέτοιες.
