Ένα νέο επενδυτικό πρόγραμμα συνολικού ύψους 23 δισ. ευρώ, που φιλοδοξεί να χρηματοδοτήσει έργα με άμεσο αντίκτυπο στην καθημερινότητα των πολιτών, ενεργοποιεί η κυβέρνηση μέσω του Εθνικού Προγράμματος Ανάπτυξης (ΕΠΑ) 2026-2030.
Πρόκειται για το βασικό εργαλείο υλοποίησης δημόσιων επενδύσεων με εθνικούς πόρους, το οποίο λειτουργεί παράλληλα και συμπληρωματικά με το ΕΣΠΑ και το Ταμείο Ανάκαμψης.
Το πρόγραμμα παρουσιάστηκε από τον υπουργό Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών Κυριάκο Πιερρακάκη και τον αναπληρωτή υπουργό Νίκο Παπαθανάση, παρουσία του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη, και περιλαμβάνει χρηματοδότηση για οδικούς άξονες, λιμάνια, σχολεία, νοσοκομεία, αντιπλημμυρικά έργα, έργα ύδρευσης και αποχέτευσης, πράσινες αστικές αναπλάσεις, αλλά και δράσεις ψηφιακού μετασχηματισμού και τεχνητής νοημοσύνης.
Ο βασικός προϋπολογισμός του ΕΠΑ ανέρχεται σε 13,55 δισ. ευρώ και, μέσω της δυνατότητας υπερδέσμευσης κατά 30%, μπορεί να φτάσει τα 17,1 δισ. ευρώ, ενώ το συνολικό αναπτυξιακό αποτύπωμα του προγράμματος εκτιμάται στα 23 δισ. ευρώ.
Στο επίκεντρο του προγράμματος βρίσκονται οι υποδομές και οι μεταφορές, που απορροφούν το μεγαλύτερο μέρος των διαθέσιμων πόρων. Συνολικά διατίθενται 3,03 δισ. ευρώ για έργα που αφορούν την αναβάθμιση του οδικού δικτύου, τη βελτίωση της οδικής ασφάλειας, τις λιμενικές και αεροπορικές υποδομές, τις αστικές μεταφορές και, σε μικρότερο βαθμό, το σιδηροδρομικό δίκτυο. Η μεγαλύτερη χρηματοδότηση, ύψους 1,31 δισ. ευρώ, αφορά νέους δρόμους, συντηρήσεις και βελτιώσεις βασικών οδικών αξόνων, ενώ περισσότερα από 540 εκατ. ευρώ θα κατευθυνθούν αποκλειστικά σε έργα οδικής ασφάλειας.
Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται και στις κοινωνικές υποδομές, με προϋπολογισμό 2,64 δισ. ευρώ. Το πρόγραμμα προβλέπει σημαντικές επενδύσεις για την αναβάθμιση σχολείων, νοσοκομείων και δομών υγείας, καθώς και παρεμβάσεις για τη στέγαση, τον αθλητισμό και τις κοινωνικές υπηρεσίες. Μόνο για τις εκπαιδευτικές υποδομές προβλέπονται περίπου 660 εκατ. ευρώ, ενώ σχεδόν 200 εκατ. ευρώ κατευθύνονται στην ενίσχυση των νοσοκομείων και των μονάδων υγείας. Παράλληλα, χρηματοδοτούνται δράσεις που αποσκοπούν στη βελτίωση της πρόσβασης στη στέγη και στην ανάπτυξη κοινωνικής κατοικίας.
Ξεχωριστό κεφάλαιο αποτελεί η πολιτική προστασία και η αντιμετώπιση της κλιματικής κρίσης. Συνολικά 1,44 δισ. ευρώ θα διατεθούν για αντιπλημμυρικά έργα, καθαρισμούς ρεμάτων και ποταμών, ενίσχυση κρίσιμων υποδομών, έργα πρόληψης φυσικών καταστροφών και αποκατάσταση ζημιών από ακραία καιρικά φαινόμενα. Πρόκειται για έναν από τους βασικούς άξονες του προγράμματος, καθώς οι σχετικές επενδύσεις αποκτούν ολοένα μεγαλύτερη σημασία μετά τις καταστροφές των τελευταίων ετών.
Σημαντικοί πόροι προβλέπονται και για την πράσινη μετάβαση, με συνολικό προϋπολογισμό 1,64 δισ. ευρώ. Το μεγαλύτερο μέρος αφορά έργα αστικών αναπλάσεων και δημιουργίας «πράσινων πόλεων», ενώ χρηματοδοτούνται ακόμη έργα ύδρευσης και διαχείρισης πόσιμου νερού, υποδομές επεξεργασίας αποβλήτων, επενδύσεις στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, καθώς και φράγματα, λιμνοδεξαμενές και αρδευτικά δίκτυα για την καλύτερη διαχείριση των υδάτινων πόρων.
Ισχυρή είναι και η χρηματοδότηση προς την πραγματική οικονομία. Περίπου 1,76 δισ. ευρώ κατευθύνονται στην ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας των επιχειρήσεων, στην έρευνα και την καινοτομία, στην εξωστρέφεια, στη βιομηχανία και στον τουρισμό, με στόχο τη δημιουργία επενδύσεων υψηλής προστιθέμενης αξίας και νέων θέσεων εργασίας.
Παράλληλα, το πρόγραμμα επενδύει στον ψηφιακό μετασχηματισμό του Δημοσίου και της οικονομίας, διαθέτοντας περίπου 750 εκατ. ευρώ για νέες ψηφιακές υπηρεσίες, πληροφοριακά συστήματα, κυβερνοασφάλεια, προστασία δεδομένων και εφαρμογές τεχνητής νοημοσύνης. Στόχος είναι η επιτάχυνση του εκσυγχρονισμού της δημόσιας διοίκησης και η αξιοποίηση νέων τεχνολογιών προς όφελος πολιτών και επιχειρήσεων.
Το Εθνικό Πρόγραμμα Ανάπτυξης 2026-2030 αναπτύσσεται γύρω από 17 στρατηγικούς στόχους, οι οποίοι καλύπτουν το σύνολο της αναπτυξιακής πολιτικής, από την αντιμετώπιση του δημογραφικού και του στεγαστικού προβλήματος έως την περιφερειακή σύγκλιση, την ενίσχυση της έρευνας, την προώθηση της πράσινης οικονομίας, την αναβάθμιση των υποδομών και την ανάπτυξη μηχανισμών πολιτικής προστασίας.
Με το νέο πρόγραμμα η κυβέρνηση επιδιώκει να δημιουργήσει έναν σταθερό μηχανισμό χρηματοδότησης έργων που δεν καλύπτονται από τα ευρωπαϊκά ταμεία, ενισχύοντας τις δημόσιες επενδύσεις με εθνικούς πόρους και επιταχύνοντας την υλοποίηση παρεμβάσεων που αφορούν άμεσα την ανάπτυξη και την ποιότητα ζωής σε ολόκληρη τη χώρα.
