Η Ιαπωνία έζησε το 2011 τον απόλυτο εφιάλτη. Σεισμός, τσουνάμι, Φουκουσίμα. Μια χώρα με βαθιά τεχνολογική αυτοπεποίθηση είδε ένα από τα σύμβολα της προόδου της να μετατρέπεται σε τραύμα. Το πολιτικό αντανακλαστικό ήταν αναμενόμενο. Οι αντιδραστήρες έκλεισαν. Η κοινή γνώμη γύρισε εναντίον της πυρηνικής ενέργειας. Για χρόνια, το πυρηνικό πρόγραμμα της χώρας έμοιαζε με πολιτικό πτώμα.
Δεκαπέντε χρόνια αργότερα, η ίδια χώρα επιστρέφει. Όχι θεωρητικά. Όχι με συνέδρια και ευχολόγια. Με αντιδραστήρες. Η Ιαπωνία έχει ήδη επαναφέρει σε λειτουργία 15 πυρηνικούς αντιδραστήρες μετά τη Φουκουσίμα, ενώ το Politico σημειώνει ότι η επόμενη επανεκκίνηση ανεβάζει τον αριθμό ακόμη περισσότερο. Η σημασία δεν βρίσκεται μόνο στον αριθμό. Βρίσκεται στο ποιος επιστρέφει. Ο Kashiwazaki-Kariwa 6 ανήκει στην TEPCO, την εταιρεία που διαχειριζόταν τη Φουκουσίμα. Δηλαδή η επιστροφή δεν γίνεται μακριά από το τραύμα, αλλά ακριβώς εκεί όπου η μνήμη παραμένει πιο βαριά. (Politico Pro)
Αυτό δεν σημαίνει ότι η Ιαπωνία ξέχασε. Σημαίνει ότι κατάλαβε. Η Φουκουσίμα δεν δίδαξε ότι η πυρηνική ενέργεια είναι μεταφυσικό κακό. Δίδαξε ότι η ανευθυνότητα, η χαλαρή εποπτεία και η ψευδαίσθηση απόλυτης ασφάλειας πληρώνονται ακριβά. Η απάντηση μιας σοβαρής χώρας δεν είναι να απαγορεύσει στον εαυτό της να σκέφτεται. Είναι να αλλάξει κανόνες, να ενισχύσει ελέγχους, να ξαναμετρήσει το ρίσκο και να αποφασίσει με βάση την πραγματικότητα.
Και η πραγματικότητα άλλαξε δραματικά. Η ρωσική εισβολή στην Ουκρανία θύμισε σε όλο τον ανεπτυγμένο κόσμο ότι η ενέργεια δεν είναι απλώς αγορά. Είναι όπλο. Η Ευρώπη το έμαθε με το φυσικό αέριο. Η Ιαπωνία το βλέπει στον Ειρηνικό και στη Μέση Ανατολή. Ο πόλεμος με το Ιράν και η κρίση στα στενά του Ορμούζ έκαναν ακόμη πιο καθαρό το πρόβλημα μιας χώρας που εξαρτάται από εισαγόμενα ορυκτά καύσιμα. Σύμφωνα με την International Energy Agency (IEA), η Ιαπωνία εισάγει περίπου το 87% της ενεργειακής της προσφοράς και αυτή η δομική εξάρτηση την αφήνει ευάλωτη σε γεωπολιτικά σοκ.
Εδώ βρίσκεται ο πυρήνας της ιαπωνικής στροφής. Δεν είναι ρομαντισμός υπέρ της τεχνολογίας. Είναι ψυχρή εθνική αριθμητική. Όταν οι θαλάσσιες οδοί απειλούνται, όταν οι τιμές του πετρελαίου εκτοξεύονται, όταν οι αυταρχικές δυνάμεις χρησιμοποιούν την ενέργεια ως μοχλό εκβιασμού, η σταθερή εγχώρια παραγωγή ηλεκτρισμού αποκτά στρατηγική αξία. Η πυρηνική ενέργεια δεν λύνει όλα τα προβλήματα. Αλλά μειώνει ένα κρίσιμο πρόβλημα: την εξάρτηση από καύσιμα που ελέγχουν άλλοι.
Αυτό πρέπει να είναι και το ελληνικό μάθημα. Όχι ότι η Ελλάδα πρέπει αύριο το πρωί να χτίσει πυρηνικό εργοστάσιο. Αυτό θα ήταν επιπόλαιο. Το μάθημα είναι ότι δεν έχουμε πια την πολυτέλεια της παιδικής ενστικτώδους άρνησης. Η ενεργειακή πολιτική δεν είναι τελετή εξαγνισμού. Είναι επιλογή ανάμεσα σε ατελείς λύσεις. Το φυσικό αέριο έχει γεωπολιτικό ρίσκο. Οι ανανεώσιμες έχουν πρόβλημα αστάθειας, αποθήκευσης και δικτύων. Ο λιγνίτης έχει περιβαλλοντικό και οικονομικό κόστος. Η πυρηνική ενέργεια έχει ρίσκο ασφάλειας, αποβλήτων, και εμπιστοσύνης.
Το ερώτημα δεν είναι ποια τεχνολογία είναι αγγελική. Καμία δεν είναι. Το ερώτημα είναι ποιο μείγμα δίνει στους πολίτες καθαρή, αξιόπιστη και προσιτή ενέργεια, χωρίς να παραδίδει τη χώρα στις ορέξεις κάθε διεθνούς κρίσης.
