Αντιγράφω σκέψεις για την «Απειλή του εξωτερικού χρέους» (Καθημερινή 12 Μαΐου 2010). Μόλις τις προηγούμενες ημέρες η Ελλάδα είχε συμφωνήσει να δανειστεί τα ποσά που απαιτούσε η παραμονή της στις διεθνείς αγορές, δηλαδή στην ευρωζώνη. Οι σκέψεις, οι δικές μου και δυστυχώς ολίγων ακόμη, εκείνη την εποχή ήταν πως ενώ μπαίναμε σε μια μακρά και επώδυνη, προφανώς, προσαρμογή των δημοσιονομικών πραγμάτων του κράτους, θα καταφέρναμε τελικά να σταθούμε στα πόδια μας. Γνωρίζαμε πως δεν θα ήταν εύκολο. Αλλά το κάναμε ακατόρθωτο. Με αποτέλεσμα να χαθεί χρόνος, χρήμα και πολύ έδαφος κάτω από τα πόδια μας. Μπείτε στον κόπο παρακαλώ να θυμηθείτε το αδιέξοδο που ζούσαμε και δεν κατανοούσαμε.
«Από την Κυριακή το μεσημέρι δεν ζούμε πλέον με την αγωνία της επικείμενης πτώχευσης του κράτους, της δήμευσης των καταθέσεων, του κλεισίματος των τραπεζών και της εγκατάλειψης του ευρώ. (...)
Είμαστε πλέον μόνοι απέναντι στις υποχρεώσεις που έχουμε αναλάβει. Απέναντι σε φίλους που μας δάνεισαν και απέναντι σε όσους θα χρειαστεί να δουλέψουν σκληρά τα πολλά επόμενα χρόνια για να βάλουν σε τάξη όσα έριξαν σε αταξία εκείνοι που πολλά προηγούμενα χρόνια αδιαφόρησαν για τα κοινά. (...)
Θα σας δώσω ένα περίπλοκο νούμερο του οποίου την εξέλιξη ελάχιστοι κοιτούσαμε με αγωνία: «Ακαθάριστες δανειακές ανάγκες από διεθνείς πηγές». Δηλαδή τι ποσά χρειάζεται να δανειστούμε από μη κατοίκους της χώρας και να χρησιμοποιήσουμε για τις ανάγκες της χώρας. Το σχετικό νούμερο για το 2010 υπολογίζεται σε σχεδόν 200 δισ. ευρώ. Ήταν μόλις 50 δις το 2005. (...)Τα εξωτερικά δάνεια αναλογούσαν στο 25% του ΑΕΠ το 2005 και έφτασαν το 2010 στο 85%. Αυτό σημαίνει ότι σε κάθε 100 ευρώ που βάζουμε στην τσέπη μας τα 85 είναι δανεικά από κάποιον που δεν κατοικεί στη χώρα. Λέτε αυτός που μας τα δανείζει να μην ανησυχεί;
(Σύμφωνα με υπολογισμούς του ΔΝΤ) αν δεν ερχόταν η κατάρρευση και η συνακόλουθη παρέμβαση που περιγράφει το Πρόγραμμα Σωτηρίας, το ποσοστό των δανεικών από το εξωτερικό θα έπρεπε να φτάσει στο 100,6% του ΑΕΠ το 2013 και 105,7% το 2015. Με άλλα λόγια όλες οι πιστώσεις που χρηματοδοτούν τον εγχώριο πλούτο θα προέρχονταν από πόρους που δεν έχουν δημιουργηθεί στην Ελλάδα. Καμία χώρα δεν μπορεί να αντέξει παρόμοια ανισορροπία.
Αυτή είναι η βασική φροντίδα του Προγράμματος. Να μειώσει την «τροφοδοσία» των εσωτερικών αναγκών με διεθνείς δανειακούς πόρους στο 38% μέχρι το 2015. (Χωρίς το πρόγραμμα) η χώρα θα έπρεπε να πληρώνει το 26,4% του ΑΕΠ της για να εξυπηρετεί το εξωτερικό της χρέος. Ως ποσοστό των εισπράξεων από τις εξαγωγές της χώρας, η εξυπηρέτηση του δημόσιου χρέους αντιστοιχεί στο 45% σήμερα και θα φτάσει στο 91% το 2015. Το ποσοστό των κρατικών εσόδων που θα χρειαζόταν (αν δεν μπαίναμε στο Μνημόνιο) να κατευθύνει η κυβέρνηση στην εξυπηρέτηση των διεθνών πιστωτών θα ανερχόταν το 2015 στο 70% του ΑΕΠ.
Είναι προφανές ότι η κατάσταση παραμένει απίθανα κρίσιμη. Είτε θα βρούμε τρόπο να αυξήσουμε εντυπωσιακά το προϊόν της χώρας, είτε θα συγκρουστούμε με τους δανειστές μας. Ο μόνος τρόπος να μείνουμε στην πλευρά των ευημερούντων κρατών είναι να πείσουμε με κάθε τρόπο τα διεθνή κεφάλαια να εμπιστευθούν την χώρα όχι με δανεικά, αλλά με άμεσες επενδύσεις. Υπάρχει κανείς που το σκέφτεται και, κυρίως, ειλικρινώς το επιθυμεί;»
Η απάντηση στο «ρητορικό» ερώτημα εκείνου του άρθρου ήταν προφανώς αρνητική. Προτιμήσαμε τις συνεχείς «εξεγέρσεις», που έκαναν διεθνώς τρισχειρότερη την εικόνα της χώρας, πνιγήκαμε στις κομματικές ίντριγκες, που ακύρωναν τις κυβερνητικές δυνατότητες διαπραγμάτευσης και επιλέξαμε, τελικά, την πλήρη καταστροφή με την κυβέρνηση Τσίπρα-Καμμένου και το σπριντ προς την άβυσσο μέχρι και τον Ιούνιο του 2015.
Τα υπόλοιπα είναι γνωστά. Τα επόμενα άγνωστα.
