Έξι ειδώλια αιγυπτιακού πολιτισμού, τα οποία είχαν εντοπιστεί στην Αθήνα και τεκμηριώθηκε ότι ήταν προϊόντα παράνομης διακίνησης από την Αίγυπτο, παρέδωσε σήμερα η υπουργός Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη στον πρέσβη της Αραβικής Δημοκρατίας της Αιγύπτου στην Ελλάδα, Omar Amer Youssef. Η τελετή πραγματοποιήθηκε στο Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο.
«Η επιστροφή των αιγυπτιακών αρχαιοτήτων στην Αραβική Δημοκρατία της Αιγύπτου αποτελεί μια πράξη ουσιαστικού σεβασμού προς την πολιτιστική κληρονομιά των λαών και έμπρακτη εφαρμογή των αρχών που διέπουν τη διεθνή συνεργασία για την προστασία της. Σταθερά προσηλωμένη στις αρχές της Σύμβασης της UNESCO του 1970 και στις διεθνείς της υποχρεώσεις, η Ελλάδα αποδίδει τα πολιτιστικά αγαθά εκεί όπου ιστορικά, πολιτιστικά και ηθικά ανήκουν. Η επιτυχής συνεργασία των αρμόδιων ελληνικών και αιγυπτιακών αρχών, με τη συνδρομή της INTERPOL και της Δικαιοσύνης, επιβεβαιώνει ότι η προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς μπορεί να επιτευχθεί μόνο μέσα από τη συνεργασία, την αλληλοβοήθεια και την αμοιβαία εμπιστοσύνη μεταξύ των κρατών», δήλωσε η Λ.Μενδώνη.
«Η σημερινή πράξη υπερβαίνει το πλαίσιο μιας τυπικής επιστροφής αρχαιοτήτων. Αποτελεί επιβεβαίωση των κοινών αξιών που μοιράζονται η Ελλάδα και η Αίγυπτος: του σεβασμού στην πολιτιστική κληρονομιά, της κοινής ευθύνης για την προστασία της από την παράνομη διακίνηση και της πεποίθησης ότι τα πολιτιστικά αγαθά πρέπει να βρίσκονται στον φυσικό και ιστορικό τους χώρο. Παράλληλα, ενισχύει τους διαχρονικούς ιστορικούς και πολιτιστικούς δεσμούς των δύο χωρών της Μεσογείου και συμβάλλει στην περαιτέρω εμβάθυνση της συνεργασίας τους για την προστασία και ανάδειξη της πολιτιστικής κληρονομιάς, καθώς και για τον αποτελεσματικότερο συντονισμό των δράσεών τους κατά της αρχαιοκαπηλίας», πρόσθεσε η υπουργός.
«Η σημερινή επιστροφή των αιγυπτιακών αρχαιοτήτων αποτελεί μια πράξη με ιδιαίτερο συμβολισμό, που επιβεβαιώνει το υψηλό επίπεδο εμπιστοσύνης, συνεργασίας και αμοιβαίου σεβασμού μεταξύ της Αιγύπτου και της Ελλάδας. Οι δύο χώρες μας, φορείς σπουδαίων και διαχρονικών πολιτισμών, συνδέονται με ιστορικούς δεσμούς που υπερβαίνουν τη γεωγραφική εγγύτητα και εκτείνονται στον πολιτισμό, την εκπαίδευση και τον διαρκή διάλογο των λαών μας. Η σημερινή πρωτοβουλία αναδεικνύει τη σημασία της προστασίας της πολιτιστικής κληρονομιάς και αποδεικνύει ότι η πολιτιστική συνεργασία μπορεί να λειτουργεί ως ισχυρή γέφυρα φιλίας και κατανόησης. Εκφράζω τις θερμές μου ευχαριστίες προς την Ελληνική Κυβέρνηση, το Υπουργείο Πολιτισμού και όλους όσοι συνέβαλαν στην επιστροφή αυτών των πολύτιμων αντικειμένων. Είμαι βέβαιος ότι η σημερινή ημέρα αποτελεί ακόμη έναν σημαντικό σταθμό στην περαιτέρω ενίσχυση της στρατηγικής σχέσης μεταξύ Αιγύπτου και Ελλάδας, προς όφελος των δύο λαών και της κοινής μας πολιτιστικής κληρονομιάς», τόνισε ο πρέσβης της Αραβικής Δημοκρατίας της Αιγύπτου στην Ελλάδα, Omar Amer Youssef.
Τα αντικείμενα είχαν παραδοθεί το 2018 στο Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο από πολίτη, ο οποίος σύμφωνα με δήλωσή του τα βρήκε τυχαία στην περιοχή του Περιστερίου, τυλιγμένα χωριστά και τοποθετημένα σε χαρτοσακούλα. Τα αντικείμενα καταχωρήθηκαν στο Βιβλίο Εισαγωγής (ΒΕ) του Μουσείου και εξετάστηκαν από τους αρμόδιους αρχαιολόγους και συντηρητές, οι οποίοι διαπίστωσαν ότι τα τέσσερα είναι αρχαία αντικείμενα ενώ τα άλλα δύο κίβδηλα.
Το Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο ενημέρωσε άμεσα τις συναρμόδιες υπηρεσίες του Υπουργείου Πολιτισμού, τη Διεύθυνση Τεκμηρίωσης και Προστασίας Πολιτιστικών Αγαθών (ΔΤΠΠΑ) και τη Διεύθυνση Αρχαιολογικών Μουσείων, Εκθέσεων και Εκπαιδευτικών Προγραμμάτων (ΔΑΜΕΕΠ). Η ΔΤΠΠΑ αναζήτησε, μέσω της INTERPOL, στοιχεία από τις αρμόδιες αιγυπτιακές αρχές, καθώς υπήρχαν ισχυρές ενδείξεις για παράνομη διακίνησή τους από την Αίγυπτο. Το ένα μάλιστα από αυτά φέρει γραμμένο με μαύρο μελάνι στην πίσω όψη του την ένδειξη Arab el Madfuna, το αραβικό όνομα της αρχαίας αιγυπτιακής πόλης της Αβύδου. Παράλληλα, ζητήθηκε η διερεύνηση της υπόθεσης από τις αστυνομικές και εισαγγελικές αρχές για τυχόν αξιόποινες πράξεις.
Κατόπιν της τεκμηρίωσης των αιγυπτιακών αρχών, η οποία περιήλθε μέσω ρηματικών διακοινώσεων, και της σχετικής εισαγγελικής διάταξης από την Εισαγγελία Πρωτοδικών Αθηνών, σύμφωνα με την οποία η δικογραφία αρχειοθετήθηκε, καθώς δεν προέκυψε αξιόποινη πράξη σύμφωνα με τον Ν. 4858/2021, η ΔΤΠΠΑ προχώρησε στην έκδοση της άδειας εξαγωγής των αντικειμένων στην Αίγυπτο, σε εφαρμογή των διατάξεων της Σύμβασης της UNESCO του 1970.
Τα ειδώλια
Τα τέσσερα γνήσια ειδώλια είναι ελληνιστικά-ρωμαϊκά. Χρονολογούνται μεταξύ 2ου αι. π.Χ. με 2ου αι. μ.Χ. και ανήκουν στο πλαίσιο του συγκριτισμού της περιόδου. Τα δυο από αυτά απεικονίζουν τον Αρποκράτη, θεό του αιγυπτιακού πανθέου, γνωστός ως Ώρος, γιός της Ίσιδας και του Όσιρι, που θεωρούνταν προστάτης των παιδιών. Το ακέραιο ειδώλιο του Αρποκράτη, ο οποίος φαίνεται να κρατά Κέρας της Αμάλθειας και το πήλινο αγαλματίδιο του ίδιου θεού που είναι ελλιπές, καθώς έχει σπάσει ένα τμήμα από το στέμμα της κεφαλής, χρονολογούνται μεταξύ 1ου και 2ου αι. μ. Χ.
Ένα πήλινο γκροτέσκο ειδώλιο, μάλλον φαλλικής ανδρικής μορφής, ελλιπές ως προς τα κάτω άκρα και τον ένθετο φαλλό, χρονολογείται μεταξύ 2ου και 1ου αι. π. Χ., ενώ το ακέραιο πήλινο ειδώλιο της Ίσιδας-Αφροδίτης μεταξύ 2ου αι. π.Χ. και 2ου αι. μ. Χ.
