Η Τραγωδία στα ΜΑΤΙ στις 23 Ιουλίου 2018 θα παραμείνει βαθιά χαραγμένη στη συλλογική μνήμη της χώρας ανεξαρτήτως προθέσεων των ενόχων, πολιτικών ή μη. Δεν ήταν απλώς μια από τις πιο φονικές τραγωδίες στη χώρα αλλά ένα δράμα εν εξελίξει. Το επαναφέρουν στη μνήμη μας, μετά από 8 ολόκληρα χρόνια, τα ρεπορτάζ της Μαριάννας Κακαουνάκη και του Γιάννη Παπαδόπουλου στην ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ (Κυριακή, 19/7/26). Υποθέτω πως θα υπάρξουν κι άλλα συναφή δημοσιεύματα. Τα τραύματα από τέτοιες τραγωδίες χαίνουν, δεν κλείνουν ποτέ.
Η δίκη των ενόχων άρχισε, μετά από 4 χρόνια, στις 31/10/2022 σε Τριμελές Πλημμελειοδικείο. Απομένει ακόμα να εξεταστεί ένα ακόμα θέμα τον προσεχή Σεπτέμβριο. Ο Άρειος Πάγος με απόφασή του (694/259/5/26) κατέστησε αμετάκλητη την ενοχή των καταδικασθέντων αναγνωρίζοντας τις πράξεις, τις παραλείψεις και τις ευθύνες τους για τους 102 (αναγνωρισμένους στο βούλευμα) από 120 νεκρούς και για τους 32 (βάσει βουλεύματος) από τους 57 εγκαυματίες. Ωστόσο, για 3 άτομα αναίρεσε εν μέρει την απόφαση του Εφετείου (4/6/ 2025) σχετικά με την απόρριψη του ελαφρυντικού του «σύννομου βίου». Η απόφαση αυτή προκάλεσε την αντίδραση των Συγγενών που με σχετική Ανακοίνωσή τους την ίδια μέρα την επέκριναν ως προς το σκέλος αυτό.
Αν ήθελε κανείς να ανατρέξει για τη συνολική εικόνα με σεβασμό στην εθνική αυτή τραγωδία δεν έχει παρά να διαβάσει το βιβλίο της Μαρίνας Καρύδα.
Μαρίνα Καρύδα, ΜΑΤΙ, 23 Ιουλίου 2018
Εκδόσεις ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ, σελ. 338. Αθήνα, 2024
Πρόκειται για ένα «ολοκληρωμένο μνημείο νεκρών και ζωντανών» με λέξεις. Αποτελεί ένα φόρο μνήμης στους χαμένους και μια μνεία αγάπης στους επιζήσαντες, εγκαυματίες και συγγενείς, σημειώνεται στον Πρόλογο.
Για την εφετινή «επέτειο» της μαύρης αυτής σελίδας ανατρέχω σε άρθρο μου που είχε δημοσιευθεί στις φιλόξενες αυτές στήλες πριν ένα χρόνο (7/6/25) με τίτλο Εις Μάτην; Ας μου επιτραπεί να συνοψίσω ορισμένες επισημάνσεις οι οποίες νομίζω ότι παραμένουν ακόμα επίκαιρες.
Παράλληλοι Βίοι
Ο πρώην Π/Θ Αλ. Τσίπρας δεν χαρακτηρίστηκε δολοφόνος, όπως ο σημερινός Π/Θ της χώρας Κ. Μητσοτάκης για το δυστύχημα των Τεμπών. Ούτε τότε υπεβλήθη κάποια πρόταση για Προανακριτική Επιτροπή που να εμπλέκει για κακούργημα Υπουργούς και τον ίδιο τον Π/Θ. Ας αντιπαραθέσουμε τη στάση αυτή με την Πρόταση του ΠΑΣΟΚ που ανενδοίαστα προσπάθησε να κατασκευάσει «ενδεχόμενο δόλο», άρα κακούργημα ή ακόμα την προσπάθεια του κ. Φάμελλου, του μοιραίου και αδίστακτου πρώην προέδρου του σεσηπότος ΣΥΡΙΖΑ, που πρόσφατα παραιτήθηκε εν μέσω πλήρους απαξίωσης και αυτο-εξευτελισμού απάντων, ο οποίος εναγωνίως αναζήτησε κι αυτός υπογραφές άλλων βουλευτών για να εμπλέξει τον Π/Θ Κ. Μητσοτάκη για κακούργημα! Δολοφόνος!. Οι παραλληλισμοί είναι εξόχως παραδειγματικοί της ηθικής και πολιτικής εξαχρείωση των κομμάτων της αριστερής και δεξιάς αντιπολίτευσης στην οποία, δυστυχώς, είχε αφρόνως προσχωρήσει πρωτοστατώντας μάλιστα και το ΠΑΣΟΚ του κ. Ανδρουλάκη. Το πλήρωσε ακριβά.
Χαίνουσα Πληγή
Η τραγωδία στο ΜΑΤΙ θα παραμείνει χαίνουσα εθνική πληγή με πολύ σημαντικές πολιτικές και ηθικές προεκτάσεις.
Κατ’ αρχάς επρόκειτο για αμέλεια κάποιου πολίτη, του Κωνσταντίνου Αγγελόπουλου, από το οικόπεδο του οποίου στο Νταού Πεντέλης ξεκίνησε η φονική φωτιά το απόγευμα της 23ης Ιουλίου 2017 και λόγω των ανέμων εξαπλώθηκε με μεγάλη ταχύτητα καίγοντας και καταστρέφοντας τα πάντα στο πέρασμά της.
Δεύτερον, έγιναν μια σειρά από επιχειρησιακά λάθη από αρμόδιους κρατικούς φορείς (Πυροσβεστική, κ.τ.λ.) ενώ ο κρατικός μηχανισμός αποδείχτηκε ότι είτε παντελώς απουσίαζε είτε ήταν τελείως ανεπαρκής για να αντιμετωπίσει την κατάσταση. H Πολιτική Προστασία ήταν σχεδόν ανύπαρκτη και δεν είχε καμιά απολύτως σχέση με τη σημερινή. Οι δραματικές , ζωντανές εικόνες θα μείνουν ανεξίτηλες στη μνήμη όσων παρακολούθησαν με κομμένη την ανάσα την εκτυλισσόμενη εκείνη τραγωδία. Δύσκολα μπορεί να τις αντέξει κανείς τις συγκλονιστικές περιγραφές των συγγενών...
Στο κόκκινο λιμανάκι επιζώντες περιμένουν τη διάσωσή τους.
Ορισμένοι κατέληξαν εκεί
Τρίτον, η ανακριτική διαδικασία και οι ανακριτικές πράξεις για την εξεύρεση των υπευθύνων και τον καταλογισμό των ευθυνών δεν ήταν άνευ προσκομμάτων. Οι πληροφορίες βρίθουν για τις προσπάθειες συγκάλυψης (βλ. ενδεικτικά Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ, 19/7/2020). Οι συγγενείς επαινούν τη στάση του πραγματογνώμονα Δημήτρη Λιάτσου, ο οποίος δεν υπέκυψε σε απειλές ανωτέρων του. Η Εισαγγελία του Αρείου Πάγου απέρριψε τρεις φορές προτάσεις του ανακριτή Αθανάσιου Μαρνέρη για αναβάθμιση των κατηγοριών από πλημμέλημα σε κακούργημα.
Τέταρτον, πολλά ερωτήματα θα παραμείνουν αναπάντητα, όπως π.χ. το γεγονός ότι κανείς δεν μπορεί με βεβαιότητα να υποστηρίξει ότι ταυτοποιήθηκαν όλα τα θύματα, έγιναν λάθη ακόμη και στην παράδοση σορών σε συγγενείς, βρέθηκε ομαδικός τάφος κ.τ.λ. Σύμφωνα με ορισμένες εκτιμήσεις 74 άτομα ξεψύχησαν σε ανοικτούς χώρους, 9 πνίγηκαν στη θάλασσα, 17 κατέληξαν ημέρες/εβδομάδες μετά στο νοσοκομείο ενώ 4 πήραν εξιτήριο αλλά κατέληξαν αργότερα. (Βλ. ΤΑ ΝΕΑ, 22/7/2024).
Πέμπτο, δεν κρίθηκαν ένοχα πολιτικά πρόσωπα πριν ενός Γενικού Γραμματέα Πολιτικής Προστασίας. Άλλωστε, ούτε ο τότε Π/Θ Τσίπρας ζήτησε ποτέ συγγνώμη. Δεν ανέλαβε την πολιτική ευθύνη, από δειλία και κυνισμό. Αντίθετα, καταβλήθηκε συστηματική προσπάθεια συγκάλυψης.
Έκτο, ο προπαγανδιστικός μηχανισμός της κυβέρνησης των ΣΥΡΙΖΑΝΕΛ πρόβαλε απίθανους ισχυρισμούς για τα αίτια της τραγωδίας. Επιστρατεύτηκαν ακόμα και εξωγήινοι ως αιτία της πυρκαγιάς ενώ φιλικά και κομματικά ΜΜΕ (ΑΥΓΗ, ΕΘΝΟΣ, ΚΟΝΤΡΑ. Εφημερίδα των Συντακτών (27/7/18) απέδωσαν τη φωτιά «σε οργανωμένο σχέδιο εμπρησμού» με πηχυαίους πρωτοσέλιδους τίτλους. Ως εθισμένοι στο ψέμα, την παραπλάνηση και την προπαγάνδα είχαν, υποτίθεται, «σοβαρές ενδείξεις εγκληματικής ενέργειας», όπως υποστήριζαν.
Έβδομο, δεν έγιναν μαζικές διαδηλώσεις για το ΜΑΤΙ και δεν έφταιγε γι’ αυτό που ήταν καλοκαίρι και ο κόσμος σε διακοπές , όπως ισχυρίστηκε αφελώς (;) γνωστός δημοσιογράφος στο Protagon. Ο Δούξ των Αθηνών δεν έσπευσε να ανεγείρει Μνημείο στη μνήμη των θυμάτων, όπως για τα Τέμπη. Ούτε έγιναν συγκεντρώσεις εκ μέρους των συγγενών των θυμάτων σε στάδιο με «προοδευτικούς» καλλιτέχνες με αλμυρό εισιτήριο.
Φωτεινό Παράδειγμα Υπεύθυνων Πολιτών
Οι συγγενείς των θυμάτων ζήτησαν με χαμηλούς τόνους, αξιοπρέπεια και σεμνότητα δικαιοσύνη για να μην γίνουν ξανά μάρτυρες τραγωδίας από πράξεις και παραλείψεις ατόμων με θέσεις ευθύνης στον κρατικό μηχανισμό. Για να οργανωθεί το κράτος σε καλύτερες βάσεις και να είναι παρών τη στιγμή που στο ΜΑΤΙ είτε απουσίασε παντελώς είτε η παρουσία του ήταν ανεπαρκής και αναποτελεσματική.
Επιδίωξαν να συνδράμουν συστηματικά στη βελτίωση της δημόσιας ανταπόκρισης σε τέτοιες καταστάσεις αντί να κατηγορούν και να υβρίζουν συλλήβδην το πολιτικό σύστημα, τους πολιτικούς ή να κατασκευάζουν απίθανες θεωρίες συνωμοσίας. Να επιδίδονται αναίσχυντα σε τυμβωρυχία για να αντλήσουν πολιτικά οφέλη ή να οικοδομήσουν πολιτικές καριέρες πάνω στη στάχτη των θυμάτων. Η Μαρίνα Καρύδα, η συγγραφέας του βιβλίου που μνημόνευσα πιο πάνω, και ο Αλέξης Ανδρονόπουλος ίδρυσαν την οργάνωση Salvia ακριβώς γι’ αυτόν το σκοπό. Κι έχουν μέχρι στιγμής πετύχει πάρα πολλά. Συνεχίζουν.
Οι συγγενείς των θυμάτων στο ΜΑΤΙ, μολονότι πάντα εξέφραζαν την πικρία τους για τις δίκες και την αθώωση πολιτικών προσώπων, δε συντάχτηκαν με κανένα και δεν καθοδηγήθηκαν από κανένα πολιτικό κόμμα ή πολιτικό. Δε ζήτησαν την παραίτηση του Π/Θ και της κυβέρνησής του για το «έγκλημα», δεν απαξίωσαν τους θεσμούς της δημοκρατίας, δεν εξύβρισαν τη Δικαιοσύνη. Το μόνο που διεκδίκησαν ήταν η απόδοση δικαιοσύνης με την αυστηρή και παραδειγματική τιμωρία των υπευθύνων. Κι όταν επέκριναν δικαστικές αποφάσεις το έκαναν με ευγένεια και ήθος. Και ζήτησαν τη συμπαράσταση και στήριξη του κόσμου που γέμιζε τις πλατείες για τα Τέμπη, αλαλάζοντας για το ξυλόλιο, το «λαθραίο» υλικό ανάφλεξης της πυρόσφαιρας, τον «λαθρέμπορα» και «δολοφόνο» Π/Θ της χώρας. Και δεν την είχαν τη στήριξη και συμπαράσταση που άξιζαν. Για ένα γεγονός, μάλιστα, που εκτυλίχτηκε μπροστά στα μάτια όλων, ενώ οι κινητοποιήσεις για το τραγικό δυστύχημα των Τεμπών στηρίχτηκαν σε ένα τεράστιο ψέμα, σε μια τεράστια απάτη που, όμως, έγινε πιστευτή από την συντριπτική πλειοψηφία της κοινής γνώμης.
Οι συγγενείς των θυμάτων στο ΜΑΤΙ εξέφρασαν μάλιστα με παράπονο τη λογική άποψη πως αν υπήρχε τότε το 112 δε θα θρηνούσαν θύματα. Κι αυτό, διότι το 112, το οποίο και εφαρμόστηκε από την κυβέρνηση της ΝΔ και χρησιμοποιείται από την Πολιτική Προστασία, λοιδορήθηκε από την αμήχανη και ένοχη Αριστερά. Μακάρι να υπήρχε τότε, ήταν η λιτή απάντηση συγγενούς θύματος ενώπιον μιας τέτοιας άθλιας, πολιτικής δήθεν κριτικής. Είναι οι ίδιοι που βάζουν πρώτα «τον άνθρωπο».
Αξίζει να σημειωθεί ότι το Ελληνικό Δημόσιο παραιτήθηκε από τα ένδικα μέσα και τις εφέσεις για τις αποζημιώσεις στο Μάτι και τη Μάνδρα, Τα Τέμπη και άλλες συναφείς περιπτώσεις στο παρελθόν και στο μέλλον, με νομοθετική ρύθμιση που ψηφίστηκε στις 10 Απριλίου 2025, έπειτα από σχετική εξαγγελία του Υπουργού Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, Κυριάκου Πιερρακάκη, στις 27 Μαρτίου 2025. Ήταν μια ακόμη απτή δικαίωση των θυμάτων.
Πολιτική και Ηθική Εξαχρείωση
Το γεγονός ότι δεν υπήρξε «κίνημα» για το ΜΑΤΙ, όπως στα Τέμπη, δεν οφείλεται στις καιρικές συνθήκες αλλά σε πολιτικές και ιδεολογικές διότι το «έγκλημα» διαπράχθηκε επί κυβερνήσεως της «πρώτης φοράς Αριστεράς» που συγκυβερνούσε με τους ακροδεξιούς λαϊκιστές των ΑΝ.ΕΛ. Οι νεοσταλινικοί ηγέτες του ΣΥΡΙΖΑ, που θεωρούν τον εαυτό τους εκ γενετής ιδιοκτήτη και αποκλειστικό κληρονόμο κάποιου ακαθόριστου και ανύπαρκτου «ηθικού πλεονεκτήματος», δεν είχαν κανέναν ηθικό ενδοιασμό ή φραγμό.
Η ηθική και πολιτική εξαχρείωση του Τσίπρα και της κυβέρνησης των ΣΥΡΙΖΑΝΕΛ αποκαλύφτηκε σε όλο το μεγαλείο της στην κυβερνητική σύσκεψη υπό τον πρώην Π/Θ που έγινε στο Συντονιστικό Κέντρο της Πυροσβεστικής Υπηρεσίας στο Χαλάνδρι στις 11.00 μμ., το βράδυ εκείνης της τραγικής ημέρας. Εκεί στήθηκε ένα αισχρό επικοινωνιακό θέαμα, ένα κάκιστο έργο από άθλιους ηθοποιούς που παρίσταναν τους ανήξερους ενώ ήδη υπήρχαν νεκροί ο αριθμός των οποίων διαρκώς αυξανόταν. Έκρυβαν, δηλαδή συγκάλυπταν σκοπίμως, το μέγεθος της τραγωδίας για να συγκαλύψουν τις δικές τους ευθύνες.
Παρόντες στη σύσκεψη ήταν μεταξύ άλλων και ο κ. Σωκράτης Φάμελλος, Αναπληρωτής Υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας και πρώην πρόεδρος του ΣΥΡΙΖΑ, που με περισσή θρασύτητα ήθελε να βάλει φυλακή τον Μητσοτάκη ως ένοχο «κακουργήματος» για τα Τέμπη και μιλάει για «αξίες» της Αριστεράς.
Στο απόγειο του πολιτικού κυνισμού ο ίδιος ο πρώην Π/Θ σε επίσκεψή του στο ΜΑΤΙ είπε προς παθόντα κάτοικο τα εξής επαίσχυντα και απαράγραπτα (29/11/2018), καθόσον καταγράφηκαν σε βίντεο σχετικά με τις αποζημιώσεις: « Να σου πω και κάτι; Και να έπαιρνες αυτά τα 2.000 ευρώ, τι θα τα έκανες; Θα τα σπατάλαγες»!!
Εν τω μεταξύ, ο ίδιος, 3 εβδομάδες περίπου μετά την τραγωδία «συνελήφθη» από φωτογραφικό φακό να κάνει αμέριμνος τις διακοπές του σε θαλαμηγό του εφοπλιστή Περικλή Παναγόπουλου, καπνίζοντας το κουβανέζικο πούρο του. Οι φωτογραφίες αυτές δημιούργησαν τρομερή αίσθηση και αλγεινή εντύπωση στην κοινή γνώμη για τον «προστάτη των φτωχών», τον απηνή και αμείλικτο διώκτη του Μεγάλου Κεφαλαίου, με εξαίρεση προφανώς του εφοπλιστικού. Όπως και σήμερα. Σα να μην πέρασε μια μέρα. Ο δεινός εξολοθρευτής των ελίτ συνελήφθη στα πράσα ως φίλτατος και αγαπημένο πολιτικό τέκνο τους, Η απουσία ενσυναίσθησης προς το ανθρώπινο δράμα υπερέβαινε κάθε ανεκτό όριο.
Ο πρώην Π/Θ. Τσίπρας «ξεκουράζεται» στη θαλαμηγό «Odyssey» (δεν αποκλείεται εκεί να εμπνεύστηκε την «ΙΘΑΚΗ» του), του εφοπλιστή Παναγόπουλου τον Αύγουστο του 2018, απολαμβάνοντας το πούρο του, που μπορεί να ήταν κουβανέζικο cohiba, μακριά από τα αδιάκριτα μάτια του «λαού» του. Κακώς, διότι η μάρκα αυτή είχε κατασκευαστεί το 1966 ειδικά για τον Φιντέλ Κάστρο.
Κατόπιν εκείνου του «επεισοδίου», οι ελίτ ηρέμησαν και έπαψαν να το βάζουν πανικόβλητες στα πόδια. Κι αργότερα, η σύζυγος του εφοπλιστή, η κα Κατερίνα Παναγοπούλου, η οποία ήταν επί τριετία άμισθη σύμβουλος στου Μαξίμου σε θέματα Διασποράς και επενδύσεων, δήλωσε (6/5/2019) ότι ο εκλιπών σύζυγός της πρόσφερε ο ίδιος τις διακοπές στον πρώην Π/Θ ως φίλος, διότι «τον έβλεπε κουρασμένο»!
Οικτρόν Ιδείν
Είναι ο ίδιος σήμερα που έχει δήθεν διδαχτεί από τις εμπειρίες του, αλλά συγνώμη δεν έχει ακόμα ζητήσει για εκείνη την παράσταση και τα θύματα στο ΜΑΤΙ. Τώρα, με κάποια δήθεν αλλαγή ταυτότητας (rebranding), με τη δημιουργία του ΕΛ.ΑΣίτικου ΣΥΡΙΖΑ 2 για να μαζέψει το αριστερό σκορπισμένο καραβάνι, ποντάρι στη χώρα των Λωτοφάγων και απεκδύεται κάθε ευθύνης για τα πεπραγμένα του. Και γιατί όχι!! Τα φορτώνει όλα στα τότε πρόθυμα πολιτικά υποζύγια, στους τότε πιστούς κορυφαίους συνεργάτες του τους οποίους δε χάνει την ευκαιρία να εξ-ευτελίζει, πράγμα που μάλλον καθόλου δεν χρειάζεται καθόσον οι ίδιοι όχι μόνο εξακολουθο΄θυν να τον γλύφουν και να τον λιβανίζουν αλλά και δέχονται τα πάντα αδιαμαρτύρητα, χωρίς ίχνος αντίδρασης, αυτοκριτικής και πολιτικής αξιοπρέπειας. Ξεπέρασαν τα έσχατα όρια του αυτο-εξευτελισμού. Ιλαροτραγωδία. Σηψαιμία.
Miserabile visu. Οικτρόν ιδείν.
Γι’ αυτό δεν πρέπει να ξεχνάμε. Νέμεσις
