Οι γεωπολιτικές εντάσεις, η τεχνολογική εξάρτηση και οι οικονομικές ανισορροπίες συνθέτουν ένα νέο, πιο ασταθές τοπίο και οι τράπεζες καλούνται να επαναπροσδιορίσουν τον ρόλο τους. Από διαχειριστές ρευστότητας μετατρέπονται σε «νευραλγικούς κόμβους» στρατηγικής ανθεκτικότητας. Ο Φωκίων Καραβίας, Διευθύνων Σύμβουλος της Eurobank, περιγράφει πώς η εμπειρία της ελληνικής κρίσης μετατράπηκε σε πλεονέκτημα και πώς η Eurobank επιχειρεί να ισορροπήσει ανάμεσα στον κίνδυνο και την ανάπτυξη, σε μια εποχή όπου τα σύνορα οικονομίας και γεωπολιτικής έχουν πλέον καταργηθεί.
Η κρίση ως «σχολείο» και η νέα φύση του κινδύνου
Η ελληνική τραπεζική κρίση της προηγούμενης δεκαετίας δεν αποτέλεσε απλώς μια περίοδο βαθιάς ύφεσης, αλλά ένα σημείο καμπής για τον τρόπο με τον οποίο οι τράπεζες αντιλαμβάνονται τον κίνδυνο. Όπως είπε ο κ. Καραβίας, το τραπεζικό σύστημα πέρασε από μια εποχή όπου η διαχείριση επικεντρωνόταν κυρίως στη ρευστότητα και τον πιστωτικό κίνδυνο, σε ένα πολύ πιο σύνθετο περιβάλλον, όπου εξωγενείς παράγοντες καθορίζουν τις εξελίξεις.
Η χρηματοπιστωτική κρίση του 2008 και το αυστηρότερο κανονιστικό πλαίσιο που ακολούθησε ενίσχυσαν σημαντικά τα εργαλεία διαχείρισης κινδύνων. Ωστόσο, η τελευταία δεκαετία ανέδειξε μια νέα πραγματικότητα: οι κρίσεις δεν προκύπτουν μόνο από οικονομικούς κύκλους, αλλά από γεγονότα όπως πανδημίες, πολεμικές συγκρούσεις και γεωπολιτικές αναταράξεις.
Η πανδημία του COVID-19, η ρωσική εισβολή στην Ουκρανία και οι πρόσφατες εξελίξεις στη Μέση Ανατολή λειτουργούν ως χαρακτηριστικά παραδείγματα αυτής της μετατόπισης. Οι τράπεζες καλούνται πλέον να ενσωματώνουν στα μοντέλα τους σενάρια που μέχρι πρότινος θεωρούνταν ακραία ή απίθανα.
Σε αυτό το πλαίσιο, η αφετηρία κάθε οικονομίας αποκτά κρίσιμη σημασία. Η Ελλάδα, σύμφωνα με τον επικεφαλής της Eurobank, εισέρχεται στη σημερινή περίοδο αβεβαιότητας από σαφώς καλύτερη θέση σε σχέση με το παρελθόν. Τα δημοσιονομικά πλεονάσματα, το ισχυρό ταμειακό απόθεμα και το χαμηλό κόστος εξυπηρέτησης του χρέους συνθέτουν ένα «μαξιλάρι» σταθερότητας, το οποίο λειτουργεί ως ασπίδα απέναντι σε εξωτερικούς κραδασμούς.
Παράλληλα, το τραπεζικό σύστημα εμφανίζεται πιο ανθεκτικό, έχοντας ενσωματώσει τα μαθήματα της κρίσης. Πρόκειται για μια ανθεκτικότητα που δεν χτίζεται σε περιόδους πίεσης, αλλά σε φάσεις κανονικότητας, συχνά κόντρα σε πιέσεις για χαλάρωση.
Ωστόσο, το νέο στοιχείο που περιπλέκει περαιτέρω την εξίσωση είναι η τεχνολογία. Από τη μία πλευρά, αποτελεί εργαλείο ενίσχυσης της αποδοτικότητας και της ασφάλειας. Από την άλλη, δημιουργεί νέους, συστημικούς κινδύνους. Η πιθανότητα αξιοποίησης προηγμένων τεχνολογιών, όπως η τεχνητή νοημοσύνη, για κυβερνοεπιθέσεις ή αποσταθεροποίηση χρηματοπιστωτικών συστημάτων αποτελεί πλέον πραγματική απειλή.
Επιπλέον, η εξάρτηση των ευρωπαϊκών τραπεζών από αμερικανικές υποδομές, είτε πρόκειται για cloud υπηρεσίες, είτε για συστήματα πληρωμών, αναδεικνύεται ως ένας ακόμη παράγοντας ευαλωτότητας, ιδιαίτερα σε ένα περιβάλλον όπου οι διατλαντικές σχέσεις καθίστανται λιγότερο προβλέψιμες.
Η στρατηγική της Eurobank είναι διαφοροποίηση, επέκταση και νέες αγορές
Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, η πρόκληση για τις τράπεζες είναι διπλή, ήτοι να διατηρήσουν την ανθεκτικότητά τους και ταυτόχρονα να συνεχίσουν να αναπτύσσονται. Για την Eurobank, η απάντηση σε αυτή την πρόκληση είναι η διαφοροποίηση.
Όπως εξήγησε ο κ. Καραβίας, η γεωγραφική διασπορά αποτελεί βασικό εργαλείο διαχείρισης κινδύνου. Η παρουσία της τράπεζας σε Ελλάδα, Κύπρο και Βουλγαρία επιτρέπει την εξισορρόπηση των επιπτώσεων από περιφερειακές κρίσεις. Ήδη, περισσότερο από το ήμισυ της κερδοφορίας του ομίλου προέρχεται από δραστηριότητες εκτός Ελλάδας, στοιχείο που ενισχύει τη σταθερότητα του επιχειρηματικού μοντέλου.
Η διαφοροποίηση αυτή αποδεικνύεται κρίσιμη σε περιόδους όπως η σημερινή ενεργειακή κρίση. Αν και καμία οικονομία δεν μένει ανεπηρέαστη, οι επιπτώσεις διαφέρουν. Η Βουλγαρία, για παράδειγμα, εμφανίζεται λιγότερο εκτεθειμένη λόγω της ενεργειακής της δομής, γεγονός που λειτουργεί εξισορροπητικά για τον όμιλο.
Πέρα από τη γεωγραφία, η Eurobank επενδύει και στη διαφοροποίηση των δραστηριοτήτων της. Αν και τα παραδοσιακά τραπεζικά προϊόντα παραμένουν η κύρια πηγή εσόδων, η τράπεζα ενισχύει συστηματικά την παρουσία της σε τομείς όπως η διαχείριση πλούτου και οι ασφάλειες.
Η εξαγορά της CNP στην Κύπρο και η επαναφορά της Eurolife στην Ελλάδα σηματοδοτούν αυτή τη στρατηγική κατεύθυνση. Ταυτόχρονα, ο μετασχηματισμός της Eurobank Private Bank Luxembourg υπογραμμίζει τη στόχευση στον τομέα του wealth management, που αναμένεται να διαδραματίσει ολοένα και σημαντικότερο ρόλο τα επόμενα χρόνια.
Παράλληλα, η Eurobank αναζητά νέες ευκαιρίες εκτός των παραδοσιακών της αγορών. Η Ινδία αναδεικνύεται σε στρατηγικό εταίρο, με αυξανόμενη σημασία για την Ευρώπη στο νέο γεωπολιτικό σκηνικό. Η τράπεζα επενδύει στη δημιουργία γεφυρών μεταξύ των δύο οικονομιών, προωθώντας την Ελλάδα και την Κύπρο ως πύλες εισόδου για ινδικές επιχειρήσεις στην ευρωπαϊκή αγορά.
Η επιλογή της Κύπρου δεν είναι τυχαία. Το κοινό νομικό πλαίσιο, οι ιστορικοί δεσμοί και η ανεπτυγμένη υποδομή επαγγελματικών υπηρεσιών δημιουργούν ένα ευνοϊκό περιβάλλον για διεθνείς επενδύσεις.
Η ίδρυση γραφείου αντιπροσωπείας στη Βομβάη αποτελεί το επόμενο βήμα αυτής της στρατηγικής. Η κίνηση αυτή συνοδεύεται από ένα ευρύτερο πλέγμα συνεργασιών, που εκτείνεται από τον τομέα των πληρωμών έως τη βιομηχανία του κινηματογράφου και την εκπαίδευση.
Ιδιαίτερη σημασία έχει και η εισαγωγή του συστήματος πληρωμών UPI στην Ελλάδα, μια καινοτομία που καθιστά την Eurobank την πρώτη ευρωπαϊκή τράπεζα που προσφέρει διασυνοριακές πληρωμές μέσω της συγκεκριμένης πλατφόρμας.
