Η χθεσινή μέρα στα διεθνή χρηματιστήρια ξεκίνησε με σχετική αισιοδοξία, με τη βοήθεια των πολύ καλών νέων από πολλές διεθνείς επιχειρήσεις, κυρίως στον τεχνολογικό τομέα και στον χώρο της Τεχνητής Νοημοσύνης. Σε αυτές τις εταιρείες εξάλλου οφείλεται σε μεγάλο βαθμό και το γεγονός πως κάποιοι σημαντικοί διεθνείς χρηματιστηριακοί δείκτες βρίσκονται σε ιστορικά υψηλά επίπεδα την ώρα που η κατάσταση στα Στενά του Ορμούζ και τον Περσικό Κόλπο έχει φέρει σε πολύ δύσκολη κατάσταση την παγκόσμια αγορά ορυκτών καυσίμων και γεμίζει με ανησυχία τις κεντρικές τράπεζες όλου του κόσμου, φέρνοντας πιο κοντά αυξήσεις των επιτοκίων αναφοράς (ήδη η Αυστραλία έχει ξεκινήσει τον χορό).
Κάποια στιγμή όμως κοντά στο δικό μας μεσημέρι, μία πληροφορία του αμερικανικού Axios έδωσε νέα σημαντική ώθηση στις αγορές. Οι επενδυτές ενθουσιάστηκαν ακούγοντας πως το Ιράν και οι ΗΠΑ βρίσκονται κοντά σε μία προκαταρκτική συμφωνία για οριστική κατάπαυση του πυρός και αυτό φάνηκε σε όλες τις διεθνείς αγορές. Ο δικός μας Γενικός Δείκτης έκλεισε τελικά με άνοδο 3,17%, πλησιάζοντας το υψηλότερο σημείο μετά την έναρξη του πολέμου. Σημαντική άνοδο είχαμε και στη Γερμανία, τη Γαλλία και τις άλλες ευρωπαϊκές χρηματιστηριακές αγορές, ενώ στις ΗΠΑ σημειώθηκαν νέα ιστορικά υψηλά στον δείκτη S&P 500 και στον δείκτη Nasdaq, με την Τεχνητή Νοημοσύνη να σέρνει και πάλι τον χορό.
Την ίδια στιγμή, μεγάλη πτώση σημείωσαν οι διεθνείς χρηματιστηριακές τιμές του αργού πετρελαίου αν και κάλυψαν ένα μεγάλο μέρος της πτώσης που σημείωσαν μόλις είχε κυκλοφορήσει η πληροφορία του Axios. Ανοδικά κινήθηκαν και τα πολύτιμα μέταλλα, όπως και τα βασικά μέταλλα και κυρίως ο χαλκός. Η γενική αισιοδοξία επεκτάθηκε και στις αγορές crypto, με το Bitcoin να κρατιέται σχετικά εύκολα πάνω από την περιοχή των 80.000 δολαρίων. Θετικό ήταν το κλίμα και στις αγορές ομολόγων, όπου οι αποδόσεις υποχώρησαν στους δανειακούς τίτλους μακράς διαρκείας, ύστερα από αρκετές μέρες ανόδου που είχαν αρχίσει να προβληματίζουν τους παρατηρητές των ομολογιακών αγορών.
Δεν είναι δύσκολο να καταλάβουμε γιατί οι επενδυτές χάρηκαν. Όσο πιο γρήγορα εξομαλυνθεί η κατάσταση στα Στενά του Ορμούζ τόσο μικρότερες θα αποδειχθούν οι επιπτώσεις από την άνοδο στην τιμή του πετρελαίου και των υποπροϊόντων του, την αντίστοιχη στην τιμή του φυσικού αερίου στην Ευρώπη και την Ασία, τις ελλείψεις στα λιπάσματα. Τόσο πιο γρήγορα θα συνέλθουν και οι χώρες της Ασίας που ήδη υποφέρουν από έλλειψη ενέργειας και προσπαθούν με κάθε τρόπο να μειώσουν την κατανάλωση για να αποφύγουν τα χειρότερα.
Και τόσο μικρότερες θα είναι οι επιπτώσεις στον πληθωρισμό και οι πιθανότητες να δούμε και άλλες αυξήσεις επιτοκίων από κεντρικές τράπεζες. Στο ίδιο πνεύμα, η επιστροφή της ομαλότητας στην διεθνή ενεργειακή αγορά θα μειώσει σημαντικά τις επιπτώσεις στην παγκόσμια οικονομική ανάπτυξη και κατ’ επέκταση στην κερδοφορία των επιχειρήσεων ανά τον κόσμο.
Δεν αποτελεί λοιπόν έκπληξη η ισχυρή ανοδική κίνηση των διεθνών χρηματιστηρίων μετά τις (διαφαινόμενες) εξελίξεις στο μέτωπο της Μέσης Ανατολής. Τουλάχιστον των χρηματιστηρίων που δεν έχουν ωφεληθεί σημαντικά από την αλματώδη ανάπτυξη της Τεχνητής Νοημοσύνης, καθώς εκείνα πηγαίνουν ήδη από ρεκόρ σε ρεκόρ (αναφερόμαστε κυρίως στους αμερικανικούς δείκτες S&P 500 και Nasdaq και στα χρηματιστήρια της Νότιας Κορέας και της Ταϊβάν). Μπορούμε όμως να είμαστε σίγουροι πως το χθεσινό πάρτι θα συνεχιστεί στο άμεσο μέλλον;
Αν επιβεβαιωθούν οι χθεσινές πληροφορίες του διεθνούς Τύπου και επιτευχθεί κατ’ αρχήν συμφωνία μεταξύ των ΗΠΑ και του Ιράν, συμφωνία που να προβλέπει και το άμεσο άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ στην διεθνή ναυσιπλοΐα, είναι πολύ λογικό να δούμε την ανοδική κίνηση να συνεχίζεται και να διευρύνεται. Τα πράγματα όμως δεν είναι τόσο απλά. Δεν πρέπει να ξεχνάμε πως στην ουσία τα χρηματιστήρια έχουν αντιμετωπίσει με σχετική ψυχραιμία την κατάσταση στην Μέση Ανατολή και πως μετά την χθεσινή ημέρα δεν απέχουν και πολύ από τα επίπεδα στα οποία βρίσκονταν πριν τον πόλεμο. Αυτό σημαίνει πως με μία μικρή περαιτέρω άνοδο θα βρεθούν και πάλι σε αυτά τα υψηλά, κάτι που σημαίνει πως τα περιθώρια καθοδικής κίνησης από μία ξαφνική απογοήτευση δεν θα είναι μικρά.
Τι θα πρέπει λοιπόν να φοβίζει τους επενδυτές αυτή την στιγμή; Σίγουρα το ενδεχόμενο ενός ακόμα πισωγυρίσματος στις προσπάθειες για την επίτευξη μίας οριστικής συμφωνίας κατάπαυσης του πυρός. Μπορεί να είναι προφανές πως και οι δύο πλευρές δεν έχουν κανέναν ουσιαστικό λόγο να καθυστερήσουν την επαναφορά στην ομαλότητα, αυτό δεν σημαίνει πως η πιθανότητα κάποιου «ατυχήματος» λόγω κάποιου λανθασμένου διαπραγματευτικού χειρισμού εξαιτίας υπερβολικής αυτοπεποίθησης ή λανθασμένης εκτίμησης είναι μηδενική. Δεν υποστηρίζουμε πως κάτι τέτοιο είναι πολύ πιθανόν, σίγουρα όμως δεν είναι απίθανο.
Αυτό που είναι αρκετά πιο πιθανό είναι να αποδειχθεί εκ των πραγμάτων πως η επιστροφή στην ομαλή λειτουργία των πραγμάτων στα Στενά και τον Περσικό Κόλπο θα είναι πολύ πιο χρονοβόρα απ’ όσο εκτιμούν τώρα οι διεθνείς επενδυτές. Και όσον αφορά στο πόσο γρήγορα θα ανοίξουν και πάλι τα Στενά για την διεθνή ναυσιπλοΐα και όσον αφορά στο πόσο γρήγορα θα μπορέσουν να επιστρέψουν στην πλήρη λειτουργία τους όλες οι ενεργειακές εγκαταστάσεις και υποδομές στις χώρες της περιοχής.
Όπως έχουν επισημάνει οι ειδικοί της αγοράς ενέργειας, η επιστροφή σε καθεστώς πλήρους λειτουργίας για μία πετρελαιοπηγή ή ένα διυλιστήριο ή ένα πετροχημικό εργοστάσιο ή έναν τερματικό σταθμό υγροποίησης φυσικού αερίου, είναι μία πολύ δύσκολη και πολύπλοκη υπόθεση ακόμα και αν οι εγκαταστάσεις έχουν σταματήσει να λειτουργούν χωρίς να έχουν πάθει την παραμικρή ζημιά. Πρόκειται για διαδικασίες που κρατάνε τουλάχιστον κάποιες εβδομάδες, ίσως και περισσότερο. Τα πράγματα είναι ακόμα πιο δύσκολα όταν οι εγκαταστάσεις έχουν υποστεί ζημιές και μάλιστα σοβαρές. Στην τωρινή περίπτωση ξέρουμε πως οι ζημιές είναι σημαντικές και σε εγκαταστάσεις άντλησης πετρελαίου και σε διυλιστήρια και σε σταθμούς φόρτωσης πετρελαίου όπως και σε πετροχημικά εργοστάσια.
Το ίδιο και στις εγκαταστάσεις υγροποίησης φυσικού αερίου του Κατάρ, οι οποίες είναι οι μεγαλύτερες στον κόσμο. Δεν υποστηρίζουμε πως όλες αυτές οι επισκευές και οι απαραίτητες δοκιμές για την επανέναρξη λειτουργίας θα πάρουν πολλούς μήνες ή και χρόνια αλλά δεν μπορούμε να αποκλείσουμε την πιθανότητα να δούμε ένα σημαντικό μέρος της παραγωγής ενεργειακών προϊόντων στην περιοχή να μένει εκτός της διεθνούς αγοράς για αρκετά μεγάλο χρονικό διάστημα. Σε μία τέτοια περίπτωση, μπορεί να μην λείπουν 8 ή 10 εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου καθημερινά από τη διεθνή αγορά αλλά θα λείπουν αρκετά ώστε να καθυστερήσει η επιστροφή των τιμών στα επίπεδα που βρίσκονταν πριν την έναρξη του πολέμου.
Αυτό με την σειρά του θα μπορούσε να αποτελέσει ενισχυτικό παράγοντα για τον πληθωρισμό και την υγεία της παγκόσμιας οικονομίας. Κάτι άλλο που μπορεί να υποτιμούν οι διεθνείς επενδυτές είναι το μέγεθος της ζημιάς που μπορεί να έχει ήδη γίνει στο διεθνές εμπόριο από ό,τι έχει συμβεί από το τέλος του Φεβρουαρίου μέχρι τώρα και ο χρόνος που θα χρειαστεί και εκεί για την επιστροφή σε ομαλές συνθήκες λειτουργίας.
Από αυτά που έχουμε δει τους τελευταίους μήνες γνωρίζουμε πως οι καταστάσεις αλλάζουν πολύ εύκολα και η αισιοδοξία διαδέχεται την απαισιοδοξία μέσα σε ένα δευτερόλεπτο. Δεν υποστηρίζουμε πως τώρα θα γίνει το αντίστροφο, επισημαίνουμε απλώς πως ακόμα και οι επικεφαλίδες των ειδήσεων είναι πολύ θετικές, οι κακοτοπιές για τους επενδυτές δεν πρόκειται να εξαφανιστούν μέσα σε δύο λεπτά. Θα χαρούμε πολύ αν αποδειχθεί πως η γενικά ψύχραιμη και αισιόδοξη αντιμετώπιση της έντασης στη Μέση Ανατολή από τους επενδυτές ήταν σωστή, αλλά ας είμαστε προετοιμασμένοι και για το αντίθετο.
