Πριν καν τελειώσει ο πόλεμος στο Ιράν, πριν καν αποκατασταθεί η πλήρης και ασφαλής διέλευση των δεξαμενόπλοιων από τα Στενά του Ορμούζ, πριν καν φανούν στον ορίζοντα οι όροι της ειρήνευσης και οι οικονομικές τους συνέπειες, οι χρηματιστηριακές αγορές πανηγυρίζουν. Πανηγυρίζουν καταγράφοντας νέες υψηλές κορυφές, μετά την βύθιση τους που ακολούθησε την έναρξη των εχθροπραξιών στα τέλη Φεβρουαρίου.
Οι επενδυτές προεξοφλούν λοιπόν ότι τα πάντα θα επιλυθούν με θετικό τρόπο, δίχως να αφήνουν πίσω τους τραύματα και πληγές. Επιστρέφοντας στην προηγούμενη «κανονικότητα» των αγορών, η οποία όμως δεν ήταν ανέφελη. Θυμίζοντας μας με αυτόν τον τρόπο, ένα από τα πιο διάσημα και διδακτικά παραμύθια της Ανατολής. Αυτό της καλύβας του Νασρεντίν Χότζα.
Ένας φτωχός χωρικός είχε πάει απελπισμένος στον Χότζα. «Χότζα μου, βοήθησέ με!», φώναξε. «Ζούμε πέντε άτομα σε μια μικρή καλύβα. Δεν χωράμε να αναπνεύσουμε, τσακωνόμαστε όλη μέρα, η ζωή μας έχει γίνει κόλαση. Τι να κάνω;» Ο Χότζα, αφού τον άκουσε με προσοχή, του είπε: «Έχεις κότες;». «Έχω δέκα», απάντησε ο χωρικός. «Βαλ’ τες μέσα στο σπίτι και έλα να με δεις σε μια εβδομάδα.» Μετά από μια εβδομάδα επέστρεψε σε ακόμα χειρότερη κατάσταση. «Χότζα, τα πράγματα είναι ανυπόφορα! Οι κότες κακαρίζουν, γεμίσαμε πούπουλα, η κατάσταση είναι τρομερή!». «Έχεις κατσίκα;» ρώτησε ο Χότζα. «Έχω μία.». «Βαλ’ την κι αυτήν μέσα.» Αυτό συνεχίστηκε για εβδομάδες. Ο Χότζα τον συμβούλευσε να βάλει μέσα το γαϊδούρι, την αγελάδα και όλα τα ζώα του. Ο χωρικός έφτασε στα όρια της τρέλας. Το σπίτι είχε γίνει ένας χαμός από μυρωδιές, φασαρία και ασφυξία.
Τότε, ο Χότζα του έδωσε την τελική οδηγία: «Τώρα, βγάλε έξω όλα τα ζώα. Ένα προς ένα. Και έλα αύριο.» Την επόμενη μέρα, ο χωρικός έτρεξε στον Χότζα με ένα τεράστιο χαμόγελο στο πρόσωπό του. «Σε ευχαριστώ, σοφέ Χότζα! Το σπίτι μας είναι τεράστιο! Τώρα που βγήκαν τα ζώα, νιώθουμε λες και μένουμε σε παλάτι. Είμαστε τόσο άνετα και ευτυχισμένοι!»
Αυτό ακριβώς συμβαίνει σήμερα στις αγορές. Πριν από την έναρξη του πολέμου, η κατάσταση στις αγορές ήταν ιδιαίτερα δύσκολη. Οι εμπορικοί πόλεμοι και οι δασμοί, οι ανησυχίες για την αναζωπύρωση του πληθωρισμού, η αμφιβολίες για την πορεία των επιτοκίων από την πλευρά των κεντρικών τραπεζών, η διόγκωση του αμερικανικού χρέους και το τεράστιο κόστος κάλυψης της εξυπηρέτησης του, η εκθετική αύξηση των κεφαλαιουχικών δαπανών (capex) στις εταιρείες του οικοσυστήματος της τεχνητής νοημοσύνης, οι τριγμοί στα χαρτοφυλάκια των Credit Funds, ήταν μεταξύ άλλων τα προβλήματα που οδηγούσαν σε μια έντονη μεταβλητότητα, αποτρέποντας την αγορά να λάβει μια σαφή κατεύθυνση.
Ε, μέσα σε αυτήν την δύσκολη κατάσταση που δημιουργούσε πίεση και ασφυξία στην «χρηματιστηριακή καλύβα», μπήξε ξαφνικά όχι μια κότα, ή μια κατσίκα, ή ένα γαϊδούρι ή μια αγελάδα. Αλλά ένας τεράστιος ελέφαντας. Δηλαδή, ο πόλεμος στο Ιράν.
Έτσι τα πράγματα έγιναν ακόμα χειρότερα. Ο S&P 500 κατέρρευσε. Και οι επενδυτές πετούσαν τις μετοχές, τα ομόλογα, τα πολύτιμα μέταλλα και τα κρυπτονομίσματα από το παράθυρο σαν να μην υπάρχει αύριο.
Πενήντα ημέρες μετά, η ιστορία με την καλύβα του Νασρεντίν Χότζα επαληθεύεται για μια ακόμα αφορά. Δεν πρόλαβε καν ο αργοκίνητος τεράστιος ελέφαντας να βγει από την καλύβα. Δεν πρόλαβε να κάνει δυο – τρία βήματα και ο απόλυτος ενθουσιασμός επέστρεψε μέσα στην καλύβα, από την αίσθηση και μόνο, ότι ο ελέφαντας ετοιμάζεται να βγει έξω.
Οι επενδυτές ξέχασαν μονομιάς όλα όσα τους προβλημάτιζαν και τους ανησυχούσαν πριν από τον πόλεμο και οδηγούν τους δείκτες σε νέα υψηλά. Όχι επειδή λύθηκαν οι προηγούμενες εκκρεμότητες που αντιμετώπιζαν πριν από το πόλεμο. Αλλά επειδή, η πιθανή αποχώρηση του ελέφαντα, τους επιτρέπει να επανέλθουν στην προηγούμενη κανονικότητα τους, όσο δύσκολη και να ήταν αυτή.
Όμως η τρέχουσα νέα «διάχυτη αισιοδοξία» των αγορών ενδέχεται να είναι χτισμένη σε πήλινα πόδια. Διότι δεν έχει μεταβληθεί κάτι σχετικά με τον πληθωρισμό. Διότι το κεφάλαιο της αντιπαλότητας του Λευκού Οίκου με την Fed, δεν έχει κλείσει. Διότι τα αναθεωρημένα στοιχεία της απασχόλησης στις ΗΠΑ, κάθε άλλο παρά θετικά είναι.
Εξ άλλου, το περίφημο «Beige Book» της Fed δεν έχει ξεκαθαρίσει το τοπίο για την πορεία των επιτοκίων, αφού από τη μία πλευρά, η πίεση για στήριξη της ανάπτυξης είναι τεράστια, και από την άλλη, ο επίμονος πληθωρισμός που ενισχύεται από τη ζήτηση στο εσωτερικό των ΗΠΑ, αλλά και τις διεθνείς τιμές, δεν επιτρέπει τη χαλάρωση της νομισματικής πολιτικής.
Παράλληλα οι εκτιμήσεις και οι ανακοινώσεις των αποτελεσμάτων των εταιρειών για το Q1, πιστοποιούν το γεγονός ότι μπροστά μας έχουμε μια χρηματιστηριακή αγορά δυο ταχυτήτων. Έτσι, ενώ ο κλάδος της Τεχνητής Νοημοσύνης (AI) συνεχίζει να προσελκύει τεράστια κεφάλαια και να οδηγεί την ανάπτυξη, με επιφυλάξεις βέβαια ως προς την αποδοτικότητα των συγκεκριμένων επενδύσεων, άλλοι τομείς της αμερικανικής οικονομίας αρχίζουν να λυγίζουν υπό το βάρος των υψηλών επιτοκίων και της εξασθένησης της αγοραστικής δύναμης των καταναλωτών. Αυτή η απόκλιση σημαίνει ότι οι δείκτες, όπως ο S&P 500 μπορεί να δείχνουν υγιείς, αλλά στο εσωτερικό τους κρύβουν μια εντεινόμενη εύθραυστη ισορροπία.
Ασφαλώς και η στήλη δεν είναι υπέρ της καταστροφολογίας. Είναι όμως υπέρ της εγρήγορσης και κατά της λήθης των Λωτοφάγων. Σε έναν κόσμο όπου οι γεωπολιτικοί κίνδυνοι είναι πλέον δομικοί και όχι απλά παροδικοί και όπου οι κεντρικές τράπεζες έχουν περιορισμένα περιθώρια ελιγμών, η τυφλή εμπιστοσύνη και υποταγή στις προσδοκίες της αέναης δυναμικής των χρηματιστηρίων μπορεί να αποβεί -με επενδυτικούς όρους- μοιραία.
Όπως ανέφερε πρόσφατα και ο κορυφαίος διαχειριστής κεφαλαίων Mohamed El-Erian, στην εκπομπή «Power Lunch» του CNBC, η επενδυτική στρατηγική για το 2026 δεν πρέπει να βασίζεται στην αισιοδοξία, αλλά στην ανθεκτικότητα. Η ιστορία της καλύβας του Νασρεντίν Χότζα, έρχεται και πάλι να μας πιστοποιήσει τη διαφορά ανάμεσα στην πραγματικότητα και την αίσθηση που έχουμε γι’ αυτήν.
