Καθώς οι κοινωνίες γερνούν και τα συστήματα φροντίδας πιέζονται, η Τεχνητή Νοημοσύνη προβάλλεται ως πιθανή απάντηση στις αυξανόμενες ανάγκες της τρίτης ηλικίας. Από ρομπότ συντροφιάς και έξυπνους αισθητήρες έως εφαρμογές εικονικής πραγματικότητας, η τεχνολογία υπόσχεται να ενισχύσει την ασφάλεια και να περιορίσει τη μοναξιά. Ωστόσο, ειδικοί τονίζουν ότι δεν μπορεί να υποκαταστήσει την ανθρώπινη επαφή.
Στην Αυστραλία, η Βασιλική Επιτροπή για τη Φροντίδα Ηλικιωμένων έχει καταγράψει σοβαρές αδυναμίες στο σύστημα, με ελλείψεις προσωπικού και αυξανόμενες ανάγκες. Σε αυτό το πλαίσιο, η «age tech» αναπτύσσεται ραγδαία, με την αγορά να εκτιμάται ότι θα φτάσει τα 170 δισ. αυστραλιανά δολάρια έως το 2030.
Έρευνα του University of Sydney δείχνει ότι εταιρείες τεχνολογίας προωθούν την Τεχνητή Νοημοσύνη ως λύση σε ένα σύστημα που παρουσιάζεται ως αναποτελεσματικό και υπερφορτωμένο.
Οι ερευνητές υποστηρίζουν ότι αυτό το αφήγημα ενισχύει το λεγόμενο techno-solutionism, την ιδέα ότι τα κοινωνικά προβλήματα μπορούν να λυθούν κυρίως μέσω τεχνολογίας, παραβλέποντας ζητήματα χρηματοδότησης, εκπαίδευσης και εργασιακών συνθηκών.
Σύμφωνα με την ίδια μελέτη, συστήματα AI διαφημίζονται ως ικανά να προβλέπουν πτώσεις, να εντοπίζουν αλλαγές στην υγεία και να μειώνουν τα λάθη. Παράλληλα, όμως, εντείνουν την επιτήρηση των εργαζομένων και ενδέχεται να ενισχύουν στερεότυπα για την τρίτη ηλικία. Τα δεδομένα εκπαίδευσης των μοντέλων συχνά δεν εκπροσωπούν επαρκώς ηλικιωμένους πληθυσμούς.
Η τεχνολογία, σύμφωνα με την κριτική, δεν μειώνει πάντα τον φόρτο εργασίας. Αντίθετα, δημιουργεί νέα καθήκοντα για το προσωπικό, όπως η παρακολούθηση συστημάτων και η διαχείριση ψευδών συναγερμών, αυξάνοντας το εργασιακό άγχος.
Παρά τις επιφυλάξεις, υπάρχουν εφαρμογές με θετικό αντίκτυπο. Σε δομές φροντίδας στο Κουίνσλαντ, ηλικιωμένοι συμμετέχουν σε εικονικά ταξίδια, εμπειρίες που συμβάλλουν στη μείωση της απομόνωσης και στη βελτίωση της ψυχολογίας. Η εικονική πραγματικότητα χρησιμοποιείται επίσης στη διαχείριση πόνου και στη στήριξη ασθενών με άνοια.
Η καθηγήτρια του University of Griffith Γουέντι Μόιλ τονίζει ότι η τεχνολογία πρέπει να λειτουργεί υποστηρικτικά και όχι αντικαταστατικά. Όπως σημειώνει σε συνέντευξη στην The Guardian, ο στόχος είναι η ενίσχυση των φροντιστών ώστε να αφιερώνουν περισσότερο χρόνο στην ανθρώπινη επαφή.
Υπάρχουν ήδη εφαρμογές όπως αισθητήρες πτώσεων, έξυπνα ρολόγια και συστήματα παρακολούθησης στο σπίτι που ενισχύουν την αυτονομία των ηλικιωμένων. Ωστόσο, οι ειδικοί προειδοποιούν ότι καμία τεχνολογία δεν μπορεί να υποκαταστήσει πλήρως την ανθρώπινη παρουσία. Το κρίσιμο ζήτημα παραμένει η ισορροπία ανάμεσα στην τεχνολογική και την ανθρώπινη διάσταση της φροντίδας.
Η συζήτηση επικεντρώνεται πλέον όχι στο αν η Τεχνητή Νοημοσύνη θα ενταχθεί στη φροντίδα ηλικιωμένων, αλλά στο πώς θα ρυθμιστεί η χρήση της ώστε να ενισχύει και όχι να αντικαθιστά την ανθρώπινη φροντίδα.
