Ένα ανάκτορο στην Πύλο
Γέφυρες στον χρόνο

Ένα ανάκτορο στην Πύλο

Στον Τρωικό πόλεμο, είχαν συμμετάσχει πολλοί βασιλιάδες, πρίγκιπες και ευγενείς, πρόθυμοι να βοηθήσουν τον Μενέλαο να πάρει πίσω την γυναίκα του, την Ωραία Ελένη. Ανάμεσα σε αυτούς, ήταν και ένας σοφός γηραιός βασιλιάς. Ο Νέστωρ.

Λέγεται, ότι ο πατέρας του Νέστορα, ο Νηλέας, ήταν αυτός που πίσω στην πατρίδα τους έχτισε ένα θαυμαστό βασιλικό παλάτι. Μακριά από την Τροία, στην νοτιοδυτική Πελοπόννησο, ευημερούσε τον 13ο αιώνα π.Χ., το βασίλειο της Πύλου. Δεύτερη σημαντικότερη πόλη μετά τις Μυκήνες, η Πύλος ήταν το διοικητικό κέντρο ολόκληρης της Μεσσηνίας. 

Πάνω σε έναν λόφο, τον λόφο του Εγκλιανού, ανακαλύφθηκε το 1939 ένα ανάκτορο. Από τότε μέχρι σήμερα, που συνεχίζονται οι ανασκαφές, έχουν έρθει στο φως ευρήματα και μέρη του, που μαρτυρούν τις ένδοξες μέρες του στο παρελθόν. Έστεκε πάνω στον λόφο και φαίνεται ότι δεν βρισκόταν σε κίνδυνο, καθώς ήταν το μόνο μυκηναϊκό κέντρο που ήταν ατείχιστο. 

Το ανάκτορο ήταν ένα μεγάλο συγκρότημα οικοδομημάτων, μέσα στο οποίο πριν από περίπου 3.300 χρόνια κινούνταν βασιλιάδες, πρίγκιπες, πριγκίπισσες, αξιωματούχοι και αμέτρητοι υπηρέτες. Τα κύρια κτήριά του ήταν τέσσερα.

Το κεντρικό, είναι αυτό το οποίο πήρε το όνομα του ομηρικού βασιλιά, «Ανάκτορο Νέστορος». Στα Νοτιοδυτικά, το άλλο μεγαλοπρεπές κτήριο, υιοθέτησε τον τίτλο «Ανάκτορο Νηλέως». Τα βασιλικά κτήρια, λοιπόν, πήραν τα ονόματά τους από τους μυθικούς βασιλιάδες που οι αρχαίοι έλεγαν ότι τα κατοικούσαν.

Τα άλλα δύο σημαντικότερα κτήρια, ήταν η Οινοθήκη, όπου αποθήκευαν το κρασί και το οικοδόμημα στα Βορειοανατολικά, το οποίο φαίνεται να λειτουργούσε ως εργαστήριο και οπλοστάσιο.

Τα δύο ανακτορικά κτήρια ήταν σαφώς μεγαλόπρεπα. Οι βασιλείς και οι οικογένειές τους, μαζί και οι υπηρέτες, ανεβοκατέβαιναν τα διώροφα αυτά κτήρια. Η βασιλική οικογένεια είχε  επίσημα διαμερίσματα, ενώ οι δούλοι και οι υπηρέτες διέμεναν σε διάφορα άλλα μικρά δωμάτια. Τα ισόγεια διαμερίσματα στο σύνολό τους, ανέρχονταν στα 105. Μόνο τα ισόγεια…

Υπήρχαν επίσης εργαστήρια. Η Πύλος και κυρίως το ανάκτορο, είχε έντονη βιοτεχνική και εμπορική δραστηριότητα, κατά την περίοδο της ακμής της. Στις ευρύχωρες, όμορφες στην αρχαιότητα αυλές, μπορεί να περνούσαν την ώρα τους μέλη της βασιλικής οικογένειας. 

Τα ανάκτορα διέθεταν επίσης λουτρά, αποθήκες όπου στοίβαζαν τους πίθους γεμάτους με λάδι και κρασί, καθώς και τα προϊόντα για την σίτιση όλων όσων κατοικούσαν σε αυτό, καθώς και αίθουσες αρχείων. Στους χώρους όπου έχουν θεωρηθεί ως «αρχεία», έχουν βρεθεί πάνω 1.100 πήλινες πινακίδες Γραμμικής Β’ γραφής. 

Η διοίκηση της μεσσηνιακής επικράτειας, όπως η διοίκηση κάθε περιοχής γενικότερα, απαιτούσε καλή οργάνωση και συνέπεια. Στις πήλινες πινακίδες, οι υπεύθυνοι έγραφαν με λεπτομέρεια πληροφορίες για θέματα διαχείρισης, για φόρους, για χρέη, για την διακίνηση προϊόντων και για τις δαπάνες του ανακτόρου προκειμένου να γεμίσει το οπλοστάσιό του.

Όλο το παλάτι και κυρίως τα ανακτορικά του κτήρια, ήταν πλούσια διακοσμημένα. Τα ερείπια που βλέπουμε εμείς σήμερα, κάποτε αποτελούσαν μεγαλοπρεπή οικοδομήματα. Θα έπρεπε να σηκώσουμε το κεφάλι ψηλά για να τα δούμε ολικά. Θα μέναμε με ανοιχτό το στόμα μπροστά στα έντονα χρώματα των  πυλών, των κιόνων και των τοίχων τους. Μπροστά στην επιβλητική «αίθουσα του θρόνου», με τις περίτεχνες τοιχογραφίες.

Δυστυχώς η αίγλη του ανακτόρου του Νέστορος, κράτησε μόνο έναν αιώνα. Κάποια στιγμή, στα τέλη του 13ου ή στις αρχές του 12ου αιώνα π.Χ., το κτήριο καταστράφηκε ολοσχερώς από πυρκαγιά. Παρόλα αυτά, αποτελεί το καλύτερα σωζόμενο μυκηναϊκό ανάκτορο στην Ελλάδα και είναι ένα από τα σημαντικότερα μυκηναϊκά κέντρα της Ύστερης Εποχής του Χαλκού (1.680- 1.200 π.Χ.).

 

Βιβλιογραφία:

Υπουργείο Πολιτισμού

Εφορεία Αρχαιοτήτων Μεσσηνίας