Την ανάγκη να υποστηριχθεί, με κάθε τρόπο, η διπλωματική λύση σε ό,τι αφορά τις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή, αλλά και να επιτευχθεί η μέγιστη δυνατή προετοιμασία της Ευρώπης των 27 για το χειρότερο πιθανό σενάριο κατά την αυριανή Σύνοδο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, προέταξε σήμερα ο Κυριάκος Μητσοτάκης, μιλώντας στο 11ο Οικονομικό Φόρουμ των Δελφών. Ο πρωθυπουργός απηύθυνε έκκληση προς όλους τους Ευρωπαίους ηγέτες να είναι πραγματιστές, «καθώς», όπως είπε, «χρειαζόμαστε ένα plan B, εάν η κρίση στη Μέση Ανατολή επεκταθεί».
Δείτε live
Ο πρωθυπουργός περιέγραψε την κατάσταση ως ιδιαίτερα κρίσιμη, προειδοποιώντας ότι η διεθνής κοινότητα ενδέχεται να βρεθεί αντιμέτωπη με σοβαρές επιπτώσεις στην αλυσίδα εφοδιασμού, στις τιμές ενέργειας και στην παγκόσμια οικονομία. Όπως σημείωσε χαρακτηριστικά:
«Αντιμετωπίζουμε πιθανώς μια κρίση σημαντικών διαστάσεων. Είναι θέμα χρόνου αν το μπλόκο στα Στενά του Ορμούζ συνεχιστεί να έχουμε σημαντικές διαταραχές στον εφοδιασμό του πετρελαίου και προϊόντων, θα έχουμε σημαντικές αυξήσεις στις τιμές ενέργειας, ελλείψεις στα λιπάσματα, αύξηση του πληθωρισμού και μείωση της ανάπτυξης».
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης τόνισε ότι, παρότι η ελληνική οικονομία εμφανίζει καλύτερη ανθεκτικότητα σε σχέση με άλλες ευρωπαϊκές χώρες, καμία οικονομία δεν μπορεί να μείνει ανεπηρέαστη από ένα τέτοιο γεωπολιτικό σοκ. «Η Ελλάδα τα πηγαίνει καλύτερα από άλλες χώρες της Ευρώπης, αλλά δεν θα μείνουμε ανεπηρέαστοι από μια κρίση τέτοιου μεγέθους», υπογράμμισε, συνδέοντας τις εξελίξεις με πιθανές πιέσεις στην καθημερινότητα των πολιτών και στη συνολική ευρωπαϊκή σταθερότητα.
Στο ίδιο πλαίσιο, έδωσε έμφαση στην ανάγκη διπλωματικής λύσης, ευθυγραμμιζόμενος με την τοποθέτηση του Αντόνιο Κόστα. «Συμφωνώ με τον κ. Κόστα, η πρώτη προτεραιότητα είναι μια μόνιμη εκεχειρία που θα μας επιστρέψει στην κατάσταση πριν τον πόλεμο. Δεν γίνεται ένας ανοιχτός δρόμος ναυσιπλοΐας να υπόκειται σε τέλη, άρα πρέπει να υποστηρίξουμε μια διπλωματική λύση», ανέφερε.
Παράλληλα, προειδοποίησε ότι η Ευρώπη δεν μπορεί να περιοριστεί στην προσδοκία αποκλιμάκωσης, αλλά οφείλει να προετοιμαστεί για δυσμενέστερα σενάρια. «Αλλά πρέπει να προετοιμαστούμε για το χειρότερο σενάριο, το είδαμε στην Ουκρανία. Αυτή η κρίση είναι ευκαιρία να επαναπροσδιορίσουμε τη θέση μας ως προς τη στρατηγική μας αυτονομία και την ενεργειακή μας ασφάλεια».
Ο πρωθυπουργός έθεσε επίσης ζήτημα ενεργειακού ρεαλισμού, υπογραμμίζοντας ότι η πράσινη μετάβαση πρέπει να συνοδεύεται από εγγυήσεις επάρκειας και ασφάλειας εφοδιασμού.
Κάλεσε σε ευρωπαϊκό συντονισμό και σχέδιο έκτακτης ανάγκης, προειδοποιώντας ότι καμία χώρα δεν μπορεί να αντέξει μόνη της μια παρατεταμένη κρίση. «Καλώ όλους να είναι πραγματιστές και να έχουμε ένα plan b σε περίπτωση που η κρίση επεκταθεί, καθώς κανένα κράτος δεν θα μπορεί να υποστηρίξει την οικονομία χωρίς ευρωπαϊκή στήριξη», σημείωσε.
Η τοποθέτησή του στο 11ο Οικονομικό Φόρουμ των Δελφών συμπύκνωσε δύο βασικές προτεραιότητες: την άμεση αποκλιμάκωση της έντασης και, ταυτόχρονα, την ανάγκη η Ευρώπη να θωρακιστεί απέναντι σε ενδεχόμενα γεωπολιτικά και ενεργειακά σοκ.
Για πυρηνική ενέργεια και ενίσχυση της άμυνας της Κύπρου
Εν συνεχεία ο πρωθυπουργός τοποθετήθηκε για το ζήτημα της πυρηνικής ενέργειας, υπογραμμίζοντας ότι η Ευρώπη έχει απωλέσει πολύτιμο χρόνο, εγκλωβισμένη επί χρόνια σε ιδεολογικές αντιπαραθέσεις.
«Πρέπει να είμαστε φιλόδοξοι για την πυρηνική ενέργεια», ανέφερε, προσθέτοντας: «χάσαμε χρόνια συζητώντας, δεν μας αρέσει η πυρηνική ενέργεια γιατί είναι "κακή". Δείτε τη Γερμανία τώρα, έκλεισε τις μονάδες και καίει άνθρακα. Και θα το κάνει ως το 2036, είναι λάθος από περιβαλλοντικής και οικονομικής άποψης».
Σε πιο εμφαντικό τόνο, σημείωσε: «Πρέπει να αναπτύξουμε αυτονομία. Θα μας πάρει χρόνο αν πρέπει να γίνουμε πυρηνική χώρα, αλλά όταν φοράω το ευρωπαϊκό μου καπέλο λέω ότι πρέπει να αφήσουμε κατά μέρος τις ιδεολογικές συζητήσεις, πρέπει να είμαστε πραγματιστές και να αναγνωρίσουμε ότι η πυρηνική ενέργεια θα είναι μέρος της λύσης και να αναπτύξουμε δική μας τεχνολογία παρά να την εισάγουμε από τις ΗΠΑ ή την Κορέα».
Με την τοποθέτησή του αυτή, μετέφερε τη συζήτηση πέρα από τη συγκυρία της τρέχουσας ενεργειακής πίεσης, σε ένα ευρύτερο στρατηγικό διακύβευμα για την Ευρώπη: το κατά πόσο θα συνεχίσει να εξαρτάται από τρίτες χώρες για κρίσιμες τεχνολογίες και ενεργειακές υποδομές ή αν θα προχωρήσει σε συστηματική ανάπτυξη εγχώριας τεχνογνωσίας και παραγωγικής ικανότητας.
Αναφερόμενος στην αμυντική ενίσχυση της Κύπρου, μετά τη στοχοποίηση των βρετανικών βάσεων στο νησί, ο πρωθυπουργός σημείωσε ότι «πρώτη μας προτεραιότητα ήταν να διασφαλίσουμε ότι προστατεύουμε την εδαφική ακεραιότητα της Κύπρου. Για πρώτη φορά πειραματιστήκαμε με την ενεργοποίηση του άρθρου 42 παρ. 7».
Για ελεύθερη ναυσιπλοία και ελληνική ανθρωπιστική βοήθεια
Στη συνέχεια, έστρεψε την τοποθέτησή του στο ζήτημα της ναυσιπλοΐας, υπογραμμίζοντας τον κομβικό ρόλο της Ελλάδας τόσο στο Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ όσο και διεθνώς. Όπως ανέφερε, «είναι προτεραιότητα για την Ελλάδα και στο Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ, διασφαλίζοντας ότι έχουμε ρόλο να παίξουμε καθώς είμαστε παγκόσμια υπερδύναμη στη ναυσιπλοΐα. Αν ποτέ μπορούσε να υπάρξει μια ανάγκη για μια πολυεθνική δύναμη για να διασφαλίσει την εκεχειρία, θα ήμασταν χαρούμενοι να συμμετέχουμε.
Το κάναμε στην Ερυθρά Θάλασσα, ηγηθήκαμε της επιχείρησης ASPIDES για τις επιθέσεις των Χούτι. Αν με ρωτάτε αν είμαι χαρούμενος με την συμμετοχή ευρωπαϊκών χωρών, όχι, μπορούμε να κάνουμε περισσότερα. Αν θέλουμε να πάρουμε σοβαρά τη στρατηγική μας αυτονομία, τα κράτη μέλη δεσμεύουν πόρους. Είναι διαφορετικό να έχουμε 10 κράτη μέλη που στέλνουν πλοία, να έχουμε 3. Αν θέλουμε να έχουμε θέση στο τραπέζι, πρέπει να είμαστε παρόντες και να δείξουμε ότι έχουμε αξία να προσθέσουμε».
Ο πρωθυπουργός αναφέρθηκε και στο ευρύτερο γεωπολιτικό αποτύπωμα της Ελλάδας, επισημαίνοντας ότι η χώρα επιδιώκει ενεργό ρόλο τόσο σε ζητήματα ασφάλειας όσο και σε ανθρωπιστικές παρεμβάσεις. Όπως είπε, «μόλις στείλαμε ένα ακόμα αεροσκάφος με ανθρωπιστική βοήθεια. Στη Γάζα και στην ανοικοδόμηση, είναι θέση της Ελλάδας και της Ε.Ε.».
Ιδιαίτερη μνεία έκανε και στη Συρία, με έμφαση στην προστασία των χριστιανικών πληθυσμών: «Η προστασία των Χριστιανών στη Σύρια, όπου αρκετοί διώκονται. Υπάρχουν περιοχές που θέλουμε να είμαστε ενεργοί και πιο αποτελεσματικοί. Το κάνουμε σε συνεργασία με την ΕΕ και με τις ΗΠΑ». Με αυτόν τον τρόπο συνέδεσε την ελληνική παρουσία με τον ευρύτερο ευρωπαϊκό και διατλαντικό σχεδιασμό στην Ανατολική Μεσόγειο και τη Μέση Ανατολή.
Στο πεδίο των ευρωατλαντικών σχέσεων, ο Κυριάκος Μητσοτάκης επανέλαβε τη σταθερή του θέση υπέρ της στενής συνεργασίας Ευρώπης και Ηνωμένων Πολιτειών, τονίζοντας ότι οι σύγχρονες γεωπολιτικές προκλήσεις καθιστούν αναγκαία την ενίσχυση του συντονισμού. «Εγώ παραμένω θιασώτης της ευρωατλαντικής συνεργασίας. Αν δείτε τις προκλήσεις από την ανατολή, πρέπει να βρούμε τρόπο να δουλεύουμε πιο αποτελεσματικά μαζί», ανέφερε.
Παράλληλα, άσκησε κριτική στην περιορισμένη αποτελεσματικότητα των ευρωπαϊκών διακηρύξεων χωρίς πρακτικό αντίκρισμα: «Αν πιστεύουμε ότι θα γίνουμε σοβαρός γεωπολιτικός παίκτης με ωραίες δηλώσεις από τις Βρυξέλλες, αυτό δεν θα μας πάει μακριά», σημείωσε.
Σε αυτό το πλαίσιο, προέβλεψε τη σταδιακή ενίσχυση πιο ευέλικτων σχημάτων συνεργασίας εντός της Ευρώπης, πέρα από την πλήρη ομοφωνία. «Θα δούμε περισσότερους συνασπισμούς των προθύμων. Επανέρχομαι στις ASPIDES. Κάποιες συνεισφέρουν, κάποιες άλλες όχι. Αυτό έγινε και στην Ουκρανία», ανέφερε, παραπέμποντας σε ήδη υπαρκτά παραδείγματα διαφοροποιημένης συμμετοχής κρατών-μελών.
Υπογράμμισε την ανάγκη για πιο ευέλικτες και στοχευμένες μορφές συνεργασίας: «Πρέπει να βρούμε ad hoc λύσεις με χώρες που είναι πιο πρόθυμες ή έχουν μεγαλύτερο συμφέρον να συνεισφέρουν υλικά σε πρωτοβουλίες». Με αυτή τη θέση, περιέγραψε ένα μοντέλο ευρωπαϊκής εξωτερικής και αμυντικής πολιτικής που μετατοπίζεται από τη γενικευμένη συναίνεση προς πιο πρακτικές και κατά περίπτωση συμμαχίες.
Για Ουκρανία, Κίνα, Ρωσία και ευρωαντλαντική Συμμαχία
Ο πρωθυπουργός τοποθετήθηκε εκτενώς για το ζήτημα της Ουκρανίας, εκφράζοντας ικανοποίηση για την πρόοδο που καταγράφεται γύρω από το δάνειο στήριξης, ενώ επανέλαβε ότι η ελληνική στάση παραμένει αμετάβλητη από την έναρξη της ρωσικής εισβολής.
«Χαίρομαι που λύνουμε το θέμα με το δάνειο στην Ουκρανία. Εμείς έχουμε συνεισφέρει οικονομικά και στρατιωτικά. Η Ελλάδα έχει υποστηρίξει την Ουκρανία, ακόμα και αν αυτή η πολιτική δεν ήταν πάντα δημοφιλής λόγω των ιστορικών δεσμών με τη Ρωσία. Εμείς όμως είμαστε πάντα χώρα που συντάσσεται με το διεθνές δίκαιο και δεν δέχεται την αλλαγή συνόρων δια της βίας. Και αν δείτε τη γεωγραφία, καταλαβαίνετε γιατί αυτή είναι μια θέση αρχής που υπερασπιζόμαστε με κάθε κόστος».
Αναφερόμενος στον ευρωπαϊκό προϋπολογισμό, υπογράμμισε την ανάγκη επανακαθορισμού προτεραιοτήτων: «Θα βρούμε μια νέα ισορροπία. Πρέπει να ξοδέψουμε περισσότερα για την άμυνα, αλλά και για τη βιομηχανία. Πρέπει να αναπτύξουμε μια εσωτερική βιομηχανία, όταν αλλάζει το περιβάλλον του πολέμου δεν μπορούμε να βασιζόμαστε σε ακριβούς εξοπλισμούς για να καταρρίπτουμε drones των 20.000. Πρέπει να φέρουμε τις startups μαζί, να διαμορφώσουμε ένα νέο οικοσύστημα».
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης αναφέρθηκε και στις σχέσεις Ευρώπης–Ηνωμένων Πολιτειών, εκτιμώντας ότι η περαιτέρω ενίσχυση των εμπορικών δεσμών με την Ουάσιγκτον μπορεί να αποδειχθεί τελικά πιο επωφελής για την Ευρωπαϊκή Ένωση.
«Στο τέλος έχουμε περισσότερα να κερδίσουμε από την ενίσχυση των εμπορικών μας δεσμών με τις ΗΠΑ. Τώρα έχουμε μια ισορροπία, αλλά αυτό που πρέπει να μας ανησυχεί αυτό που γίνεται με την Κίνα. Έχουμε πολλά περισσότερα κοινά για ένα ευρωατλαντικό μπλοκ, στο οποίο όμως ο ρόλος της Ε.Ε. θα επανατοποθετηθεί».
Στο ίδιο πλαίσιο, τόνισε την ανάγκη η Ευρώπη να επιταχύνει τις εξελίξεις και να αποκτήσει μεγαλύτερο βάρος στη διατλαντική σχέση, κυρίως στον τομέα της άμυνας. «Πρέπει να ανεβάσουμε ταχύτητες, όπως με την αύξηση δαπανών στο ΝΑΤΟ, αυτό θα κάνει τη σχέση με τις ΗΠΑ πιο ισορροπημένες», σημείωσε, προσθέτοντας ότι μια ισχυρότερη Ευρώπη δεν λειτουργεί ανταγωνιστικά προς τη Συμμαχία, αλλά ενισχύει τη συνολική ισορροπία της.
Παράλληλα, ανέφερε ότι η τρέχουσα συγκυρία μπορεί να οδηγήσει σε νέα ισορροπία στις σχέσεις ΗΠΑ–Ε.Ε., υπό την προϋπόθεση ότι η Ευρώπη θα ενισχύσει την ανταγωνιστικότητα και την αμυντική της ικανότητα.
«Νομίζω ότι αυτή η σχέση μπορεί να βρει ένα νέο σημείο ισορροπίας, αλλά ελπίζω ότι αυτό θα είναι λόγω της ισχυροποίησης της Ευρώπης στην ανταγωνιστικότητα και στην άμυνα. Ο Τραμπ είχε δίκιο όταν είπε ότι δεν ξοδεύουμε όσα πρέπει για την άμυνα, με τον τρόπο του. Το ΝΑΤΟ θα είναι πιο ισορροπημένο αν ξοδεύουμε περισσότερα και περισσότερα ευρωπαϊκά projects είναι θετικά για το ΝΑΤΟ».
Αναφερόμενος στην ενεργειακή πολιτική και την εξάρτηση από τη Ρωσία, τόνισε: «Θέλουμε να διαμορφώσουμε ξανά εξάρτηση από παράγοντες που αποδείχθηκαν αναξιόπιστοι; Δεν βλέπω διάθεση στην Ευρώπη να διαμορφώσουμε ξανά αυτή την ενεργειακή εξάρτηση από τη Ρωσία. Επίσης οι ΗΠΑ θέλουν να μας πουλήσουν φυσικό αέριο. Εμείς στην Ελλάδα θα αναζητήσουμε το δικό μας φυσικό αέριο, με τις εξορύξεις της Exxon με ελληνικές εταιρίες. Πρέπει να ισορροπήσουμε την προστασία του περιβάλλοντος με το να προσθέσουμε παράγοντες που θα χρειαστούμε. Αν ανακαλύψουμε εμείς φυσικό αέριο, θα είναι καλό για την Ελλάδα και για την Ευρώπη».
